Wolność ekonomiczna to, owszem, swoboda kupowania i sprzedaży rzeczy, ale jest to również wolność do interakcji z ludźmi, do rozmowy z ludźmi, do podróżowania gdzie się chce, do mówienia rzeczy, które chce się powiedzieć. Te rzeczy, które wpływają na interakcje z innymi, są tak naprawdę rdzeniem wolności ekonomicznej. Istnieje ogromny materiał dowodowy, który sugeruje, że wolność gospodarcza jest związana z wieloma rzeczami o których myślimy, kiedy myślimy o zdrowym społeczeństwie.
Możemy spojrzeć na Indeks Wolności Gospodarczej w Ameryce Północnej. Stany z większą wolnością ekonomiczną mają wyższe tempo wzrostu gospodarki,
niższe bezrobocie,
mają mniejszy dług na PKB niż stany, które są mniej wolne.
Wszystkie te rzeczy, które łączymy ze zdrowym społeczeństwem, są również związane z wolnością gospodarczą, ale widzimy te same fenomeny, kiedy porównujemy kraje na świecie. Kraje najbardziej wolne ekonomicznie mają PKB na mieszkańca około 10 razy większe niż mniej wolne kraje.
Można argumentować, że to co widzimy jest efektem rozwiniętego kraju. Tak jest, bogate kraje mają tendencję do wolności gospodarczej i mają również tendencję do wysokiego PKB na mieszkańca. Ale jeśli zawężymy spojrzenie na najbiedniejsze 20 procent krajów, najbiedniejsze kraje, które mają największą wolność ekonomiczną, mają PKB na głowę o 50 procent wyższe niż najbiedniejsze kraje, które mają mniej wolności gospodarczej.
Jednym kontrargumentem jest, że PKB na głowę mierzy tylko średni dochód. Możliwe jest, że mógłbyś mieć kraj z nieliczną elitą bogatych ludzi i dużą liczbą ludzi żyjących w nędzy. Ale jeśli przyjrzymy się nierównościom społecznym, zobaczymy, że kraje, które są bardziej wolne gospodarczo, mają również bardziej równą dystrybucję dochodu.
Oznacza to, że wolność ekonomiczna jest związana nie tylko z wyższym średnim poziomem przychodów, ale również z bardziej równą dystrybucją. Sceptycy mogą argumentować, że wolność ekonomiczna osiąga wyższy dochód, ponieważ eksploatuje ludzi i środowisko. Spójrzmy na dane i zobaczmy, jak jest w tym przypadku. Średnio, kobiety w krajach wolnych gospodarczo są bardziej równe z mężczyznami niż kobiety w krajach mniej wolnych.
Również praca dzieci ma tendencję do zanikania w krajach wolnych, w porównaniu z niewolnymi krajami.
Może paść argument, że ma ona tendencję do obniżania się w krajach wolnych ekonomicznie, ponieważ kraje wolne ekonomiczne są bogatsze, a zatem mogą importować produkty z biednych krajów, które nie mają prawa dotyczącego pracy dzieci. W efekcie, bogate kraje zachęcają biedne kraje do wykorzystywania swoich dzieci, więc kraje bogate nie muszą wyzyskiwać własnych. Ale jeśli spojrzymy na najbiedniejsze kraje, widzimy te same fenomeny. Nawet wśród najbiedniejszych krajów, które są bardziej wolne gospodarczo, praca dzieci jest mniejsza niż w krajach mniej wolnych.
Wolności gospodarczej towarzyszy również zmniejszona eksploatacja środowiska. Na przykład, deforestracja jest najgorsza w najmniej wolnych ekonomicznie krajach. Tymczasem najbardziej wolne ekonomicznie kraje faktycznie eksperymentują z reforestracją: ich lasy rosną.
Wolność ekonomiczna to wolność działania. Im mamy więcej wolności w działaniu, tym bardziej jesteśmy zdolni do robienia rzeczy, które chcemy robić: generować bogactwo, chronić środowisko, pomagać ludziom być równym według płci, pomagać dzieciom, aby nie pracowały dłużej w fabrykach. Jest to wolność do podejmowania swoich własnych wyborów i życia z konsekwencjami tych wyborów, pod warunkiem, że nie narusza to wolności innych. Im więcej mamy wolności ekonomicznej, tym bardziej jesteśmy zdolni do czynienia świata lepszym miejscem.
Tekst i grafiki ze Learn Liberty
Znajdź mnie na poczytaj.info
Komentarze
Pokaż komentarze