Mohort Mohort
875
BLOG

Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - lipiec 1944

Mohort Mohort Historia Obserwuj temat Obserwuj notkę 10

W lipcu 1944 roku sytuacja na ukraińskim odcinku frontu wschodniego uległa zasadniczej zmianie. Na Wołyniu ofensywa sowiecka ruszyła już 22 czerwca, w Galicji 13 lipca. W dniach 17-22 lipca 1944 r. Armia Czerwona okrążyła i zniszczyła pod Brodami osiem niemieckich dywizji, w tym SS „Galizien” (niedobitki galicyjskich esesmanów wzmocniły UPA). 27 lipca przy wydatnej pomocy Armii Krajowej wojska sowieckie zajęły Lwów. Tego samego dnia padł Stanisławów. Na koniec lipca niemal cały obszar Kresów Południowo-Wschodnich II RP znalazł się w rękach sowieckich. I Front Białoruski przekroczył Bug i zajął znaczne połacie Lubelszczyzny. Na zdobytych terenach po krótkotrwałych przyjacielskich gestach Sowieci przystąpili do rozbrajania i aresztowania akowców.

Mimo takiego obrotu sytuacji zajęcie przez Armię Czerwoną południowo-wschodnich województw II RP przyniosło tamtejszej ludności polskiej znaczne zmniejszenie nacisku UPA (krótkotrwałe, jak się później okazało). Wobec mnogości przemieszczających się oddziałów frontowych i następujących za nimi sił NKWD, ograniczyli nacjonaliści ukraińscy swą ludobójczą działalność, bądź też przesunęli ją na zachód. Badaczom tego genocydu udało się zgromadzić wiedzę o ok. 760 ludziach (w większości Polakach) zabitych w lipcu 1944 r. przez nacjonalistów ukraińskich, w tym:

286 osób w woj. lwowskim
198 osób w woj. tarnopolskim
168 osób w woj. stanisławowskim
55 osób w woj. lubelskim (50 z nich to ofiary zbrodni niemiecko-ukraińskich)
41 osób w woj. wołyńskim

Zwraca uwagę przesunięcie się aktywności UPA na tereny Bieszczad (ponad 100 zabitych Polaków w powiecie Lesko), gdzie wcześniej oddziałów upowskich nie widywano.

Największe ludobójcze akcje nacjonalistów ukraińskich:

16.07.1944 – Krasne (pow. Skałat, woj. Tarnopol) – 52 zabitych
23.07.1944 – Żupanie (pow. Stryj, woj. Stanisławów) – 49 zabitych
23.07.1944 – Chłaniów (pow. Krasnystaw, woj. Lublin) – 45 zabitych przez Ukraiński Legion Samoobrony
30.07.1944 – napad na leżące obok siebie wsie Ropienka i Leszczowate (pow. Lesko, woj. Lwów) – łącznie 59 zabitych.

10 lipca 1944 r. dowódca UPA w Galicji Wschodniej, Wasyl Sydor „Szełest” wydał rozkaz nakazujący „ciągle uderzać w Polaków aż do wyniszczenia ich do ostatniego z tych ziem”. W rozkazie tym zabroniono zabijania kobiet, dzieci i starców, co w praktyce najczęściej okazywało się fikcją.

Ze wspomnień:
...poprowadziłem oddział do wsi Polana [pow. Lesko – przyp. Mohort]. W tejże wsi na wielu drzwiach polskich domów wisiały ulotki napisane w języku ukraińskim o następującej treści: „Lachy Polacy! Wyznaczam wam termin 3 dni, żebyście opuścili swoje gospodarstwa i wynieśli się za rzekę Wisłoka, bo te tereny są ukraińskie. Opuszczając swe gospodarstwa macie prawo zabrać ze sobą tyle ile możecie unieść w rękach. Kto nie usłucha naszych rozkazów i nie opuści naszych terenów będzie karany śmiercią. Ukraińska Powstańcza Armia.” [Mikołaj Kunicki „Mucha”]

Stosunki OUN i UPA z Niemcami

Według banderowskich przekazów UPA stoczyła k. góry Łopata (Stanisławowskie) swą największą bitwę z Niemcami. Bitwa miała trwać 10 dni (6-16 lipca) a walki miały kosztować Niemców ok. 200 rannych i zabitych. Historyk G.Motyka skraca czas trwania „bitwy” do 3 dni i podaje, że „Niemcy wyraźnie nie chcieli walczyć”. Moim zdaniem powinno się sprawdzić, czy bitwa ta nie istnieje jedynie w bujnej wyobraźni upowskich propagandzistów.

