CHOROBA

"Wojna domowa to nie wojna. To choroba." - Antoine de Saint-Exupéry, Madryt 1936

Logline

Madryt, 72 godziny przed wybuchem wojny domowej. Policyjny fotograf, który przeżył krwawą pacyfikację Asturii w 1934 roku, dostaje kliszę ze zdjęciem zamordowanego oficera. Na kliszy jest twarz mordercy, ale każdy komu ją pokazuje, twierdzi że widzi kogoś innego. W mieście gdzie rozkaz buntu ma nadejść "symultanicznie we wszystkich garnizonach", nie można ufać nawet własnemu wspomnieniu.

Cała wojna dzieje się w korytarzach, mieszkaniach, ciemniach fotograficznych i podsłuchanych rozmowach telefonicznych. Wróg nie nadchodzi z zewnątrz. On już mieszka w tym samym domu.

19 MAJA 1939, MADRYT. Desfile de la Victoria. Franco na trybunie. Tłum wiwatuje. Kamera zjeżdża z trybuny na twarz jednego człowieka w tłumie pokonanych, który nie wiwatuje. To MATEO. Potem cięcie:

NAPIS: 3 lata wcześniej. 12 lipca 1936. 72 godziny do końca świata.

Bohaterowie

MATEO LLERA (34) - Asturyjczyk. W 1934 rzucał dynamitem w koszary w Oviedo. Przeżył, bo schował się pod zwłokami. Po amnestii Frontu Ludowego w lutym 1936 wyszedł z więzienia Modelo. Teraz pracuje jako technik w laboratorium fotograficznym Dirección General de Seguridad. Nie jest już anarchistą. Jest zmęczony. Chce tylko przeżyć.

ELISA VALDÉS (29) - nauczycielka z Instytutu Wolnej Edukacji, narzeczona Mateo. Symbol reform: świecka szkoła, reforma rolna. Idealistka. Wierzy że republika się obroni kartką wyborczą. Prowadzi listę dzieci, które mają dostać stypendia. Na tej samej liście ktoś zaczyna dopisywać nazwiska do aresztowania.

KOMISARZ VIDAL (50) - szef Mateo. Stary monarchista, ale służy republice. Przechowuje w sejfie kopię tajnej instrukcji Moli: "Rewolta musi nastąpić symultanicznie we wszystkich garnizonach, przy użyciu wszystkich dostępnych środków." Mówi: "Mam tu 20 oficerów. 10 jest z nami, 10 przeciw nam. Problem w tym że nie wiem która dziesiątka."

SAINT-EX (36) - Antoine de Saint-Exupéry. Korespondent wojenny, nocuje w Hotelu Florida. Jedyny człowiek, który mówi Mateo prawdę: "Wy wszyscy szukacie faszystów. A faszyzm już jest w was. W sposobie w jaki patrzycie na sąsiada."

Fabuła

AKT I: DWA TRUPY

12 lipca, wieczór. W Madrycie zostaje zamordowany porucznik José del Castillo - przyjaciel Mateo z więzienia. Mateo wywołuje zdjęcia z miejsca zbrodni. Na jednym, w odbiciu szyby, widać twarz zabójcy w mundurze Falangi.

Następnej nocy zemsta. Lewicowi szturmowcy wyciągają z domu przywódcę prawicy Calvo Sotelo i zabijają go. Mateo znowu wywołuje zdjęcia. Na kliszy z auta oprawców widzi tę samą twarz co wczoraj. To niemożliwe. Ten sam człowiek zabił obu stron?

Vidal każe mu milczeć. Mówi: "Jeśli pokażesz że nasi zabili Calvo Sotelo, prawica jutro wstanie. Jeśli pokażesz że Falanga zabiła Castillo, nasi wstaną dziś. Więc nie pokazuj nic."

Mateo zaczyna własne śledztwo. Odkrywa że negatywy z Asturii z 1934 roku, które przyniósł do archiwum, zniknęły. Ktoś wymazuje jego przeszłość.

AKT II: CHOROBA

13-16 lipca. Madryt w gorączce. Telefony są podsłuchiwane, w kawiarniach nikt nie mówi głośno. Elisa znajduje w szkole, że jej lista dzieci została skopiowana przez woźnego. Ten sam woźny donosił w 1934 roku.

Mateo dociera do kontaktów z CNT - anarchistów, którzy hasłem "Żadnego Boga, żadnego państwa" podpalali kościoły. Oni też go nie chcą. Dla nich jest zdrajcą bo poszedł pracować dla policji republiki. Mówią mu: "My już mamy swoją listę zdrajców na dzień po rewolucji. Jesteś na niej."

Paranoja wchodzi do środka. Mateo zaczyna podejrzewać Elisę. Ona spotyka się nocą z francuskim dziennikarzem Saint-Exupérym. Myśli że go zdradza. Naprawdę przekazuje mu listy dzieci do ewakuacji do Francji.

Kulminacja aktu II: Mateo wywołuje trzeci raz to samo zdjęcie z odbicia. Teraz widzi wyraźnie: to nie Falangista. To jego własny kolega z celi z 1934 roku, Asturyjczyk, który miał nie żyć. Człowiek którego sam zgłosił jako zmarłego żeby dostać amnestię.

AKT III: SYMULTANICZNIE

17 lipca, radio podaje: garnizon w Melilli się zbuntował. Rozkaz Moli ruszył. To jest ten moment "symultanicznie we wszystkich garnizonach".

Madryt nie staje po stronie Franco. Powstaje chaos. Szturm na Koszary Montaña 19 lipca. Mateo jest w środku z aparatem. Nie jako żołnierz, tylko jako świadek. Wszyscy strzelają do wszystkich. Anarchiści strzelają do republikańskiej Guardia Civil bo myślą że to faszyści. Republikanie strzelają do anarchistów bo myślą że to prowokatorzy.

Mateo w końcu rozumie chorobę. Nie ma dwóch stron. Jest 2000 stron. Każdy ma swoją prywatną wojnę domową z 1934 roku do wyrównania.

W ostatniej scenie odnajduje negatyw z Asturii. Nie zniknął. Sam go schował w 1936 roku, bojąc się że ktoś rozpozna na nim twarze kolegów. To on sam jest cenzorem. To on sam jest chorobą.

EPILOG: 19 MAJA 1939

Wracamy do parady. Franco przejeżdża. Tłum krzyczy "Viva España". Mateo stoi w tłumie, w płaszczu, z jedną walizką. Obok niego Elisa, bez listy dzieci - dzieci już są we Francji.

Przez ulicę przechodzi pół miliona ludzi w drugą stronę, na granicę. Wśród nich widzi twarz swojego kolegi z celi. Żyje. Uśmiecha się do niego. Nie ma zemsty. Jest tylko zmęczenie.

Ostatni kadr: zdjęcie które Mateo zrobił w Asturii w 1934 roku. Na odwrocie napis ołówkiem: "Będziemy musieli to kiedyś powtórzyć".

Ciemny ekran. Cytat Saint-Exupéry'ego.