MANDAT

MANDAT

Inspirowany prawdziwym epizodem z kwietnia 1919 roku.

LOGLINE:

Wiosna 1919. Europa rysuje nowe granice w Wersalu. W Lozannie, bez grosza i bez państwa, minister spraw zagranicznych upadającej Republiki Krymskiej Dżafar Sejdamet składa przez polskiego posła w Bernie oficjalną prośbę do Ligi Narodów: oddajcie Krym pod polski mandat. W Symferopolu jego szef, Karaim Solomon Krym, ma 10 dni, zanim bolszewicy wejdą do miasta. W Warszawie nikt o tym nie wie. W Paryżu wszyscy już o tym wiedzą.

Brudna, zimna, nerwowa wiosna 1919. Lozanna pełna rosyjskich białych, tureckich agentów, francuskich oficerów Deuxième Bureau i polskich studentów udających dyplomatów. Wszyscy podsłuchują wszystkich. Nikt nie ma mandatu do niczego.

Hasło: Niepodległość to tylko słowo, które ktoś musi ci przyznać na piśmie.

BOHATEROWIE:

1. DŻAFAR SEJDAMET QIRIMER (30 l.) - Arystokrata, Tatar krymski, wykształcony w Paryżu. Idealista, który zrozumiał, że niepodległość małych narodów to fikcja. Jeśli Krym ma przetrwać, musi zostać czyimś protektoratem. Wybiera Polskę, bo tylko Polacy mają Tatarów we własnym rządzie. Mieszka w pensjonacie w Lozannie, pisze memoriały, których nikt nie czyta. Paranoja: jest przekonany, że jego listy do Ligi są przechwytywane.

2. JAN MODZELEWSKI / STANISŁAW B. (28 l.) - "POSEŁ W BERNIE" - Młody dyplomata KNP, potem Poselstwa RP. Oficjalnie przyjmuje podania, nieoficjalnie agent wywiadu. Dostaje od Sejdameta teczkę z pieczęciami Rządu Krymskiego i prośbą o mandat. Nie wie co z nią zrobić - Warszawa każe mu się zająć Śląskiem, Paryż każe mu zniknąć.

3. SOLOMON KRYM (54 l.) - Premier Krymu. Karaim, agronom, ostatni legalny szef rządu na półwyspie. Rządzi z gabinetu bez wojska, bez pieniędzy, na kredyt u Denikina. Wie, że jego państwo żyje do pierwszego pociągu pancernego bolszewików. Wysyła Sejdameta do Szwajcarii jako ostatnią polisę ubezpieczeniową.

4. SOPHIE DENIKINA (fikcyjna) - oficer łącznikowy Francuzów przy Armii Ochotniczej, w rzeczywistości wysłanniczka Clemenceau. Chce, żeby Krym nie wpadł ani w ręce bolszewików, ani Turków. Mandat polski to dla niej idealna zasłona dymna.

TREATMENT

ODCINEK 1: LOZANNA

Lozanna, styczeń 1919. Sejdamet od 3 tygodni bezskutecznie próbuje wejść do Pałacu Ligi. Jego była republika już nie istnieje - w listopadzie Krym zajęli biali. Jedyny atut: pieczęć ministra SZ. Spotyka Modzelewskiego w Bernie. Przekazuje mu dokument: "Rząd Republiki Krymskiej prosi, by Liga Narodów udzieliła Rzeczypospolitej Polskiej mandatu nad Krymem na podstawie art. 22 Paktu". Modzelewski śmieje się - Polska sama nie ma jeszcze granic. Tej nocy ktoś włamuje się do pokoju Sejdameta i kradnie kopię.

ODCINEK 2: SYMFEROPOL

Równolegle Symferopol, marzec 1919. Rząd Solomona Kryma urzęduje w budynku gimnazjum. Denikin żąda rekrutów, bolszewicy są 80 km od Perekopu. Krym przychodzi telegram z Lozanny: "Polacy przyjęli pismo". To kłamstwo, które ma podtrzymać morale. Krym decyduje się grać va banque - ogłasza w prasie, że sprawa mandatu jest w toku.

ODCINEK 3: BERN - TAJNE ARCHIWUM

Modzelewski wysyła pismo do Warszawy. Odpowiedź MSZ: "Sprawę Krymu uważać za niebyłą". Ale pismo przechwytuje Francuzka Sophie. Okazuje się, że Departament Wschodni Quai d'Orsay już wie. Chcą użyć polskiego mandatu jako straszaka na Turków i na... samych Polaków, którzy za bardzo pchają się na wschód. Zaczyna się gra: kto ma oryginał dokumentu?

ODCINEK 4: MANDAT WIDMO

Paranoja. Sejdamet dostaje list z pieczęcią Ligi - zaproszenie na wysłuchanie. Idzie, a tam pusty pokój. Modzelewski odkrywa, że jego szef w Paryżu, Roman Dmowski, celowo blokuje sprawę, bo nie chce drażnić białych Rosjan - sojuszników Francji. Solomon Krym w Symferopolu dostaje ultimatum od Denikina: rozwiązać rząd.

ODCINEK 5: KWIECIEŃ

Krym pada. 10 kwietnia Armia Czerwona wchodzi do Symferopola. Rząd Kryma ucieka na statku do Sewastopola, potem do Konstantynopola. W Lozannie Sejdamet dowiaduje się o tym z gazety. Jego państwo przestało istnieć. Zostaje mu tylko teczka z mandatem, którego nikt nie chciał. Modzelewski musi zdecydować: spalić dokument i ratować karierę, czy go zachować?

ODCINEK 6: PROTEKTORAT

1920. Warszawa. Sejdamet mieszka przy ul. Nowolipki, pisze książkę Krym. Spotyka ostatniego ocalałego - Modzelewskiego, teraz oficera II Oddziału. Pytanie: czy ten mandat kiedykolwiek został formalnie złożony w Lidze? W archiwum Ligi w Genewie jest luka. W teczce Sejdameta brakuje jednej strony - z podpisem. Ostatnia scena: współczesne archiwum AAN. Młody historyk znajduje teczkę Ambasady RP w Bernie z 1919 roku. Na okładce odręcznie: "Krym - mandat. Nie ruszać."

Ciemny ekran. Napis: Rząd Solomona Kryma był ostatnim w pełni suwerennym rządem krymskim do 1991 roku.

To jest thriller o tym, jak małe narody próbują kupić sobie czas cudzymi rękami. I o tym, że najgroźniejsze dokumenty to te, których nikt nigdy nie przeczytał.