GODSEND

GODSEND

Logline: W 2019 roku CIA odtajniona notatka ujawnia czwartego szpiega z Los Alamos. Przez 70 lat nazywał się tylko GODSEND. Naprawdę nazywał się Oscar Seborer - najmłodszy syn polskich Żydów z Nowego Jorku, którego rodzice są pochowani w cichym miasteczku Gan Yavne pod Aszdod.

To nie jest historia o bombie. To historia o rodzinie, która uważała, że zdradza Amerykę, żeby zbawić świat.

Opowiadam dwiema liniami czasowymi, które spotykają się na cmentarzu.

LINIA A - TERAŹNIEJSZOŚĆ / 2019-2020

Młoda archiwistka z Jad Waszem, Maya, szuka w Gan Yavne grobów polskich Żydów, którzy wrócili do Palestyny w latach 30. Znajduje dwa zaniedbane nagrobki: ABRAHAM SEBORER 1880-196? i JENNIE SEBORER 188? -196?. Obok w księdze Chevra Kadisha adnotacja: "Synowie nie przyjechali na pogrzeb. Są w Moskwie".

Jej mail do historyka z Emory trafia na biurko Harveya Klehr'a w Atlancie, który właśnie czyta odtajnione akta SOLO. Na ekranie widzimy pierwszy raz słowo GODSEND.

LINIA B - PRZESZŁOŚĆ / 1934-1951

Od Palestyny, przez Los Alamos, po ucieczkę.

BOHATEROWIE

OSCAR SEBORER (21-30 lat) - Nie geniusz. Technik, sejsmolog, 5th Grade Technician. Cichy, małomówny, niewidzialny. W Los Alamos nosi kable, mierzy wstrząsy po Trinity. Właśnie dlatego nikt go nie podejrzewa. Oddany komunista, ale nie fanatyk - wierzy, że jeśli tylko Sowieci będą mieć bombę, nie będzie Hiroszimy.

STUART SEBORER (28-38 lat) - Starszy brat, charyzmatyczny, odznaczony Silver Star w Europie, pracownik Civil Affairs Division. To on podejmuje decyzję: "Musimy wyjechać". Jego żona Miriam, lekarka, WAVES, nienawidzi komunizmu męża, ale kocha męża.

MORRIS i JACK CHILDS - Żydowscy bracia z Chicago. Morris urodził się jako Mosze Cziłowski. W 1929 zwerbowany przez Sowietów, od 1952 najważniejsi informatorzy FBI wewnątrz CPUSA. Dostają 28 milionów dolarów z Moskwy i wszystko raportują do FBI. Najbardziej tragiczni - zdradzają wszystkich, żeby przetrwać.

ISIDORE "GIBBY" NEEDLEMAN - Prawnik Amtorgu, kolega Maxa Seborera z Cornell. Człowiek-klucz. To on w 1955 roku, w podsłuchanym przez FBI biurze, pisze na kartce cztery nazwiska i pali kartkę. Mówi: "Listen carefully. Oscar was in New Mexico - you know what I mean - I won't draw you a diagram. Later he was at a submarine base."

ABRAHAM i JENNIE - Polscy imigranci z 1903 roku. W 1934 zabierają dzieci do Palestyny, w 1938 wracają do USA, w 1950 wracają na starość do Izraela i osiedlają się w Gan Yavne, bo tam jest tanio i cicho. Nie wiedzą, że ich synowie są szpiegami. Myślą, że są inżynierami.

STRUKTURA 6 ODCINKÓW

ODC 1: TRINITY

16 lipca 1945. Pustynia. Oscar z grupą mierzy sejsmografem pierwszą bombę. Ten sam wstrząs 70 lat później poczuje Maya, gdy odkryje, że nagrobki w Gan Yavne są puste w środku - Chevra Kadisha nie ma akt zgonu, tylko wpłatę za miejsce.

ODC 2: ENORMOUS

1943-44. Venona. Amerykanie rozszyfrowują sowieckie depesze o kryptonimie Enormous - Manhattan Project przecieka. Poznajemy trzy kryptonimy: M'LAD (Hall), CALIBRE (Greenglass), GODSEND (??). FBI ma obsesję na punkcie czwartego.

ODC 3: GRUPA KREWNYCH

KGB nazywa ich "Grupą Krewnych" - Godfather, Relative, Nata, Godsend. Wszyscy to Seborerowie. Pokazujemy rodzinny obiad w Nowym Jorku 1946 - pięcioro dzieci, wszyscy mają kontakt z CPUSA, wszyscy myślą, że ratują świat. W tle historia Rose Beigel Arenal i zamachu na Trockiego - paranoja jest dziedziczna.

ODC 4: NEW LONDON

1948-1951. Oscar pracuje w Underwater Sound Lab - jedyny bez klauzuli bezpieczeństwa, ale z dostępem do lokalizacji sonarów w portach USA i Europy. Dowódca chce go zwolnić jako zagrożenie, komisja go uniewinnia. To moment, gdy rozumie, że pętla się zaciska. Równolegle Stuartowi odmawiają pracy w State Dept.

ODC 5: LIBERTÉ

3 lipca 1951. SS Liberté do Hawru. FBI patrzy i nie zatrzymuje - bo nie chce spalić braci Childs. Bracia lecą do Izraela. Scena kulminacyjna sezonu: Gan Yavne 1951. Upał, kurz, mały dom z eternitu. Abraham krzyczy na synów w jidysz: "Zostaliście komunistami? W Palestynie?!" To ostatnie spotkanie. Potem Wiedeń, potem Moskwa. Zmieniają nazwisko na SMITH.

ODC 6: GAN YAVNE

Moskwa 2015. Oscar umiera, na pogrzebie przedstawiciel FSB. W tym samym czasie Maya w Izraelu myje nagrobki Abrahama i Jennie. Klehr i Haynes publikują w Studies in Intelligence artykuł "On the Trail of a Fourth Soviet Spy". Ostatnie ujęcie: sejsmograf z Trinity wciąż rysuje linię. Ta sama linia co na macewie w Gan Yavne - pęknięcie.

Bez pościgów. Paranoja biurowa. Wszystko dzieje się w podsłuchach, w aktach, w niedopowiedzeniach. Zdjęcia: Los Alamos - biały pył i ostre słońce. Gan Yavne - ten sam pył, 70 lat później. Moskwa - szary śnieg.

Cisza sejsmografu, szum taśm Venona.

Ostatnia plansza: "Rodzice Oscara Seborera naprawdę są pochowani w Gan Yavne. Oscar Seborer naprawdę był czwartym szpiegiem z Los Alamos. FBI wiedziało o tym od 1955 roku.