Zbyszek Zbyszek
499
BLOG

Palikot, Kołakowski, upadek

Zbyszek Zbyszek Kultura Obserwuj notkę 1

Gdy trzydzieści osiem lat temu Leszek Kołakowski zastanawiał się nad obserwowanymi prądami społecznymi, doszedł do wniosku, że zamiera sacrum. Maleje ilość uczestników obrzędów religijnych, ankiety badania opinii społecznej nieodmiennie podają wzrost osób deklarujących ambiwalentny lub niechętny stosunek do religii.

Religijność jako postawa wywodzi się z uznania "sacrum", istnienia czegoś co nienamacalne i nie weryfikowalne doświadczalnie, stanowi w postrzeganiu człowieka przestrzeń wyjątkową, niezwykłą, wyjętą spoza tego co codzienne i bezpośrednie.

Pojęcie sacrum rozciągano na rozmaite wymiary i momenty życia ludzkiego. Czymś przekraczającym biologiczny akt porodu były narodziny człowieka, czymś wychodzącym poza znaczenie zgonu jego śmierć. W sacrum znajdowały uzasadnienie niemal wszystkie regulacje życia społecznego - monarchia, własność, małżeństwo.

Sfera sacrum posiadała tę cechę, że przydawała znaczenie, innymi słowy sens - zachowaniom i zdarzeniom, które bez owego sensu byłyby jedynie biologicznymi koniecznościami. Z sacrum wywodzi się także uzasadnienie wszelkich hierarchii, które uznawaliśmy lub uznajemy nie na zasadzie bezpośredniego przymusu, ale na zasadzie uznania ich sensu i celowości w jakimś całkowitym porządku.

Uznanie istnienia sfery sacrum jest jednak nie do pogodzenia z ideałem ciągłego postępu i rozwoju ludzkości, z prymatem człowieka, a więc rozstrzygającej mocy jego subiektywnego osądu. Człowiek aby móc kształtować swoją lepszą przyszłość, nie może być związany apriorycznymi osądami. Stąd jak pisze Kołakowski:

"Żyjemy w świecie, w którym wszystkie formy i wszystkie odróżnienia odziedziczone wystawione są na gwałtowne ataki w imię ideału totalnej jednorodności przy użyciu mglistych równań stosownie do których każda różnica jest hierarchią, a każda hierarchia jest opresją.

Gdy w imię ubóstwienia człowieka i jego nieograniczonego postępu zostaje odrzucone pierwotnie pojmowane sacrum, to walą się hierarchie i nie ważne stają się rozróżnienia:


(...) Nie ma już jasnego odróżnienia w życiu politycznym między wojną i pokojem, między suwerennością i niewolą, między inwazją i wyzwoleniem, między równością i despotyzmem; ani bezspornej granicy między kobietą i mężczyzną, między lewicą i prawicą, między rozumem i obłędem, między sztuką i błazeństwem.

Efekt tego procesu opisuje Leszek Kołakowski następująco:


(...) Mamy często wrażenie, jakby wszystkie znaki i wszystkie słowa, które budowały naszą podstawową siatkę pojęciową i udostępniały nam system odróżnień, waliły się na naszych oczach."

Czy naprawdę nie widzimy jasno i wyraźnie ziszczania się w praktyce trendów i kierunków opisywanych przez filozofa? Czym właściwie były setki pocisków Tomahowk spadających na Libię, wyzwalanie Iraku i Afganistanu, Palikot w polskim Sejmie, małżeństwa homoseksualne. Czym jest strumień medialnych informacji wytwarzany przy pomocy niesłychanych środków finansowych i technicznych? Czym są nasze przekonania na temat świata? Obłędem? Aktem rozumu?

Antoine de Saint-Exupéry w "Twierdzy" pisze o konieczności posiadania stałych punktów odniesienia, stałego "domu":

"W przeciwnym razie człowiek jest nigdzie. A nie na tym polega wolność, aby nie być wcale."

Podobnie kwituje tę nihilistyczną tendencję w myśleniu ludzi Leszek Kołakowski: "Być absolutnie wolnym względem sensu to usytuować się w próżni, a więc rozpaść się." Wynikiem takiej wolności może być tylko "rozpaczliwa ucieczka od nicości ku nicości"

Na szczęście przewidywania tworzone na podstawie prostej ekstrapolacji obserwowanych zmian (tzw trendu) zawsze niemal są nieprawdziwe. Przychodzą punkty wahnięć kierunków i trendów. Zawsze nieoczekiwane i nieprzewidywane. Stąd właśnie obserwowana rzeczywistość nie musi być przejawem ani zapowiedzią ostatecznego upadku (choć może) a jedynie dołkiem sinusoidy, której krzywa wznosząca, choć jeszcze niewidoczna, zacznie piąć się do góry, bo tak po prostu jest.

Pozostaje pytanie czy mamy jeszcze swoje sacrum i gdzie ono leży i czy nie trzeszczy pod naporem "nowoczesnego świata"?

Zbyszek
O mnie Zbyszek

http://camino.zbyszeks.pl/  Kopia twoich tekstów: http://blog.zbyszeks.pl/2068/kopia-bezpieczenstwa-salon24-pl/

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze (1)

Inne tematy w dziale Kultura