GRAND CHEF Leopold Trepper

GRAND CHEF

Zero pościgów. Same papiery, zdrady i herbata, która stygnie podczas przesłuchania.

Logline: Jedyny sowiecki szpieg, który oszukał Gestapo i przechytrzył NKWD. Żeby przetrwać wojnę, Leopold Trepper musiał stać się zdrajcą dla wszystkich stron.

Trepper naprawdę nazwisk miał kilkanaście. W aktach brytyjskich widnieje jako Leopold DOMB, Jean GILBERT, Adam MIKLER i kilkanaście innych nazwisk. Urodzony 23 lutego 1904 w Nowym Targu. Polak, Żyd, komunista, kapitalista. Idealny nielegał.  

ODCINEK 1: LEIBA DOMB

Nowy Targ / Dąbrowa Górnicza / Palestyna 1923-1929

Lejba Domb, syn chasydzkiego handlarza. Komunista z przekonania, nie z kariery. Siedzi w polskich więzieniach za strajki. Ucieka do Palestyny, pracuje w kibucu, rozczarowuje się. W Jaffie werbuje go Razwiedupr. Pierwsza lekcja: Moskwa nie werbuje tych, którzy kochają Rosję. Werbuje tych, którzy nie mają dokąd wrócić.

Koniec odcinka: Dostaje rozkaz wyjazdu do Moskwy. Pierwszy fałszywy paszport.

ODCINEK 2: ADAM MIKLER

Bruksela 1938-1939

Kanadyjski biznesmen Adam Mikler, urodzony w Winnipeg, przyjeżdża do Brukseli z pieniędzmi i z żoną. Zakłada firmę Simex - sprzedaż płaszczy przeciwdeszczowych. Najlepsza przykrywka wojny: sprzedaje Wehrmachtowi materiał na mundury, za które kupuje nadajniki.

Buduje sieć: Léo Grossvogel, Hillel Katz, Abraham Rajchmann - fałszerz paszportów. Rajchmann to klucz - to on robi dokumenty, które potem stają się tytułami odcinków.

Paranoja: Z Moskwy przychodzą rozkazy, ale nie przychodzą pieniądze. Centrum milczy od miesięcy. Trepper wie, co to znaczy. Pamięta lato 1937. Wszyscy jego nauczyciele - Berzin, Artuzow - zostali rozstrzelani. Rozumie, że jest sam.

ODCINEK 3: JEAN GILBERT

Paryż 1940-1941

Upadek Francji. Mikler staje się Jeanem Gilbertem, szanowanym francuskim przedsiębiorcą. Simexco w Paryżu ma teraz klientów w całej Europie. Pod przykrywką handlu Trepper nadaje do Moskwy najważniejszy meldunek wojny: dokładną datę operacji Barbarossa.

Moskwa nie wierzy. Stalin uważa go za prowokatora.

Szpieg mówi prawdę, a centrala uważa, że kłamie, bo prawda jest zbyt niewygodna.

ODCINEK 4: SOMMER / HERBST

Bruksela / Paryż 1941-1942

Niemcy namierzają nadajniki. Wprowadzamy Anatolija Guriewicza, pseudonim Kent - radiotelegrafistę, playboya, słaby punkt. I oficera Abwehry Harry'ego Piepe, który poluje na orkiestrę. Nie torturami, tylko księgowością. Sprawdza faktury Simexu.

Trepper jako Sommer i Herbst - austriacki handlowiec - próbuje ratować sieć, tnąc ją na kawałki. Każde odcięcie to wyrok na kogoś, kogo zna od lat. W tle: Trepper wie, że jego żona i dzieci są już w getcie.

ODCINEK 5: GRAND CHEF

Paryż, Rue des Atrébates, 24 listopada 1942

Aresztowanie. Bez strzału. Dwie godziny siedzi w dentystycznym fotelu Gestapo przy Rue des Saussaies, a oni przynoszą mu jego własną teczkę, lepszą niż ta w Moskwie.

Niemcy dają mu wybór: współpraca albo wszyscy jego ludzie giną dziś. Trepper wybiera trzecią drogę. Zgadza się grać, ale stawia warunek: to on będzie pisał depesze do Moskwy.

Zaczyna się Funkspiel - wielka gra radiowa. Gestapo myśli, że kontroluje Treppera. Trepper myśli, że kontroluje Gestapo. A Moskwa myśli, że obaj kłamią.

ODCINEK 6: OTTO

Paryż - Berlin 1943

Trepper, jako Otto, mieszka w willi pod Paryżem pod strażą Gestapo. Pisze fałszywe meldunki, w których ukrywa sygnały ostrzegawcze dla Moskwy. Niemiecki cenzor je zatwierdza, bo nie zna sowieckiej frazeologii. Sowiecki cenzor je ignoruje, bo uważa, że Trepper już jest zdrajcą.

Ucieczka. Prosi o wizytę u dentysty, wyskakuje z okna na parterze w pantoflach. Ukrywa się u francuskiego ruchu oporu, który uważa go za sowieckiego agenta, a sowieci uważają go za agenta francuskiego.

ODCINEK 7: WŁADYSŁAW IWANOWSKI

Moskwa, Lubyanka 1945-1955

Koniec wojny. Trepper wraca do Moskwy po medal. Na lotnisku czeka samochód NKWD.

Zarzut: Dlaczego przeżyłeś? W sowieckiej logice przeżycie aresztowania przez Gestapo jest dowodem zdrady. Przesłuchują go ci sami ludzie, którzy w 1937 przesłuchiwali jego nauczycieli.

Dziesięć lat bez wyroku. Cela, w której siedzieli Maly i Berzin przed rozstrzelaniem. Trepper dzieli ją teraz z innymi ocalałymi z Czerwonej Orkiestry. Piszą na ścianach daty nadawania meldunków, żeby nie zwariować.

W 1955 Chruszczow go wypuszcza. Wraca do Warszawy. Do kraju, który opuścił jako Lejba Domb.

ODCINEK 8: LEOPOLD TREPPER

Warszawa / Jerozolima 1955-1982

Warszawa, wydawnictwo Książka i Wiedza. Trepper jako redaktor. Znów polski Żyd. W 1968 antysemicka nagonka Gomułki. Znów musi uciekać.

Ostatnia scena: Jerozolima, małe mieszkanie, 1980. 76-letni Trepper pisze pamiętniki "Wielka Gra". Puka listonosz. Trepper przez sekundę nieruchomieje. Po 50 latach każdy pukający to może być kurier z Centre.

Otwiera. To tylko rachunki.

Ostatnie zdanie serialu: Przeżył wszystkich, którzy chcieli go zabić, ale nigdy nie dowiedział się, dla kogo tak naprawdę pracował.