TRUST

JASKÓŁKA / Trust

Logline: Szef wywiadu białej emigracji odkrywa, że jego żona - legendarna śpiewaczka - jest sowiecką "jaskółką", a cała organizacja, dla której walczył, jest od 15 lat fikcją stworzoną przez Czeka.

 Życie na podsłuchu + Trzeci człowiek. Zero strzelanin. Cały horror w tym, że nikt nie wie dla kogo pracuje.

BOHATEROWIE

NIKOŁAJ SKOBLIN (45) - Generał dywizji Kornilowskiej. Wieszal bolszewików w 1919, teraz w Paryżu nosi garnitury z dziurawymi łokciami. Szef wywiadu ROVS. Megaloman opętany ideą "Świętej Rusi" sprzed carów. Zakochany bez pamięci w żonie. Jedyny człowiek w Paryżu, który naprawdę wierzy, że biali wrócą do Rosji.

NADIEŻDA PLEWICKA (52) - JASKÓŁKA - "Kurski słowik", śpiewała carowi Mikołajowi II, protegowana Szalapina. Dla emigracji - święta Matuszka Rosji. Dla Czeka - agentka od 1918. Jej broń to nie pistolet, tylko to, że oficerowie sami jej wszystko mówią po koncercie. Śpiewa tylko jedną piosenkę - ludową o jaskółce, która nie wraca na wiosnę.

MICHAIŁ SZPIEGELGLASS (40) - Zastępca szefa INO NKWD. Urodzony w Mostach, szkoła w Warszawie. Mówi po polsku, niemiecku, francusku bez akcentu. Syn księgowego, wygląda jak księgowy. Dowodzi mobilną grupą likwidatorów. Nie zabija z nienawiści. Zabija, bo to porządek w papierach.

GENERAŁ JEWGIENIJ MILLER (68) - Szef ROVS. Niemiecki, suchy, pedantyczny. Prowadzi archiwum jak księgowy. Jedyny, który zostawia po sobie ślad - notatki w sejfie.

SIDNEY REILLY - duch - Nie żyje od 12 lat. Skoblin opowiada, że był jego przyjacielem. Na zdjęciu z 1924 stoją razem w Berlinie. Reilly został zwabiony do Rosji przez Trust i rozstrzelany. To ostrzeżenie, którego Skoblin nie rozumie.

TREATMENT

AKT I - TECHNKA TRUSTU

Paryż, wrzesień 1937. ROVS umiera. Starzy generałowie taksówkarzami, młodzi przechodzą do Hitlera.

Skoblin dostaje zadanie od Miller'a: sprawdzić, czy Niemcy chcą płacić za informacje o Sowietach. Niemcy z ambasady przy rue de Lille pytają o kontakt. To szansa na pieniądze i na misję.

Równolegle dowiadujemy się czym był Trust. W retrospekcji 1921-1927: Dzierżyński i Mienżynski tworzą fałszywą monarchistyczną organizację MOCR w Moskwie. Biali emigranci myślą, że w Rosji istnieje podziemie. Przesyłają mu pieniądze, ludzi, nazwiska. Wszystko trafia na Łubiankę. To matryca wszystkich późniejszych prowokacji.

Skoblin wraca do domu. Plewicka nagrywa w kuchni nową płytę. W jej nutach Szpiegelglass zostawił zakodowaną wiadomość: "Przywieź go 22-go. Statek czeka w Hawrze."

Skoblin kocha ją tak, że nie widzi, że ona od 20 lat pracuje dla tych, których on wieszał. A może widzi i właśnie dlatego zostaje sowieckim agentem? Żona przekonała go, że biała idea jest trupem, a jedyną realną Rosją jest ta, która potrafi stworzyć Trust.

AKT II - WILLA

Szpiegelglass wynajmuje willę w Saint-Cloud. Przygotowuje dwóch "Niemców" - siebie i Kisłowa. W Hawrze cumuje sowiecki frachtowiec S/S Maria Uljanowa. Formalnie ma zabrać węgiel. Nieformalnie - pasażera w skrzyni z otworami na powietrze.

Skoblin sonduje Millera. Mówi: "Berlin chce tajemnicy. Francuzi nie mogą wiedzieć." Miller, pedant, zostawia na wszelki wypadek w biurze zapieczętowaną kopertę: "Jeżeli nie wrócę do 23-go, otworzyć. Byłem z generałem Skoblinem na spotkaniu z Niemcami."

22 września. Deszcz. Miller wsiada do samochodu Skoblina. Jadą do willi. W willi Miller widzi na kominku małą porcelanową jaskółkę. Taką samą Plewicka trzyma w domu na pianinie.

Rozmowa z "Niemcami". Miller jest ostrożny. Szpiegelglass mówi po niemiecku z berlińskim akcentem. Wszystko idzie dobrze, dopóki Miller nie pyta o nazwisko pośrednika w Berlinie. Wtedy zastrzyk. Nie brutalnie. Pielęgniarsko.

Miller ląduje w drewnianej skrzyni. Skrzynia ląduje w ciężarówce z meblami. Ciężarówka jedzie do Hawru.

W Paryżu Plewicka śpiewa koncert dla emigrantów. Ten sam romans o jaskółce. Kiedy kończy, podchodzi do niej policja. Znaleźli list Millera.

AKT III - JASKÓŁKA

Skoblin ucieka do ambasady sowieckiej na rue de Grenelle. Siedzi tam 6 tygodni. Słucha radia. Plewicka jest w więzieniu w Rennes. Przyznaje się do wszystkiego, żeby go chronić. Mówi, że to ona go zwerbowała.

Szpiegelglass dostaje rozkaz od Jeżowa: Skoblin jest spalony. Za dużo wie o Trust, o Reillym, o metodzie. Nie może dopłynąć do Moskwy.

Listopad 1937. Skoblin jest przemycany z ambasady w bagażniku auta dyplomatycznego do Le Havre, na inny sowiecki statek. Oficjalnie płynie do Leningradu.

Na pokładzie, w kajucie, czeka Szpiegelglass. Nalewa dwa kieliszki wódki. Mówi po polsku. "Za Świętą Ruś, Nikołaj."

Ostatni kadr: Cela w Rennes, 1 października 1940. Plewicka umiera na atak serca. Na stoliku obok łóżka ta sama porcelanowa jaskółka. Strażniczka pyta, co to. Plewicka odpowiada: "To znaczy, że wiosny nie będzie."

Na ekranie napis: Generał Miller został zamordowany w Moskwie 11 maja 1939. Skoblin nigdy nie dopłynął do Rosji. Ciało Plewickiej nigdy nie zostało wydane rodzinie. Technika Trustu jest używana do dziś.

MOTYW JASKÓŁKI W FILMIE

1. Dosłownie - kryptonim Plewickiej w aktach INO: LASTOCHKA. 2. Wizualnie - porcelanowa figurka, którą Szpiegelglass stawia w każdej kryjówce jako znak, że miejsce jest "czyste". 3. Dźwiękowo - romans, który Plewicka śpiewa. Za każdym razem, gdy ktoś ma zginąć lub zostać zdradzony, słyszymy jej początek. 

To nie jest film o tym, kto jest dobry, a kto zły. To film o tym, że w Trust nie ma dobrych i złych. Jest tylko ten, kto wymyśla fikcję i ten, kto w nią wierzy. I jaskółka, która lata między nimi.