Koleje w Polsce- dane i tezy do dyskusji

-Liczba podróży koleją na mieszkańca wynosi 7,29 podróży koleją na mieszkańca rocznie (2009). Oznacza to dwuipółkrotnie mniej podróży koleją na mieszkańca niż w Czechach (16,82 podróże koleją rocznie, tylko przewoźnik CD). W Szwajcarii liczba podróży koleją na mieszkańca rocznie wynosi 40.9. W Japonii liczba ta jest najwyższa na świecie i wynosi 69.6, w Niemczech zaś sięga 22.4 podróży na mieszkańca rocznie (dane za 2007 rok wg UIC).

Kraj	Kilometry przejechane na jednego mieszkańca rocznie
Switzerland	2,422
Japan	1,980
Russia	1,220
France	1,220
Ukraine	1,150
Austria	1,030
Denmark	1,030
Belarus	1,030
Netherlands	940
Germany	910
Belgium	910
Kazakhstan	880
Italy	780
United Kingdom	770
Hungary	690
Czech Republic	660
South Korea	650
Sweden	620
India	610
People's Republic of China	590
Egypt	550
Spain	460
Poland	450

-Wydajność pracy na polskich kolejach była w połowie dekady ok. 34 razy niższa niż na kolejach japońskich i ok. 20 razy niższa niż w USA. Gdyby chcieć osiągnąć podobną wydajność na polskich kolejach państwowych i samorządowych, należałoby zwolnić 2/3 kolejarzy.

-Przetargi na wykonywanie przewozów pasażerskich powinno organizować się raz na 5 lat. W Niemczech w połowie I dekady XXI w. przetargami rozstrzygano obsługę 96 mln pockm. rocznie. Wiele z nich wygrywają małe i średnie firmy kolejowe, obsługujące np. połączenia do małych miast.

-W czasie reform kolei niemieckich, po przejęciu mienia zlikwidowanych kolei wschodnioniemieckich DR, na DB zwolniono 100 tys. kolejarzy.

-Czy prywatyzacja kolei w Wielkiej Brytanii była błędem? W 94-95 brytyjska kolej przewoziła 750 mln pasażerów. W 2003 r. był to już 1 mld pasażerów. Obecnie- 1,27 miliarda (dane za sezon 2008/09).

-Gdy pewnego razu czekałem na stacji w Oxfordzie, mój pociąg nie przyjechał z powodu przeciążenia sieci. To obrazuje boom na korzystanie z kolei w Wielkiej Brytanii. Pojawiły się też pomysły podniesienia cen biletów, by dostosować popyt do podaży.

-Na 25 franczyz brytyjskich 7 przynosi straty. Connex obsługujący linie w Kencie źle wywiązywał się ze swoich zadań. Strategic Rail Authority odebrało koncesję Connexowi i rozpisało nowy przetarg.

-W Zjednoczonym Królestwie funkcjonuje wspólny system biletowy dla wszystkich przewoźników. W wielu relacjach funkcjonują konkurujące cenowo i jakościowo oferty dwóch przewoźników – tak wygląda konkurencja na kolejowym rynku.

-Prywatni przewoźnicy, utworzeni na bazie majątku PKP zatrudnią odpowiadającą im liczbę byłych pracowników PKP, jeśli ci okażą się wystarczająco kompetentni. Reszta pracowników może być przekazana samorządom etc. Podobne rozwiązania przyjęto w RFN czy Japonii.

-Szansą na rozwój kolei w Polsce jest zakończenie etapu PKP. Jeśli chcemy zwiększyć konkurencję na rynku kolejowym (obecnie w dziedzinie przewozów pasażerskich na rynku zaistniał tylko jeden przewoźnik), trzeba obniżyć barierę wejścia, bo na razie koszt zaistnienia na rynku kolejowym- a więc zakup taboru i pozyskanie zaplecza do obsługi taboru- jest zaporowy. Przede wszystkim – trzeba przekazać tabor służący do wykonywania regionalnych przewozów pasażerskich samorządom, który przekazałby go w użytkowanie skutecznym operatorom, wybranym najprawdopodobniej metodą przetargu.

-Prywatna kolej to mniejsze zużycie paliwa (rekodry biją polskie koleje upaństowione lub skomunalizowane, ze zużyciem paliwa 60 litrów na 100 km w szynobusie). Prywatna kolej to mniej zbędnej pracy przewozowej i lepsze wykorzystanie taboru. Oczywiście prywatyzacja wiąże się z ogromnym sprzeciwem menedżerów obecnych spółek państwowych lub komunalnych oraz związków zawodowych.

-W USA funkcjonuje prawie 600 przewoźników, w tym dziewięciu dużych. Jak pokazują badania Stephena Schmidta, krańcowy efekt pojawienia się drugiego przewoźnika na danej linii to zmniejszenie cen przewozów (usług) kolejowych o 10% i wzrost liczby przewiezionych towarów o 15 % . Także w przypadku zastąpienia kilku współpracujących ze sobą przewoźników obsługujących przewóz na poszczególnych fragmentach trasy nowymi bezpośrednimi relacjami obsługiwanymi przez czterech przewoźników w danej relacji daje w efekcie ceny o 15% niższe i o 85% więcej przewożonych towarów.

-W Czechach ilość przewożonych koleją towarów, przypadająca na jednego mieszkańca, jest wyższa niż w Polsce. Przewozy towarowe na głowę mieszkańca są w wysokości 223 % przewozów towarowych w Polsce wg przewiezionych ton netto.

-Udział kolei w podziale międzygałęziowym przedstawia poniższa tabela (za wikipedią, Eurostatem i danymi UIC). Szwajcaria i Japonia, górujące w tabeli, to prawdopodobnie jedyne kraje w których utrzymały się prywatne regionalne koleje pasażerskie, nigdy nie będąc znacjonalizowanymi.

Kraj	Udział w podziale międzygałęziowym [%]	rok
United States	0.3	2004[7]
Lithuania	1.0	2006[7]
Greece	1.6	2006[7]
Estonia	1.7	2006[7]
Macedonia	1.7	2006[7]
Turkey	2.5	2006[7]
Slovenia	3.2	2006[7]
Luxembourg	3.9	2006[7]
Portugal	4.4	2006[7]
Croatia	4.4	2006[7]
Norway	4.5	2006[7]
Finland	4.9	2006[7]
Ireland	5.1	2006[7]
Latvia	5.1	2006[7]
Spain	5.3	2006[7]
Bulgaria	5.4	2006[7]
Italy	5.5	2006[7]
Slovakia	5.9	2006[7]
United Kingdom	5.9	2006[7]
Poland	6.7	2006[7]
Belgium	6.9	2006[7]
Czech Republic	6.9	2006[7]
Germany	7.7	2006[7]
Sweden	8.2	2006[7]
Netherlands	8.3	2006[7]
Denmark	9.0	2006[7]
France	9.2	2006[7]
Romania	9.3	2006[7]
Austria	9.8	2006[7]
Hungary	12.6	2006[7]
Switzerland	15.3	2006[7]
Japan	27	2000[8]