Mogło dochodzić do rozbrajania cofających się Niemców, przez co UPA zdobyła znaczne ilości broni. Jest duże prawdopodobieństwo, ze „rozbrojenia” te miały sfingowany charakter – broń przechodziła do rąk ukraińskich na mocy tajnego porozumienia z Niemcami.

Walki OUN i UPA – Sowieci

O intensywności tych “walk” niech świadczy radziecki meldunek: „w obwodzie lwowskim od 27 lipca do 15 sierpnia 1944 r. zginęło 11 oficerów i 36 szeregowych ACz”.

Inne wydarzenia godne uwagi:

W dniach 11-15 lipca 1944 k. Sambora (Lwowskie) odbył się Wielki Zjazd Ukraińskiej Głównej Rady Wyzwoleńczej (UHWR) – teoretycznie ponadpartyjnego ciała mającego skupiać ukraińskie siły polityczne. W rzeczywistości UHWR była marionetką w rękach banderowców. Na zjeździe delegaci dyskutowali m.in. o tzw. antypolskiej akcji. Dominował triumfalizm i zrzucanie odpowiedzialności na Polaków. Bardziej przewidujący głos twierdził: „Zabijać ludzi tylko dlatego, ze są oni wyznania rzymskokatolickiego i to bez względu na to, czy to są kobiety, czy dzieci, czy starcy (...) to obłęd. (...) Jest jeszcze czas, by zejść z tej drogi. To, co się działo do tej pory – zwalić na Niemców, bolszewicką partyzantkę, wojnę, itp.”

22 lipca 1944 r. w Chełmie opublikowano wydrukowany w Moskwie Manifest PKWN zaczynający się od złowróżbnych dla Kresów słów: „R o d a c y! Wybiła godzina wyzwolenia. Armia Polska obok Armii Czerwonej przekroczyła Bug. Żołnierz polski bije się na naszej ziemi ojczystej.” W dalszej części manifestu znalazła się zapowiedź „uregulowania” granicy polsko-radzieckiej.

„BURZA” WE LWOWIE
W lipcu 1944 r. lwowska AK w sile ok. 10 tys. żołnierzy przystąpiła do realizacji planu „Burza”. Zarządzenie wykonawcze z 15 lipca przewidywało w kolejnych fazach:
a) wykonanie dywersji na transporty kolejowe i drogowe w momencie odwrotu niemieckiego, w promieniu powyżej 10km od miasta,
b) podejmowanie walki poprzez uderzanie na tyły wycofujących się Niemców. W samym mieście walki planowano jedynie w razie próby wyniszczenia ludności przez „oddziały niemieckie lub ukraińskiej dywizji SS”.
Przewidziano postępowanie na wypadek walk z banderowcami: „Wszelkie wystąpienia Ukraińców wewnątrz miasta niweczyć w zarodku poprzez obsadzanie ważniejszych obiektów, zamknięcie rejonów ukraińskich i ewentualną natychmiastową likwidację ich sił. Przed ewentualną akcją ukraińską od zewnątrz osłonić się przez oddziały partyzanckie zgrupowań [,,,] i ośrodki samoobrony, oraz przez obsadzenie wylotów z miasta [...].”
c) po przyjściu Sowietów miało nastąpić ujawnienie się w celu podkreślenia polskości tych ziem oraz dążności do wspólnej walki z Niemcami.

