Zbyszek Zbyszek
245
BLOG

O nienawiści i polityce

Zbyszek Zbyszek Kultura Obserwuj notkę 0

Czy nienawiść jest obecna w nas? No skądże! Czy jest obecna w polityce? Najpewniej! Ci drudzy nas nienawidzą! Czy jest obecna w relacjach między ludzkich. Tak! Ten to łajdak, zdrajca, podpalacz! Ten... drugi!

Lektura rozmów internetowych, obrazy z życia politycznego wydają się dowodzić aż nadto, nieposkromionej zupełnie zapiekłości ludzkiej, uwalniającej od myślenia, napędzającej aktywność (w tym potoki myśli i słów). Rodzi się (wyśmiewane?) pytanie czy aby nie zapuściliśmy korzeni w nienawiści? (mów za siebie - dodał przychylny komentator).

Występowanie nienawiści w relacjach międzyludzkich (jak pisał Leszek Kołakowski w 1977 r "Wychowanie do nienawiści, wychowanie do godności" ) uzasadniane bywa trzema argumentami:

  1. Nienawiść jest zjawiskiem naturalnym.
  2. Nienawiść jest skuteczna w walce, więc również w walce o sprawiedliwość.
  3. Nienawiść bywa moralnie usprawiedliwiona, tj. istnieją ludzie godni nienawiści.

Z tego, iż posiadamy jakąś skłonność w sposób naturalny - pisał Kołakowski - nie wynika, iż moralną jest realizacja tej skłonności. "Wszystkie nakazy moralne są do pewnego stopnia przeciwne naturze, byłyby wszakże zbyteczne, gdyby ich zadania tak czy owak spełnione były mocą instynktu. Nikt z nas nie staje się mniej złym, przez to, iż tak wielu z nas w złem żyje".

Dostrzegając, że istnieją instytucje, idee, ruchy a być może nawet ludzie, zasługujące na zniszczenie wskazuje Kołakowski, iż

"Nienawiść nie jest jednak tożsama z pragnieniem zniszczenia, a tym mniej z przekonaniem , że coś na zniszczenie zasługuje. Nienawiść nasza zwraca się przeciw ludziom i grupom ludzkim [nie przeciw instytucjom i ideom]. (...) Nienawiść to coś więcej niż dążenie do zniszczenia. Podobnie jak miłość, zawiera ona pewien rodzaj nieskończoności, nienasycenie. Nie dąży po prostu do zniszczenia, ale do nieustającego cierpienia, równa się przeto pragnieniu zostania diabłem, a natura diabła na tym właśnie polega, iż nie może zaznać nasycenia w dziele niszczenia."

Odpierając argument o skuteczności nienawiści walce o "dobrą sprawę", Kołakowski wskazuje, iż to właśnie ona jest podstawowym narzędziem wszystkich systemów totalitarnych, które

"potrzebują nienawiści nie tyle przeciw zewnętrznym wrogom i zagrożeniom, ile przeciwko własnemu społeczeństwu; nie tyle by utrzymać gotowość do walki, ile by tych których wychowują i wzywają do nienawiści, wewnętrznie spustoszyć, obezwładnić duchowo, a tym samym uniezdolnić do oporu. Nieustające , bezgłośne, lecz całkiem jasne orędzie totalitaryzmu powiada: wy jesteście doskonali, tamci są zgnili ze szczętem.

Samopoczucie człowieka niewidzącego przeciwników Kołakowski ilustruje w następujący sposób:

Samozadowolenie w nienawiści ma dać mi uczucie , ze jestem szczęśliwym posiadaczem wartości absolutnych. Tak to nienawiść kulminuje w końcu w groteskowym samo ubóstwieniu, które podobnie jak u upadłych aniołow, jest tylko odwrotną stroną rozpaczy.

Człowiek w nienawiści staje się bezkrytyczny "albowiem być krytycznym to umieć różnicować a nienawiść odbiera nam wszelką zdolność do różnicowania. Przeciwstawia naszą totalną i bezwarunkową słuszność równie totalnej, bezwarunkowej i nieuleczalnej nikczemności innych."

Nienawiść stwarza pozory jedności, ale "Nienawidzący nie stają się przyjaciółmi przez to, że mają wspólnego wroga do nienawiści. Poza chwilami bezpośredniej walki są również sobie obcy albo wrodzy."

Możliwość ucieczki od nienawiści za cenę ucieczki od walki Kołakowski podsumowuje: "Swoboda od nienawiści, osiągana przez ucieczkę od konfliktów, to cnota pozorna, niczym czystość kastrata."

Czy jest sens odnosić coś z tego co powyżej do nas samych, do czasów i środowiska w jakim żyjemy? Czy może to bajania sprzed wielu lat, bez pożytku i odniesienia do rzeczywistości, w której żyjemy. Czy nienawiść nie jest niszczącym nas złem, które w efekcie niesie nasiona totalitaryzmu? Zacytujmy na koniec ostatni fragment przywoływanego eseju Leszka Kołakowskiego:

W świecie wyładowanym nienawiścią, zawiścią i żądzą zemsty, w świecie, który - nie tyle wskutek ubóstwa natury, ile przez gargantuiczną naszą żarłoczność - zdaje się nam coraz ciaśniejszy, nienawiść należy do tych zeł, o których wolno powiedzieć, że nie usuną ich żadne zabiegi instytucjonalne.

W tym wypadku wolno nam, bez narażania się na śmieszność, przypuścić, że każdy z nas, gdy w sobie to zło poskramia, przyczynia się do tego, by je poskramiać w świecie, i tak niesie w sobie niepewną i kruchą antycypację znośniejszego życia na naszym statku szaleńców.

Zbyszek
O mnie Zbyszek

http://camino.zbyszeks.pl/  Kopia twoich tekstów: http://blog.zbyszeks.pl/2068/kopia-bezpieczenstwa-salon24-pl/

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze

Inne tematy w dziale Kultura