SAM WŚRÓD OBCYCH

LOGLINE

Laureat nagród MON i MSW, najpoczytniejszy autor "literatury faktu" w PRL-u, przez 20 lat przepisuje własne donosy na powieści. Gdy dostaje rozkaz napisania paszkwilu na KPN, odkrywa że ktoś od lat pisze jego życiorys za niego. A jego teczka jest grubsza niż wszystkie jego książki razem wzięte.

IDEA PARANOICZNA

To nie jest thriller o tym, że UB podsłuchiwało. To thriller o tym, co się dzieje, gdy człowiek przez 20 lat żyje z cudzych notatek.

Marian nie wie, czy był bohaterem, zdrajcą, czy tylko statystą w operacji "Cezary". Każdy rozdział który pisze, wraca do niego z poprawkami z MSW. Poprawki są coraz dokładniejsze od jego pamięci. W końcu zaczyna podejrzewać, że jego wspomnienia z Monachium nigdy się nie wydarzyły. Zostały mu wszczepione, żeby uwiarygodnić legendę.

BOHATEROWIE

MARIAN R. (48-60 lat) - Pisarz. Oficjalnie porucznik MO na rencie, członek ZLP, ZAiKS, ZBoWiD i Klubu Emerytów KG MO. Człowiek który ma 5 nazwisk. Na co dzień grzeczny pan z teczką, który przychodzi do Wydawnictwa MON po wierszówkę. W nocy budzi się, bo słyszy stukot maszyny do pisania w pustym mieszkaniu. Jego przekleństwo: umie pisać tylko prawdę, której nie było.

PŁK PUDYSZ (50 lat) - Oficer prowadzący. Nigdy nie podnosi głosu. Jego ulubione zdanie: "Marianie, to tylko korekta stylistyczna". To on dostarcza Marianowi teczki. To on decyduje, która wersja przeszłości pójdzie do druku.

PŁK ZALEWSKI (45 lat) - Archiwista. Człowiek-aktoteka. Pamięta każdy pseudonim Mariana. Ma na niego haki z 1947 roku, z napadów rabunkowych w Krakowie, za które Marian nigdy nie siedział. Trzyma je w kopercie.

TERESA (druga żona) - Jedyne lustro. Wie, że mąż kłamie, ale nie wie, że kłamie też przed sobą.

DANUTA (pierwsza żona) - Wie wszystko. To ona w 1950 roku wiedziała, że Marian donosi. Wyjechała, ale zostawiła listy.

CHŁOPIEC Z MONACHIUM - Postać z fotografii z 1951 roku. Marian twierdzi, że to on. Ale na zdjęciu ktoś ma bliznę, której Marian nie ma.

STRUKTURA SEZONU

ODC 1 - NIEBEZPIECZNE ŚCIEŻKI

Warszawa 1969. Gala wręczenia nagrody II stopnia MON za Niebezpieczne ścieżki i Człowiek stamtąd. Marian jest u szczytu. Na afterze podchodzi do niego stary partyzant i mówi cicho: "Harnaś nie zginął w walce. Zastrzeliliście go na Inwalidów". Tej nocy Marian wraca do mieszkania na Pędzichów. Jego maszyna do pisania Optima jest przestawiona o centymetr. Kartka w wałku: "Rozdział 1 do poprawy".

Marian zaczyna prowadzić dwa dzienniki. Oficjalny - do książki. I prywatny - co pamięta naprawdę.

ODC 2 - KAROL

Marian dostaje zlecenie na książkę o likwidacji oddziału "Leszka". Jedzie na Rakowiecką do archiwum. Prosi o teczkę obiektową "Wiarusy". W środku brakuje jego donosu z 1950 roku. Zamiast niego jest donos podpisany "Karol", jego pseudonimem, ale obcym pismem. Ktoś donosił jako Marian, gdy Marian już nie donosił. Zaczyna rozumieć, że jego pseudonim żyje własnym życiem.

