EINKREISUNG / FALL WEISS

Bez pościgów. Dużo papieru, archiwów, korytarzy.

LOGLINE

Warszawski historyk badający brytyjskie gwarancje dla Polski z 31 marca 1939 odkrywa, że retoryka, rysunki satyryczne i przemówienia z wiosny 1939 powtarzają się co do słowa w artykułach Der Spiegel z 2007 roku z byłym kanclerzem G. Schröderem broniącym Rosji przed "polityką okrążania". Kiedy zaczyna układać to w książkę, dokumenty zaczynają znikać, a ktoś bardzo chce, żeby przestał porównywać.

BOHATEROWIE

PAWEŁ ZAREMBA (38) - historyk, IPN / UW. Specjalność: sojusze 1939. Rozwiedziony, mieszka na Pradze. Typ człowieka, który wierzy, że historia to daty w przypisach, dopóki daty nie zaczynają się zgadzać za dobrze.

ANNA VOGT (42) - dziennikarka Der Spiegel, Hamburg. To ona w 2007 robiła wywiad z Schröderem. Teraz na boczny tor, bo redakcja nie chce ruszać tematu Nord Stream.

"ARCHIWISTA" - anonimowy informator. Wysyła Pawłowi skany. Zawsze jedno zdanie za dużo.

AKT I - GWARANCJE

Warszawa, dziś. Paweł znajduje w Bibliotece Narodowej rocznik francuskiego "Match" - 28 września 1939. Karykatura Chancela: Hitler jako "pielgrzym pokoju" trzymający gałązkę oliwną, za plecami zwłoki Polski.

Tydzień później w archiwum cyfrowym Der Spiegel - numer 21/2007. Tekst Schrödera. Paweł czyta na głos:

"Były kanclerz Niemiec skrytykował antyrosyjskie uprzedzenia i zaapelował o większe zaufanie do Rosjan... Słowa opublikował Der Spiegel... Za jedną z przyczyn pogorszenia stosunków uważa amerykańską tarczę. Nazywa ten projekt politycznie niebezpiecznym. Amerykańskie plany pojmowane są w Rosji jako polityka okrążania."

To samo słowo, które Hitler powtarzał w 1939. Einkreisung.

Paweł wraca do swojego tematu: gwarancje brytyjskie 31 marca 1939. W dokumentach brytyjskich - szok w Europie, koniec appeasementu. W niemieckich - histeria. Raport attaché: Hitler biega po gabinecie, wali pięścią w stół, krzyczy o okrążaniu. 3 kwietnia Keitel dostaje rozkaz nr 37/39 - przygotować Fall Weiss tak, by atak był możliwy od 1 września.

Na seminarium Paweł pokazuje slajd:

Lewa strona: 1939 - prasa francuska, rysunek o okrążaniu Niemiec / przemówienie Hitlera w Reichstagu 28 kwietnia o "kłamliwej kampanii i ofercie gwarancyjnej".

Prawa strona: 2007 - Der Spiegel, tekst Schrödera o okrążaniu Rosji.

Sala milczy. Kolega mówi: "Stary, to materiał na thriller, nie na monografię".

Tej nocy ktoś włamuje się do jego gabinetu na uczelni. Nic nie ginie, oprócz tego jednego numeru "Match" z 1939.

AKT II - EINKREISUNG

Paweł leci do Hamburga. Spotyka Annę Vogt. Ona pamięta wywiad. "Schröder przyszedł z gotową tezą. Ja miałam tylko zatytułować. Potem został szefem rady nadzorczej Gazociągu Północnego. Nikt nie chciał tego łączyć."

Anna pokazuje mu niewykorzystane notatki z 2007: Schröder powołuje się wprost na "długą tradycję antyrosyjskich odruchów w Niemczech - od ruchu robotniczego, przez nazistowską propagandę o żydowsko-bolszewickim spisku, po zimną wojnę". Ironia - sam używa argumentu o propagandzie, by usprawiedliwić nową politykę.

Równolegle Paweł dostaje kolejne skany od ARCHIWISTY. To dyrektywa Fall Weiss z odręczną notatką: "Vorbereitung so, dass Durchführung ab 1.9. jederzeit möglich". I stenogram z 28 kwietnia 1939:

"Zamiar ataku ze strony Niemiec, jedynie wymyślony przez prasę międzynarodową, doprowadził jak wiadomo do tak zwanej oferty gwarancyjnej i do zobowiązania polskiego rządu do wzajemnej pomocy..."

Paweł zaczyna układać oś czasu paranoi:

31 marca - gwarancje

3/4 kwietnia - rozkaz Fall Weiss

28 kwietnia - przemówienie o okrążaniu i wypowiedzenie paktu z Polską

Maj 2007 - tekst Schrödera o okrążaniu i tarczy

Wrzesień 2022 - wysadzenie Nord Stream

Mechanizm zawsze ten sam: 1. Ogłoś, że jesteś ofiarą okrążenia. 2. Przedstaw sojusz obronny przeciwnika jako prowokację. 3. Użyj tego jako pretekstu do ataku.

Paweł zaczyna widzieć wzór wszędzie. Przestaje spać. Anna mówi mu: "To nie jest teoria spisku. To jest podręcznik. Einkreisung to najstarszy trick. Działa, bo każdy czuje się czasem otoczony."

Punkt zwrotny: Paweł odkrywa, że francuska karykatura z 1939, którą miał, była przerysowywana w 2008 przez rosyjskie media jako karykatura "okrążania Rosji przez NATO" - ta sama kompozycja, tylko zamiast Hitlera - wuj Sam.

AKT III - FALL WEISS

Paweł wraca do Warszawy. Ma gotowy manuskrypt: "Historia zatacza krąg. Od gwarancji brytyjskich do gwarancji natowskich". Wysyła do wydawnictwa.

Wydawnictwo wycofuje się. "Zbyt drażliwy. Były kanclerz ma dobrych prawników."

Ostatnia scena: Archiwum. Paweł odkłada na półkę dwa dokumenty obok siebie. Po lewej - rozkaz z 3 kwietnia 1939. Po prawej - wywiad z Der Spiegel z 2007. Na obu zakreślone to samo słowo: okrążanie.

Kamera odjeżdża. W tle słychać dwa przemówienia nałożone na siebie - Hitler 28 kwietnia 1939 i fragment wywiadu telewizyjnego o "polityce okrążania Rosji". Rytm, pauzy, nawet gest ręki uderzającej w stół - identyczne.

Czarny ekran. Napis:

31 marca 1939 Wielka Brytania dała Polsce gwarancje.

4 kwietnia Hitler rozkazał przygotować Fall Weiss.

Operację później opatrzono kryptonimem Plan Biały.

Nie ma pościgu. Nie ma rozwiązania. Jest tylko poczucie, że ktoś właśnie nacisnął "play" po raz kolejny

MOTYW WIZUALNY

Cały film w papierowych kolorach - beż archiwum, szarość Reichstagu, niebieska poświata skanera. Żadnej muzyki akcji, tylko szum projektora i stukot maszyny do pisania. Kluczowy rekwizyt: kalka kreślarska. Kiedy Paweł przykłada kalkę z karykaturą z 1939 na okładkę Der Spiegel z 2007 - kontury się pokrywają.

Tagline: "Każda wojna zaczyna się od słowa: okrążają nas."