Rzeczywistość nieco odbiegła od planów. W miarę wkraczania wojsk radzieckich do miasta oddziały akowskie ujawniały się i przyłączały do walki. Rosjanie skwapliwie przyjmowali tę pomoc. Walki o miasto trwały od 21 do 27 lipca. Lwów obwieszono polskimi flagami, czasem też radzieckimi, amerykańskimi i brytyjskimi.

W nocy z 26 na 27 lipca biorąca udział w akcji kompania por. Kubskiego „Lecha” starła się z atakującym ją w Pakości oddziałem UPA. Doszło także do starcia z Ukraińcami w Siemianówce. Istnieją przekazy o wspieraniu w walce Niemców przez ukraińskich nacjonalistów. Jednak do większych walk w Ukraińcami podczas „Burzy” we Lwowie nie doszło.

27 lipca Rosjanie zażądali złożenia broni przez oddziały AK. Polakom złożono obietnicę dalszej walki w ramach nowej dywizji pod dowództwem akowskich oficerów.
30 lipca przed Teatrem Wielkim we Lwowie odbył się wiec z udziałem I sekretarza KC KP Ukrainy Nikity Chruszczowa, marszałka Koniewa i oficerów LWP. Po pierwszych przemówieniach grupa ludzi zaczęła śpiewać Mazurek Dąbrowskiego. Część tłumu zaczęła wznosić okrzyki „Niech żyje polski Lwów! Lwów do Polski! Polski Lwów!”
31 lipca Komendant Obszaru gen. Władysław Filipkowski z kilkoma oficerami AK za namową Sowietów wyleciał samolotem do Żytomierza na rozmowy z gen. Żymierskim w sprawie dalszej walki i tam został aresztowany. Wieczorem tego samego dnia ok. 25 oficerów lwowskiej AK zgłosiło się na spotkanie z gen. Iwanowem. Większość nie przybyła, słusznie podejrzewając podstęp. W pewnym momencie spotkania sowiecki pułkownik z okrzykiem „ruki w wierch!” wyciągnął 2 pistolety. Siedzący obok Polaków Rosjanie powykręcali im ręce a do sali wbiegli czerwonoarmiści z pepeszami. Rozpoczęły się masowe aresztowania, ponad 2 tysiące akowców trafiło do łagrów. Pozostali ponownie zeszli do podziemia, część z bronią przebiła się na zachód.

