Kiedy Emsland był polski

Maczków to miasto w Emsland, w Niemczech? Nie do wiary, ale kiedyś istniał. Koniec drugiej wojny światowej pociągnął za sobą rowniez ten mało znany fakt, ze w północno-zachodnich Niemczech, blisko holenderskiej granicy, za pozwoleniem władz brytyjskich polska strefa okupacyjna powstała. Tutaj żyło tysiące Polaków. W roku 1945 miasto Haren otrzymał nazwę Maczków.

Trzy lata trwał ten niezwykły epizod małego miastecka nad Ems.

Nazwa miasta pochodzi od Generała Maczka, dowodzący pierwszą dywizją pancerną, która zajęła ten teren. Ale nie tylko żołnierze zajęli ten teren. W tej okolice znalazło się około 25 000 Polaków, m.i. byłych jeńców wojennych, wśród nich 1700 kobiet walczących podczas Powstania Warszawskiego, deportowanych robotników przymusowych, i 'displaced persons'. W całych północno-zachodnich Niemczech było ponad 250 000 Polaków. Dla dużej części  powrót do Polski w wyniku zmian politycznych nie było możliwy. Wiec Kanadyjczycy i Brytyjczycy chcieli ich 'skoncentrować' pod nadzorem polskiego wojska.

I tak 20 Maja roku 1945 niemiecka ludność Haren dowiedziała się, ze na 'Rozkaz władz okupacyjnych ludność cywilna ma opuszczać miasto'. W Zielonych Świat exodus się zaczął. A 24 czerwca Haren otrzymał nazwę Maczków.

A Maczków został prawdziwym polskim miastem. W księgach kościelnych zanotowano 479 chrzęstów, 289 ślubów und 101 pogrzebów. Istniały dwa teatry. Wystąpili w koncertach Benjamin Britten i Yehudi Menuhin. Istniały gimnazjum, liceum i techniczny gimnazjum. Niektórzy kombatanci zdawali tu nawet maturę.

Byli mieszkańcy Haren niczego nie zauważyli. Oni byli wykluczeni. Mieszkańcy niemieccy nie mieli pojęcia o bogatym życiu kulturalnym tego miasta. Ludność niemiecka w okolicy skarżyło się tylko od czasu do czasu na kradzież rowerów.

Miasto funkcjonowało dobrze, współpraca miedzy okupantami a cywilami układała się wzorcowo.  Do marca roku 1946 wszystko było w porządku.

 

 

Ale z powodzią w Marcu tego roku zaczął się nowy okres. Domy zostały zniszczone, a nie odnowione. Przedstawiciele ONZ, niezadowoleni z zniszczeń miasta, nalegali na odbudowę. Okupanci brytyjscy coraz bardziej nalegali na usuniecie polskich cywilów i displaced persons. Ale przede wszystkim zmieniła się sytuacja międzynarodowa. Władzy brytyjskie uznały nowy rząd polski. Miasto powoli rozwiązano.

W roku 1947 pierwsze domy zostały zwrócone byłym mieszkańcom niemieckim.  W lutym roku 1948 szkoły polskie opuszczały miasta. We wrześniu ostatnie 32 rodziny oprawiały ostatnią Mszę świętą i opuszczały potem Maczków, który już od sierpnia znowu nazywał się Haren.