Obowiązująca Konstytucja RP z 1997 roku tworzona była w określonej sytuacji politycznej, co znalazło odzwierciedlenie w normach kształtujących mechanizmy legislacyjne. O ile przepisy dotyczące inicjatywy ustawodawczej nie budzą większych zastrzeżeń, o tyle instrumenty kontrolne i nadzorcze wymagają głębszej analizy pod kątem możliwości sprawowania władzy przez centrum wykonawcze, na którym ciąży odpowiedzialność za sprawowanie władzy.
Twórcy Konstytucji RP z 1997 roku wprowadzili mechanizm wzajemnej kontroli organów administracji publicznej, do których oczywiście zaliczyć należy Prezydenta RP. Pozycja ustrojowa plasuje głowę państwa poza klasycznym podziałem na organy samorządowe, centralne i naczelne. Tym nie mniej nie ulega wątpliwości, iż jest to organ administracji publicznej, mimo iż jego prerogatywy wkraczają w sferę władzy ustawodawczej i sądowniczej. Prezydent został wyposażony w oręż, który pozwala mu na skierowanie podjętej ustawy Sejmowi do ponownego rozpatrzenia. Uprawnienie to nazywamy popularnie wetem. Sejm może ponownie podjąć ustawę kwalifikowaną większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. W razie ponownego podjęcia ustawy, Prezydent RP w ciągu 7 dni podpisuje ustawę i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W razie ponownego uchwalenia ustawy przez Sejm Prezydentowi Rzeczypospolitej nie przysługuje prawo wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego (art. 122 Konstytucji RP). Jeżeli Prezydent RP nie skorzysta z prawa weta, przed podpisaniem ustawy Prezydent Rzeczypospolitej może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją. Prezydent Rzeczypospolitej nie może odmówić podpisania ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodną z Konstytucją.
Takie uprawnienia są potrzebne w państwach o bardzo świerzych ustrojach, do których państwa polskiego ja nie zaliczam. Co prawda wciąż poszukujemy właściwego modelu, ale państwo jest stabilne, więc nie ma potrzeby utrzymywania przepisów typowo ratunkowych. Efektem tak ukształtowanego porządku jest możliwość paraliżowania działań rządu dysponującego niespecjalnie imponującą większością w parlamencie. W takiej sytuacji objawiają się de facto dwa ośrodki decyzyjne, przy czym ośrodek prezydenci dysponuje głównie narzędziami negatywnymi. W dobie mówienia o konieczności modernizacji państwa taka sytuacja wydaje się być przeszkodą do kształtowania polityki państwa mającej doprowadzić do wskazanego celu.
Co zatem zrobić? Ja jestem zwolennikiem modelu kanclerskiego, z mocno ograniczoną rolą prezydenta. Argumentacja mojego stanowiska zostanie w tym momencie pominięta, ze względu na jej obszerność. Zaznaczę jedynie fakt kontroli rządu przez rozmaite ciała i moim zdaniem mocniejszy mandat wyborczy. Nie bez znaczenia jest to, że rząd jest organem kolegialnym, choć centralistycznym.
W tym ujęciu prerogatywy prezydenta w obecnym stanie są zupełnie zbędne.Prezydent powinien zostać pozbawiony prawa weta. Prezydentowi winno się pozostawić uprawnienie do kierowania ustaw do TK. W ten sposób utrzymamy pozycję prezydenta, jako strażnika praworządności, a ujmiemy możliwość uczestniczenia w sporach politycznych. Uzyskamy tą drogą bardziej skuteczny system zarządzania i urealnimy integrującą funkcję urzędu prezydenta. Pod rozwagę można poddać możliwość uczestnictwa w procesie legislacyjnym, a mianowicie zgłaszanie poprawek do ustaw łącznie z Senatem, które zwykłą większością będą mogły być przyjęte bądź odrzucone.
Wydarzenia kilkunastu poprzednich dni mogą uzmysłowić realną potrzebę rzeczowej dyskusji w tym temacie. Konkretyzacja formy i treści zawsze jest dyskusyjna, a zatem nie będę podejmował w tym miejscu takich prób. Pragnąłem jedynie wskazać w miarę prostą drogę dokonania zasadniczych i potrzebnych zmian.
Pozdrawiam.
P.S.
Wszystkich mających odmienne zdanie szanuję. Proszę o rzeczowość i dobrą wolę.
Inne tematy w dziale Polityka