Mohort
O mnie Mohort

Mohort Wypromuj również swoją stronę Ten blog powstał w 2008 roku z myślą o tych Polakach, którzy nic nie wiedzą o ludobójstwie OUN-UPA. Postawiłem sobie za cel opisanie tych tragicznych wydarzeń w porządku chronologicznym, w ich 65-tą rocznicę. Liczby: Wołyń: 60 tys. zabitych Tarnopolskie: 28 tys. zabitych Lwowskie: 25 tys. zabitych Stanisławowskie: 18 tys. zabitych Lubelskie: 3 tys. zabitych Polesie: ? tys. zabitych (są to szacunki polskich ofiar OUN i UPA wg Ewy Siemaszko) Kilkadziesiąt tysięcy Ukraińców zabitych przez OUN i UPA. 10-15 tys. Ukraińców zabitych w polskich akcjach odwetowych i walkach (wg dr. G. Motyki). Wg prof. W. Filara było to 5,7 tys.) ___________ Powstanie tego blogu sprowokowała inicjatywa prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki. Komentujących uprasza się o zachowanie szacunku dla narodu ukraińskiego. Autor bloga uważa, że UPA była wrzodem na ciele tego narodu i nie można jej winami obciążać ogółu Ukraińców. Z tego powodu nie domagam się żadnych przeprosin od przedstawicieli państwa ukraińskiego. Nie jestem historykiem, raczej miłośnikiem historii. Nowym czytelnikom zalecam czytanie notek po kolei zaczynając od najstarszej. Tekst bloga (do maja 2009) jest dostępny w 4 plikach PDF: część I, część II, część III, część IV Potrzebującym informacji "w pigułce" proponuję kliknięcie tagu podsumowania. Moje notki: LUTY 2008: 1. 9.02.1943. Parośla - krwawe preludium. 2. II RP - surowa macocha 3. Śmierć, śmierć, Lachom śmierć! 4. Dlaczego Wołyń? 5. Karty MARZEC 2008: 6. Ni Lacha, ni Żyda 7. Patrioci, kolaboranci czy zdrajcy? 8. Powstanie, ale jakie? 9. Krzyż 10. 26.03.1943. Masakra w Lipnikach 11. Kto tu był bohaterem, Wiktorze Juszczenko? KWIECIEŃ 2008: 12. Wołyń na początku 1943r. Spóźniony wstęp. 13. Polnische Schutzmannschaften - w służbie III Rzeszy i Polaków 14. Zagłada. Trzy historie. 15. Polska samoobrona na Wołyniu 16. Świece ofiarne w Janowej Dolinie 17. Wielki tekst Rafała Ziemkiewicza 18. Dwie prawdy 19. Wołyń - kwiecień 1943 MAJ 2008 20. Trzeciomajowe zwycięstwo 21. Co widać przez pomarańczowe okulary 22. Boh żywe 23. Pszenica i kąkol 24. "Jutro" Kłyma Sawura 25. O złych i dobrych esesmanach 26. Chłopi vs. burżuje czyli walka klas? 27. Prawdziwi bohaterowie 28. Wołyń - maj 1943 CZERWIEC 2008 29. 2. czerwca - zemsta za... 30. Moja Rywingate 31. Czerwone Zielone Święta 32. "Ukraińcy mają potężną pracę do wykonania" - frapujący wywiad z Krzesimirem Dębskim 33. Skandal z prezydentem Kaczyńskim w tle 34. Rozkaz numer 1 35. Sprawa Martynowśkiego 36. O najpiękniejszej dziewczynie w Koszowie 37. Wołyń - czerwiec 1943 LIPIEC 2008: 38. 4-5 lipca 1943 - pierwsza bitwa o Przebraże 39. Nie zapomnij Ty o nas, o, święta! 40. Konferencja o ludobójstwie OUN-UPA: zaproszenie ŚZŻAK i IPN 41. Wołyń i Galicja Katyniem współczesnej Polski 42. „Wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego...” 43. 14.07.1943 - słońce zachodzi nad Kołodnem 44. O tym, jak Ukrainiec Szopiak robił użytek ze swojej kosy 45. Upadek Huty Stepańskiej 46. Politycy ręce precz od historii! 47. Mysterium iniquitatis - czy w człowieku drzemie Demon? 