SAISONSTAAT / BALAST

SAISONSTAAT / BALAST

Logline:

Berlin, 1924. Młody polski attaché słyszy tajne przemówienie laureata Pokojowej Nagrody Nobla, w którym ten tłumaczy elitom Niemiec jak użyć amerykańskich pieniędzy, by nie zapłacić reparacji, a potem odzyskać polskie Pomorze. Problem w tym, że na Zachodzie wszyscy uważają go za jedynego człowieka pokoju w Niemczech.

ŚWIAT

Wersal umiera, ale nikt jeszcze o tym nie wie. Niemcy są bankrutem po hiperinflacji. Francuzi okupują Zagłębie Ruhry. Amerykański bankier Charles Dawes wymyśla plan: pożyczymy Niemcom 800 milionów marek, niech staną na nogi i wtedy spłacą długi. Wszyscy wierzyciele mają na to oko.

W tym samym momencie w Warszawie - Polska, którą w Berlinie nazywają pogardliwie "Saisonstaat" - państwem sezonowym. 40% naszego handlu idzie przez Niemcy. Górny Śląsk sprzedaje połowę węgla do Niemiec. Jeśli Berlin zamknie granicę, Polska padnie bez jednego wystrzału.

BOHATEROWIE

1. GUSTAV STRESEMANN (46) - Kanclerz, potem Minister Spraw Zagranicznych. Nigdy nie śpi. Chory na serce, uzależniony od kawy i władzy. Publicznie - uśmiechnięty dżentelmen w Locarno ściskający dłoń z Francuzem Briandem. Prywatnie - autor listu do następcy tronu z 7.09.1925: "trzy zadania: rozwiązać kwestię reparacji, chronić 10-12 mln Niemców za granicą, odzyskać Gdańsk i Korytarz". Nie jest Hitlerem. Nie chce wojny. Chce, by Polska zbankrutowała i sama oddała ziemie.

2. ANTONI R. (32) - Nasz protagonista. Fikcyjny attaché ekonomiczny Poselstwa RP w Berlinie, były kryptolog. Jedyny Polak w Berlinie, który rozumie finanse. Słyszy przemówienie Stresemanna do prezydentów Landów w grudniu 1924. Notuje zdanie, którego nie ma w oficjalnym protokole:

"Gdy kapitał międzynarodowy partycypuje w ekonomii niemieckiej... Przyjdzie nam przejść ciężką drogę akceptacji wpływu międzynarodowego kapitału, by w końcu uzyskać narzędzia oddziaływania... a później, gdy odzyskamy siłę, odrzucić ten międzynarodowy balast."

I drugie: o art. 91 planu Dawesa, który pozwoli w 1927 zażądać rewizji reparacji, bo to nie niemiecki minister, ale międzynarodowi eksperci powiedzą, że są niewykonalne.

3. CLARA SCHUBERT (28) - Niemiecka stenografka w Auswärtiges Amt, sekretarka Stresemanna. Socjaldemokratka, wierzy w republikę. Pomaga Antoniemu zdobyć kopię stenogramu, bo boi się, że jej szef prowadzi podwójną grę.

4. ARISTIDE BRIAND - Francuski minister, laureat Nobla razem ze Stresemannem. Charyzmatyczny, zmęczony. Potrzebuje Stresemanna jako partnera do pokoju. Nie chce słyszeć ostrzeżeń o Wschodzie.

FABUŁA - Struktura 3-aktowa / 6 odcinków

AKT I: PLAN DAWESA (1924-1925)

Odc. 1-2. Berlin tonie. Antoni raportuje do Warszawy, że Niemcy zaakceptują plan Dawesa. W Warszawie radość - koniec okupacji Ruhry, uspokojenie. Antoni jest w małej sali w Reichstagu, gdzie Stresemann tłumaczy premierom Landów prawdziwy plan: wpuścić kapitał USA i Anglii jako konia trojańskiego. Odbudować gospodarkę cudzymi pieniędzmi, a potem ogłosić, że długów nie da się spłacić. 

Wysyła szyfrogram do MSZ: "Pokój jest narzędziem rewizji". Odpowiedź: "Nie fantazjować. Stresemann to nasza jedyna nadzieja na normalizację."

Równolegle zaczyna się wojna celna. 15 czerwca 1925 wygasają klauzule wersalskie. Berlin nagle zamyka granicę na polski węgiel. To nie jest przypadek. To realizacja notatki Stresemanna do ambasadora w Londynie: "Ostateczna rekapitalizacja Polski musi być opóźniona, aż kraj dojrzeje do ugody granicznej według naszych życzeń i aż Polska wpadnie w stan niemocy."

AKT II: WOLNA RĘKA NA WSCHODZIE (1925-1926)

Odc. 3-4. Punkt zwrotny. Locarno. Cały świat świętuje - Niemcy gwarantują granicę z Francją i Belgią. Antoni z Clarą odkrywają w archiwum brudnopis: Stresemann SPECJALNIE odmawia gwarancji granicy z Polską. W liście do Londynu pisze wprost: Locarno ma mu dać "wolną rękę, by zabezpieczyć pokojową zmianę granic na Wschodzie".

Warszawa nie ma pieniędzy na Gdynię, nie ma pieniędzy na magistralę węglową. Kopalnie na Śląsku stoją. Rząd Grabskiego upada w listopadzie 1925 przez wojnę celną. 

Antoni wpada w paranoję. Każdy, kogo ostrzega - Brytyjczycy, Amerykanie - odpowiada mu: "Stresemann to człowiek pokoju, dostał Nobla". A w tle niemiecka prasa otwarcie pisze jak Frankfurter Zeitung w 1924: "Polska musi zostać śmiertelnie zraniona po wojnie celnej. Wraz z krwią odpłynie jej siła i w końcu jej niepodległość."

Clara znajduje list do następcy tronu. To dowód: "mniejszość niemiecka" i "korytarz" to nie hasła nacjonalistów, tylko oficjalna doktryna państwowa.

AKT III: BALAST (1926-1927)

Odc. 5-6. Antoni wraca do Warszawy na przewrót majowy 1926. Piłsudski przejmuje władzę w kraju zrujnowanym wojną celną. Antoni rozumie, że przegrał - jego raporty były prawdziwe, ale nikt ich nie chciał czytać.

Finał: Oslo, grudzień 1926. Ceremonia Nobla. Stresemann i Briand odbierają Pokojową Nagrodę Nobla za Locarno. Kamery, flesze, cały świat klaszcze. 

W tym samym czasie na granicy polsko-niemieckiej wagony z węglem stoją tygodniami. W Berlinie Stresemann w kuluarach mówi do współpracownika: "Za trzy lata, pod okiem opinii światowej i pod jarzmem raportów, nie niemiecki minister finansów, ale eksperci międzynarodowi stwierdzą potrzebę zmian."

Ostatnia scena: Antoni w budującym się porcie w Gdyni. Pusty, błotnisty plac budowy. Rozumie strategię Stresemanna w całej rozciągłości. Zachód uwierzył, że przyjmując amerykańskie pieniądze, Niemcy stają się częścią Zachodu. A Stresemann właśnie udowodnił, że można te pieniądze wziąć, odbudować się, a potem je odrzucić jako "międzynarodowy balast". 

To nie jest historia o tym, jak Hitler doszedł do władzy. To historia o tym, jak liberalny, elegancki laureat Nobla wymyślił instrukcję obsługi, którą Hitler 7 lat później tylko wykona.

Tagline: Pokój był najskuteczniejszą bronią.