WSPÓLNY SKARB

1912-1914

Logline: Wspólny minister skarbu Austro-Węgier, Polak Leon Biliński, wie że Polska może powstać tylko gdy zderzą się trzy zabory. Postanawia sam wywołać wielką wojnę ludów. Wystarczy, że w jednym miejscu w Sarajewie zawiedzie ochrona.

Bohater:

Leon Biliński - 67 lat. Na zewnątrz lojalny urzędnik Franciszka Józefa, rektor, prezes Kolei, gubernator Banku. W środku - konspirator. Od 20 lat buduje pozycję Polaka w Wiedniu tylko po to, by w jednym momencie ją wykorzystać. Wierzy w doktrynę, którą szeptano w Kole Polskim: nie ma niepodległości bez wojny powszechnej.

Biliński jako wspólny minister skarbu jest z urzędu cywilnym namiestnikiem Bośni i Hercegowiny. Ma pod sobą całą administrację i policję. Jego wojskowym podwładnym jest Oskar Potiorek - hardliner, serbofob, marzący o wojnie z Serbią.

Biliński dostaje dwa ostrzeżenia, których nikt inny nie dostaje:

1. 18 czerwca 1914 - premier Serbii Pašić przez posła Jovanovicia ostrzega go wprost: wizyta Ferdynanda w Vidovdan to prowokacja, dojdzie do lekkomyślnego aktu. 2. Raporty agenturalne z Belgradu o siatce Czarnej Ręki i Młodej Bośni.

Każdy normalny namiestnik odwołałby wizytę lub postawił na nogi armię. Biliński robi odwrotnie.

Konstrukcja:

AKT I - WIEDEŃ

Biliński spotyka się potajemnie we Lwowie z ludźmi z przyszłego NKN. Mówi: "Cesarz nie da nam Polski. Da nam ją tylko krew. Musimy podpalić kontynent." Jego plan jest prosty - nie organizować zamachu, tylko pozwolić mu się udać. Zapewnić mu próżnię bezpieczeństwa.

Wraca do Wiednia i przekonuje dwór, że Bośnia jest spokojna. Tuszuje raporty.

AKT II - SARAJEWO

28 czerwca. Rano bomba Čabrinovicia rani oficerów. Potiorek chce przerwać wizytę. Biliński, telefonicznie z Ilidży, naciska: kontynuować. Nie informować kierowców o zmianie trasy. Zostawić kordon nieszczelny.

W tle delikatesy Moritza Schillera. Gavrilo Princip, głodny, sfrustrowany, idzie kupić kanapkę za pieniądze z Belgradu. Myśli że wszystko stracone. Biliński w tym samym czasie w swoim gabinecie patrzy na zegar. Wie, że za chwilę kawalkada z następcą tronu z powodu błędu w rozkazach Potiorka musi cofnąć się dokładnie pod te delikatesy.

Biliński nie musi wydawać rozkazu zabijaj. Wystarczy że nie wyda rozkazu chroń.

AKT III - WOJNA LUDÓW

Strzały padają. Ferdynand mówi "To nic". Biliński już dyktuje depeszę: za zamachem stoi Belgrad, konieczna jest twarda akcja. Razem z Potiorkiem jest w grupie jastrzębi pchających Wiedeń do wojny.

Ostatnia scena: 1919, Warszawa. Biliński jako minister skarbu II RP w rządzie Paderewskiego podpisuje pierwsze banknoty polskie. W oknie widać defiladę. Jego sekretarz pyta: "Panie ministrze, czy żałuje pan Sarajewa?"

Biliński patrzy na mapę Europy w gruzach i mówi: "Dopiero teraz mogliśmy usiąść do stołu."

Cięcie na pusty sklep Schillera w Sarajewie. Na ladzie leży niedojedzona kanapka.

Zero strzelanin, cała przemoc to papier, telefon i zaniechanie. Paranoja polega na tym, że największy zamach w XX wieku nie wymagał spisku, tylko jednego człowieka który nie przeszkodził.