48. Bitwa o chleb 49. Wołyń - lipiec 1943 SIERPIEŃ 2008 50. Pułkownik Niewiński wciąż walczy 51. Przystanek Bandera 52. Bulba-Boroweć pisze list 53. Remanenty - przegląd prasy ukraińskiej 54. Sprawiedliwość "Muchy" 55. O buncie /grzesiowi dedykuję/ 56. Wniebowzięcie 57. 30.08.1943 - Wola Ostrowiecka i Ostrówki 58. Trzecia bitwa o Przebraże czyli wojna, której nie było 59. Wołyń/Galicja Wsch. - sierpień 1943 WRZESIEŃ 2008 60. Dekonstrukcja mitu 61. Konstrukcja mitu, czyli bezpieka i IPN prawdę ci powiedzą 62. Nigdy nikogo życia nie pozbawi... 63. Wołyń/Galicja Wsch. - wrzesień 1943 PAŹDZIERNIK 2008: 64. Święte słowa Johna-Paula Himki 65. Retrospekcje: wojna polsko-ukraińska 1918-1919 66. Zastraszyć księdza 67. Wołyń/Galicja Wsch. - październik 1943 LISTOPAD 2008: 68. W telewizji pokazali 69. Ocalić od zapomnienia 70. 16.11.1943 - zwycięstwo "Bomby" 71. Wiktor Poliszczuk (1925-2008) 72. Wojciechowski, podejdź no do płota! 73. Wołyń/Galicja Wsch. - listopad 1943 GRUDZIEŃ 2008: 74. "Brutalny, bezrefleksyjny, fanatyczny" - ks. Isakowicz-Zaleski 75. Angela Merkel: Niemcy wybaczają Polakom Auschwitz 76. Męczennik o. Ludwik Wrodarczyk 77. Prawdziwi bohaterowie (2) 78. Wigilia A.D. 1943 79. Wołyń/Galicja Wsch. - grudzień 1943 STYCZEŃ 2009: 80. Stepan Bandera - ukraiński bin Laden 81. Czarna sukienka czyli o leśnikach 82. Odsiecz Ołyki 83. 27 Wołyńska Dywizja Piechoty AK 84. Gdzie są mężczyźni? 85. Wołyń/Galicja/Lubelszczyzna - styczeń 1944 LUTY 2009: 86. Hanaczów stawia opór 87. Czy na Ukrainie będą burzyć polskie pomniki? 88. Retrospekcje: Galicja 89. Szlachta 90. Inaczej 91. Ratunku, Polacy mnie biją! 92. Czerwone noce w powiecie rohatyńskim 93. Po Wołyniu była Galicja  94. Przypadek 95. Huta Pieniacka - największa zbrodnia na wsi polskiej 96. Wołyń/Galicja/Lubelszczyzna - luty 1944 MARZEC 2009: 97. Retrospekcje: Zamojszczyzna 98. Obraz zbliżony do prawdy i prawda 99. Odwet 100. Legenda – nie legenda 101. Prawdziwi bohaterowie (3) 102. Jaja po wołyńsku – z książki kucharskiej redaktora W. 103. Historia z perspektywy żaby 104. Wierszem 105. Szok 106. Wołyń/Galicja/Lubelszczyzna - marzec 1944 KWIECIEŃ 2009: 107. Drugie życie... morderców 108. Ostatnia niedziela 109. Prawdziwi bohaterowie (4) 110. Pomóżmy Wiktorowi Juszczence! 111. Kto dziś pamięta o Ormianach? 112. Bitwa pod Hurbami 113. Wołyń/Galicja/Lubelszczyzna – kwiecień 1944 MAJ 2009: 114. Rektorowi KUL pro memoria 115. Zapomniane wypędzenia 116. O pomnikach, profanacjach, polityce i piłce (nożnej) 117. ”Gonił nas człowiek z siekierą”, ale to nie było tak, jak myślicie 118. Wielka Polska o nich zapomniała! 119. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - maj 1944 CZERWIEC 2009: 120. Bratni naród na Kresach 121. Jeszcze o Ziemkiewiczu 122. Nie-Cała prawda 123. Negacjonista 124. Bajka 125. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - czerwiec 1944 LIPIEC 2009: 126. Dishonoris causa 127. Jak to było z piłami na Wołyniu 128. Chcemy innej historii! 129. Polska samoobrona we Wschodniej Galicji 130. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - lipiec 1944 SIERPIEŃ 2009: 131. Alternatywna trasa rajdu Bandery 132. Krakowskimi śladami Stepana Bandery 133. Kolejny ważny tekst Wołodymyra Pawliwa 134. