Okazuje się, iż toksykologia dermatologiczna, która bada szkodliwy wpływ naszej "drugiej skóry" na nasze zdrowie, wcale nie jest taka zabawna. Pot ludzki działa jak rozpuszczalnik chemikaliów, którymi się nasącza nasze ubrania (szczególnie te ciemniejsze). Na przykład, formaldehydu używa się, by tkaniny nie gniotły się w transporcie z Azji (potencjalnie rakotwórczy).
Kolorowe, gumowane nadruki na piżamach (częste w modzie dziecięcej i młodzieżowej) to zazwyczaj polichlorek winylu (PVC) zmiękczany ftalanami. Te ostatnie nie są trwale związane chemicznie z plastikiem. Pod wpływem ciepła ciała migrują w nas. Mają charakter feminizujący, obniżający jakość nasienia i zaburzający gospodarkę hormonalną.
"Spanie w takiej zbroi z ftalanów przez 8-10 godzin na dobę jest ekspozycją chroniczną."
Papier termiczny: paragony fiskalne, etykiety bagażowe, wydruki z bankomatów. Warstwa reagująca na ciepło zawiera dewelopery koloru oparte na Bisfenol A - BPA (lub jego zamiennikach, jak BPS).
Badania wykazują, że trzymanie paragonu w dłoni przez zaledwie kilka sekund pozwala na przenikanie Bisfenolu przez barierę naskórkową, zwłaszcza jeśli dłonie są wilgotne, tłuste (np. od kremu) lub zdezynfekowane środkiem na bazie alkoholu (co zwiększa przepuszczalność skóry nawet 100-krotnie).
Kurz domowy: Bisfenol, jako substancja pół-lotna, uwalnia się z elektroniki, mebli, farb i podłóg, osiadając w kurzu. Jest to główny szlak ekspozycji dla małych dzieci, które raczkują i wkładają rączki do buzi (tzw. efekt hand-to-mouth).
Oddajmy głos naukowcom w kwestii Indii, na temat płonących wysypisk śmieci na ulicach (prymitywnych reaktorów spalania), przefiltrowany przez sztuczną inteligencję:
"Przedwczesne dojrzewanie płciowe (Early Puberty)
Indyjscy endokrynolodzy biją na alarm. W ostatnich dekadach wiek menarche (pierwszej miesiączki) u dziewczynek w Indiach drastycznie się obniżył. Nie jest to wyłącznie kwestia lepszego odżywienia, lecz wpływu środowiska.
Mechanizm działania: Substancje uwalniane podczas spalania plastiku (ftalany, bisfenole) oraz dioksyny działają jako ksenoestrogeny. Naśladują one naturalne hormony płciowe, wiążąc się z receptorami estrogenowymi w organizmie dziecka.
Efekt kliniczny: Dziecięcy układ hormonalny otrzymuje fałszywy sygnał chemiczny inicjujący dojrzewanie znacznie przed fizjologicznym terminem. Badania publikowane w Indian Journal of Endocrinology and Metabolism wskazują na wyższe stężenia ftalanów w moczu dzieci z przedwczesnym dojrzewaniem w porównaniu do grupy kontrolnej.
Otyłość indukowana chemicznie – hipoteza Obesogenów
Tradycyjny model bilansu energetycznego (kalorie spożyte vs. spalone) nie tłumaczy w pełni gwałtownego wzrostu otyłości w populacjach wiejskich Indii. Tu wkracza pojęcie obesogenów – chemikaliów sprzyjających otyłości.
Zaburzenie adipogenezy: Związki takie jak tributylocyna (TBT) czy niektóre pestycydy, uwalniane lub stosowane w pobliżu spalarni, aktywują receptor jądrowy PPAR-gamma (główny regulator metabolizmu tłuszczów). Powoduje to przeprogramowanie komórek macierzystych w adipocyty (komórki tłuszczowe), zamiast w komórki kostne.
Zmiana metabolizmu: Ekspozycja na dym ze spalania odpadów wywołuje ogólnoustrojowy stan zapalny i stres oksydacyjny, co prowadzi do insulinooporności – przedsionka cukrzycy typu 2 i otyłości brzusznej, nawet przy stosunkowo niskim BMI (tzw. fenotyp "thin-fat Indian").
Skutki transgeneracyjne
Najbardziej niepokojącym aspektem, podkreślanym w raportach WHO, jest fakt, że ekspozycja matek na dym z palonych śmieci wpływa na płód (zgodnie z omawianą wcześniej koncepcją DOHaD). Badania wykazują, że dzieci matek narażonych na wysokie stężenia WWA w ciąży mają większą predyspozycję do otyłości w wieku późniejszym, co sugeruje zmiany epigenetyczne przekazywane kolejnym pokoleniom.
Bibliografia:
- World Health Organization (WHO) & United Nations Environment Programme (UNEP).
State of the Science of Endocrine Disrupting Chemicals – 2012.
- Grandjean, P., & Landrigan, P. J. (2014).
Neurobehavioural effects of developmental toxicity. The Lancet Neurology, 13(3), 330-338.
- Wiedinmyer, C., et al. (2014).
Global emissions of trace gases, particulate matter, and hazardous air pollutants from open burning of domestic waste. Environmental Science & Technology, 48(16), 9523-9530.
- Gore, A. C., et al. (2015).
EDC-2: The Endocrine Society's Second Scientific Statement on Endocrine-Disrupting Chemicals. Endocrine Reviews, 36(6), E1-E150.
#Zdrowie #Ekologia #Nauka #Społeczeństwo #Świat
Komentarze
Pokaż komentarze