W domu jego prywatny dziennik znika. Wraca po 3 dniach z dopiskami na marginesie, poprawiającymi daty.

ODC 3 - DROGA Z MONACHIUM

Monachium 1951/52. Kluczowy odcinek retrospektywny. Marian jako "Teodor" w ośrodku szkoleniowym Delegatury WiN, plan "Wulkan", Amerykanie. Ale wszystko jest za czyste. Za dobrze oświetlone. Jak wspomnienie z broszury.

W teraźniejszości znajduje w domu zdjęcie z Monachium, którego nigdy nie widział. Na odwrocie ołówkiem: "Teodor kłamie". Pismo jego pierwszej żony.

ODC 4 - SAM WŚRÓD OBCYCH

1974, druga nagroda MSW. Marian jest instytucją. Uczy młodych esbeków jak pisać raporty żeby brzmiały jak literatura. W sekcji polskiej AIEP opowiada o "paranoi w powieści sensacyjnej".

Zaczyna się paranoja akustyczna. Słyszy szum w telefonie RWT. Znajduje w kaloryferze mikrofon, który nie jest podłączony. Ktoś go straszy, czy ktoś przestał go podsłuchiwać?

Jego syn Witold przynosi ze szkoły jego książkę jako lekturę o "utrwalaniu władzy ludowej". Marian po raz pierwszy czyta siebie oczami dziecka.

ODC 5 - KPN

1982. Stan wojenny. Przychodzi rozkaz z góry: książka KPN - kulisy, fakty, dokumenty z Pudyszem i Zalewskim. Ma być szybko, ostro, na zlecenie polityczne.

Marian po raz pierwszy mówi nie. Wtedy Pudysz wyciąga kopertę z 1957 roku. Napad na pocztę w Warszawie. Kpt. Srokowski typował go jako sprawcę. Sprawa nigdy nie została zamknięta. "Marianie, my cię 20 lat temu wyciągnęliśmy z Kobierzyna. Możemy cię tam odesłać".

Marian rozumie, że nie jest autorem. Jest materiałem.

ODC 6 - ZAPOMNIJ O SWOIM NAZWISKU

Finał. Marian idzie na ul. Rakowiecką i żąda wglądu we własną teczkę. Dostaje 4 tomy. Okładka: "Marian Strużyński vel Reniak, agent wszechstronnie sprawdzony". Czyta swoje życie napisane przez innych.

Na końcu teczki pusta kartka z jego własnym podpisem z 1949 roku. Miejsce na nowe zobowiązanie do współpracy. Bez daty.

Wraca do domu i pisze ostatni rozdział. Nie dla MON-u. Dla siebie. Tytuł: "Zapomnij o swoim nazwisku". Wkłada go do maszyny. W wałku jest już kartka. Ktoś napisał ją przed nim: "Mitra". Tytuł jego ostatniej, niewydanej książki z 1988 roku.

Ostatnie ujęcie: Powązki Wojskowe 2004. Pogrzeb z asystą. W pustym mieszkaniu maszyna Optima sama pisze. Bez nikogo przy klawiaturze.

STYL

Obraz: Ziarno, brązy, zieleń biurowa. Warszawa Gomułki i Gierka bez pocztówek. Kamera cały czas za blisko. Jakby ktoś patrzył przez dziurkę od klucza. Archiwum MSW kręcone jak biblioteka w Borgesie.

Dźwięk: Ciągły szum taśmy magnetofonowej. Stukot maszyny jako metronom. W tle Radio Wolna Europa zagłuszane przez jedną stację PRL.

Zasada: Nigdy nie pokazujemy tortur wprost. Pokazujemy tylko protokół przesłuchania i rękę która go poprawia czerwonym długopisem.

To jest historia o człowieku, który chciał zostać pisarzem, więc zgodził się zostać cudzym rozdziałem.