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - sierpień 1944 WRZESIEŃ 2009: 135. Istriebitielnyje Bataliony - w służbie NKWD i Polaków 136. Galicja/Wołyń - wrzesień 1944 (+ Legnica!) PAŹDZIERNIK 2009: 137. SB – fałszywi bohaterowie 138. Galicja/Wołyń - październik 1944 (+ Legnica bis) LISTOPAD 2009: 139. Karta się odwraca 140. Galicja/Wołyń – listopad 1944 GRUDZIEŃ 2009: 141. Tylko we Lwowie 142. Ihrowicka kolęda 143. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - grudzień 1944 STYCZEŃ 2010: 144. Niezwykła historia jakich było wiele 145. Wikipedia pod specjalnym nadzorem 146. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - styczeń 1945 LUTY 2010: 147. Juszczenko przegiął 148. Ludobójcy i ludzie 149. Śmierć kata 150. Мила моя, што-то буде з нами? (kresowe mity, nie-mity) 151. Galicja/Wołyń - luty 1945 MARZEC 2010: 152. Spirala odwetu 153. Warto rozmawiać? 154. Koniec 155. Galicja/Lubelszczyzna - marzec 1945 + bojkot zbiórki na KUL KWIECIEŃ 2010: 156. Wyprawa kijowska AD 2010 157. Galicja/Lubelszczyzna - kwiecień 1945 MAJ 2010: 158. Galicja/Lubelszczyzna - maj 1945 CZERWIEC 2010: 159. Galicja/Lubelszczyzna - czerwiec 1945 LIPIEC-SIERPIEŃ 2010: 160. 67. rocznica Krwawej Niedzieli na Wołyniu 161. Galicja/Lubelszczyzna - lipiec-sierpień 1945 WRZESIEŃ 2010: 162. Komu Andrzej Kunert zamierza stawiać pomniki? 163. Galicja/Wołyń/Lubelszczyzna - wrzesień 1945 PAŹDZIERNIK 2010: 164. Nienawiść w polityce 165. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - październik 1945 LISTOPAD 2010: 166. Ze szczerej piersi się wyrwało... 167. Galicja/Lubelszczyzna - listopad 1945 GRUDZIEŃ 2010-STYCZEŃ 2011: 168. Krwawe świętowanie 169. Skandal w Przemyślu + podsumowanie 12.1945-01.1946 LUTY 2011: 170. Dlaczego dr Motyka nie powinien zasiadać w Radzie IPN 171. Luty 1946 - podsumowanie MARZEC-KWIECIEŃ 2011: 172. Łuny w Bieszczadach 173. Światowe autorytety przypominają o polskich ofiarach Wołynia 174. Marzec-kwiecień 1946 – podsumowanie MAJ-CZERWIEC 2011: 175. Czy Bronisław Komorowski potępi Armię Krajową? 176. Maj-czerwiec 1946 - podsumowanie LIPIEC-SIERPIEŃ 2011: 177. "To my znamy prawdę..." - 68 rocznica rzezi wołyńskich 178. Lipiec-sierpień 1946 - podsumowanie WRZESIEŃ-GRUDZIEŃ 2011: 179. Za co bierze pieniądze radca ambasady RP w Kijowie, p. Hnatiuk? 180. Jak to się robi w Warszawie 181. Ale palma czyli GW vs. Ziemkiewicz, odcinek 1943 182. 5 Professoren und Wahrheit, du bist verloren (+ IX-XII.1946) STYCZEŃ-LUTY 2012: 183. Skandal na Ukrainie + podsumowanie 01-02.1947 MARZEC 2012: 184. Podsumowanie marca 1947 (śmierć gen. Świerczewskiego) KWIECIEŃ-GRUDZIEŃ 2012: 185. Genocidum atrox 186. Awantura o akcję "Wisła" (+podsumowanie) ROK 2013: 187. Walczymy o Dzień Pamięci Męczeństwa Kresowian 188. Elity III RP: nacjonalizm jest OK, byle ukraiński 189. Eksperci – po owocach ich poznacie 190. A ile ofiar zadowoliłoby p. Szeptyckiego? 191. Michnik stoi tam, gdzie OUN ______________________________ "Wychowanie w niepamięci, świadome ukrywanie, czy fałszowanie faktów, stawianie zbrodniarzom pomników to najbardziej podła rzecz, jaka może się wydarzyć cywilizowanym narodom..." Stanisław Srokowski,"Nienawiść" "W interesie naszych narodów leży znormalizowanie naszych stosunków, co wymaga powiedzenia sobie w oczy całej prawdy - ale tylko prawdy." - Jerzy Giedroyć Kontakt: dymitr.mohort[małpa]interia.pl

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze

Inne tematy w dziale Kultura