Albatros ... z lotu ptaka
Droga do Prawdy nie zawsze jest kręta.
77 obserwujących
1855 notek
1477k odsłon
  1059   0

Jak Hitler sięgnął po władzę

Zwanzig miliarden Mark 1923
Zwanzig miliarden Mark 1923

   Koszty finansowe wojny w latach 1914-1918 wyniosły dla Niemiec ok. 37,8 mld dolarów i były największe ze wszystkich państw walczących (dla porównania Wielka Brytania-35,3mld dol., Francja-24,3, USA-22,6, Rosja-22,3, Austro-Węgry-20,6, Włochy-12,4). Dla sfinansowania działań wojennych Niemcy sprzedały także największe zapasy złota wartości 599 mln dolarów (dla porównania Wielka Brytania jedynie 205 mln dolarów, a Francja – 122 mln dolarów).

    Finansowaniu wojny służył też druk dodatkowego pieniądza. Nie drukowano jednak banknotów banku centralnego (bo je należałoby po wojnie zwrócić), ale emitowano sygnowane przez rząd tzw. „bilety walutowe” (Reichskrankenscheinen). Także wiele niemieckich miast emitowało swój własny pieniądz (Notgeld). Ponadto poczynając od sierpnia 1914 r. Niemcy regularnie w półrocznych odstępach otwierały 10 kolejnych subskrypcji pożyczek wewnętrznych. Ani Reichskrankenscheiny, ani Notgeldy, ani subskrypcje pożyczek wewnętrznych nie zostały nigdy obywatelom zwrócone. W ten sposób wiele niemieckich gospodarstw domowych straciło bezpowrotnie gromadzony latami dorobek. Spośród wszystkich krajów walczących najbardziej pogorszyło się materialne położenie ludności w Niemczech (przykładowo spożycie mięsa na osobę wynosiło w latach 1912-13 – 4,2kg/miesiąc, a w roku 1916 – 1,0kg/miesiąc) .

    Wkrótce też dokonano rachunków zniszczeń. Towarzyszyło im zawołanie premiera Francji Georgesa Clemencau: „Niemcy zapłacą”. Straty państw Ententy wynosiły według ich szacunków 125 mld dolarów (520 mld marek w złocie). Była to suma w tamtych czasach astronomiczna i niemożliwa do spłacenia, szczególnie że Niemcy były jedynym krajem w którym produkcja przemysłowa znacząco zmalała; jeśli przyjąć, że w 1913 r. wynosiła ona 100%, to w 1918 r. spadła do 57%, a w 1923 r. – 47% (dla porównania w Japonii wzrosła niemal czterokrotnie). Niemcy były także jedynym państwem, w którym znacząco zmalał eksport (1913-10,2mld DM, 1923-6,1mld DM), wszystkie inne państwa odnotowały wzrost eksportu, niektóre nawet kilkakrotny.

    Ostatecznie w 1921 r. kwotę odszkodowań wojennych Niemiec ustalono na 31,5 mld dolarów. A kiedy Niemcy nie wywiązywały się terminowo z tych zobowiązań Francja i Belgia zajęły w styczniu 1923 r. Zagłębie Ruhry w celu pobrania odszkodowań w naturze.

Rekordowa inflacja pożarła majątki Niemców Po zakończeniu wojny w Niemczech narastała inflacja. W 1923 r. osiągnęła ona astronomiczne rozmiary – wynosiła 30.000.000.000%. Był to absolutny rekord świata wszechczasów okresu pokoju (równie wielkie inflacje wystąpiły w okresie II wojny światowej i tuż po niej w Grecji w latach 1943-44 oraz na Węgrzech w latach 1945-46). Pod koniec tego okresu w Niemczech wypłat dokonywano w walizkach pełnych banknotów dwa razy dziennie w celu minimalizacji spadku wartości pieniądza w czasie. W listopadzie 1923 r. wprowadzono tzw. Rentenmarkę przy wymianie 1 do 1.000.000.000.000 (1bln). W wyniku tej hiperinflacji i wymiany pieniądza gospodarstwa niemieckie ponownie poniosły dotkliwy uszczerbek na dorobku życiowym. Krótko potem, w 1925 r. Niemcy przeżyły kolejne załamanie gospodarcze związane z reformą walutową Hjalmara Schachta. Upadło wiele przedsiębiorstw i znacząco wzrosła liczba bezrobotnych.

Wielki Kryzys (1929-1933) najdotkliwszy był dla Niemiec

    W latach 1924-1929 nastąpiło krótkie ożywienie w gospodarce światowej. Światowa produkcja przemysłowa wzrosła wówczas średnio o 45% w stosunku do poziomu sprzed wybuchu wojny (1913 r.). Największe wzrosty odnotowano w Japonii (5,15 razy) i USA (1,75 razy). W Niemczech jednak produkcja przemysłowa w 1929 r. zaledwie wróciła do poziomu z 1913 r. Po krótkim ożywieniu przyszedł Wielki Kryzys (1929-1933). W Niemczech przebiegał on znacznie ostrzej niż innych krajach. W latach 1929-1932 produkcja przemysłowa Niemiec spadła o ok. 40%, obroty handlu zagranicznego o ok. 60%, wydobycie rud żelaza o ok. 70%, a produkcja stoczniowa nawet o ok. 80%. Rezerwy złota stopniały z 2,39 mld marek do 1,36 mld marek. Bezrobocie osiągnęło 30%, wzrosło z 1,9mln w 1928 r. do ponad 6 mln w 1932 r. i 1933 r. Bez stałej pracy pozostawała niemal połowa osób zdolnych do pracy. Nawet wśród członków związków zawodowych wzrosło z 9% (czerwiec 1929 r.) do 43% (czerwiec 1932 r.). W latach 1929-1934 eksport i import Niemiec zmalały ponad trzykrotnie.

    W 1931 r. odczuto w Niemczech załamanie walutowe. W ciągu kilku miesięcy odpływ walut wyniósł ponad 4mld marek, co doprowadziło do wielkiego krachu bankowego. Poziom zapasów złota w banku centralnym spadł z 2,2mld (30.01.1931) do 1,3mld (15.07.1931). Pokrycie marki obniżyło się z 56% do 36% . W lipcu 1931 r. przerwano na dwa dni (14 i 15) wszelkie wypłaty z banków, po czym wznowiono je w bardzo ograniczonym zakresie. Przez cały okres kryzysu (1929-1933) spadek ilości złota i rezerw walutowych w niemieckim banku centralnym był jeszcze bardziej dramatyczny: z 2,6mld marek do 409mln marek. W roku 1934 rezerw właściwie już prawie nie było, wynosiły one 83mln marek. Rozwój gospodarczy znajdował odzwierciedlenie w stale malejącym przyroście naturalnym: w latach 1908-1913 – 13,0%, 1921-1925 – 8,8%, 1926-1930 – 6,6% .

Lubię to! Skomentuj17 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale