24 obserwujących
80 notek
146k odsłon
  74586   0

Dlaczego ryba nie jest mięsem?

Chodzi oczywiście o katolickie zwyczaje postne.  Większość katolików nadal trochę pości, ale pyta.  Skąd się wzięły posty? Dlaczego post od mięsa? Dlaczego ryba jest dozwolona? Za zaniedbywaniem postu stoi także niezrozumienie, a nie samo unikanie wysiłku.

Tytułowe pytanie, dlaczego w piątki nie je się mięsa, ale rybę wolno, nawet teologowi może sprawić kłopot. Choć jest zadawane, przeważnie pozostaje bez odpowiedzi.

Wyjaśnienie leży w tym, że w starożytności mięso było jedzeniem luksusowym i odświętnym. Wobec trudności z przechowywaniem mięsa, po zabiciu zwierzęcia wydawano przyjęcie i zapraszano krewnych i sąsiadów. Oni się przy okazji rewanżowali. W związku z tym jedzenie mięsa kojarzyło się z wystawną ucztą.

W miastach, gdzie mięso kupowano, było ono stosunkowo drogie. Ryba natomiast w krajach nad Morzem Śródziemnych stanowiła pokarm ludzi biedniejszych, codziennie dostępny. Z Ewangelii wiadomo, że na zwykły posiłek składał się chleb i pieczona ryba. Niejedzenie mięsa oznaczało więc jedzenie skromnie.

Jak z tego wynika, post piątkowy od mięsa nie ma wiele wspólnego z wegetarianizmem. Ten jest w Piśmie Świętym potraktowany krytycznie. Św. Paweł nazywa jedzących tylko jarzyny „słabymi” (por. List do Rzymian 14). Chodzi o słabość wiary, która nie powinna być oparta na zakazach dotyczących żołądka. Chrześcijaństwo odrzuciło żydowskie zasady koszerności. Niemniej jednak św. Paweł przykazuje, by zostawić w spokoju tych, którzy byliby do przepisów tego rodzaju zbyt przywiązani i się nad nich nie wynosić.

Sens zwyczajowego postu piątkowego jest więc taki, że kiedy chrześcijanin wspomina śmierć Chrystusa, nie powinien ucztować, świętować, bawić się. W związku z tym powinien jeść skromnie. Od razu widać, że pominięcie przykazania kościelnego „w czasach zakazanych zabaw hucznych nie urządzać” to błąd, podważający istotę postu. Należy bowiem do niego wstrzymanie się od przyjemności i luksusów.

Jeszcze w czasach komunistycznych jeden z moich wujków jako ekspert w delegacji rządowej zwiedzał wraz z nią klasztory prawosławne w ówczesnym Zagorsku. Przepraszając za dzień postny, zaproszono ich na obiad. A tam stół pełen rybnych i innych specjałów… Nie pości ten, kto mięso zastępuje pstrągiem i łososiem.

Skądinąd zasady postne w prawosławiu w stopniu znacznie większym niż w katolicyzmie przechowały zwyczaje starożytne, wymagające surowego postu w Adwencie i Wielkim Poście. Te jednak zwyczaje wynikły w dużej mierze z inicjatywy mnichów, szukających okazji do większej ascezy. Potem to samo narzucono świeckim. Dziś wahadło odchyliło się w drugą stronę, poszczenie zostało w krajach zachodnich całkiem zaniedbane. A jak być powinno?

 

Post w Biblii

W Starym Testamencie okazją do postu była żałoba i pokuta. Poszczono po śmierci bliskich i w dniach klęski narodowej. Post obowiązywał i obowiązuje Żydów w pokutny Dzień Przebłagania, Jom Kippur. Post był radykalny, nie jedzono wcale. Poszczono na znak żalu za grzechy i dla przeproszenia Boga.

Innymi słowy, post wyrażał stan wewnętrzny człowieka, stanowi serca odpowiadał stan ciała. W ciężkich chwilach nie chce się i nie wypada zastawiać stołu. Stypy to zwyczaj pogański, powiązany z ideą, że dusze zmarłych potrzebują jedzenia.

Elementem żałoby i pokuty było też sypanie popiołu na głowę. Porządne a nie symboliczne, jak w obrzędzie Środy Popielcowej. Towarzyszył temu nędzarski strój, tak zwany wór, czyli zamiast zwykłych szat przepaska na biodra, zrobiona z worka z szorstkiej ciemnej wełny koziej, którego boki rozpruto.

Gdy przeciwnicy zarzucali uczniom Jezusa, że nie przestrzegają postów, odpowiedź sama się nasuwała: nie mają oni żadnych powodów do żałoby i pokuty, żyjąc radością nadchodzącego królestwa Bożego. (W święto wręcz nie powinno się pościć – i rzeczywiście, Żydzi zalecali w szabat dobrze zjeść, a dziś święta kościelne znoszą post. Nie pości się w niedziele.)

Jezus powiedział wtedy: Czy goście weselni mogą pościć, dopóki pan młody jest z nimi? Nie mogą pościć, jak długo mają pośród siebie pana młodego. Lecz przyjdzie czas, kiedy zabiorą im pana młodego, a wtedy, w ów dzień, będą pościć (Ewangelia św. Marka 2, 19-20 i teksty równoległe). Jezus umarł w piątek. Na podstawie powyższej przepowiedni chrześcijanie zaczęli więc pościć w Wielki Piątek jako rocznicę śmierci Jezusa na krzyżu oraz we wszystkie piątki.

Co do zasady nie jest to, jak widać, przepis kościelny, lecz wskazanie biblijne i Jezusowe. Natomiast wobec zwięzłości zapowiedzi Jezusa, Kościół dokładniej określał sposób poszczenia. Typowa forma to post ścisły w Wielki Piątek oraz wstrzymanie się w zwykłe piątki od jedzenia wystawnego, w tym mięsa, oraz od zabawy.

Środa Popielcowa to także dzień postu ścisłego, który rozpoczyna Wielki Post, trwający czterdzieści dni, do Wielkiego Tygodnia. Ten post z kolei nawiązuje do postu Jezusa, który poprzedził swoją działalność publiczną czterdziestodniowym pobytem na pustyni. Inspirowany był on czterdziestoma latami wędrówki Izraela po wyjściu z Egiptu.

Lubię to! Skomentuj2 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale