Polak - definicja cz. 3

Jakie są sposoby nabycia obywatelstwa polskiego?

Ustawa przywołuje cztery sposoby nabycia obywatelstwa.

 dzisiaj pierwsza z tych czterech metod.

Pierwsza metoda to nabycie z mocy prawa.

Matrimonium

Dawniej przyjęte było, że wraz z zawarciem małżeństwa, żona przyjmuje obywatelstwo męża oraz traci swoje dawne obywatelstwo. Niewątpliwy relikt dawnych czasów został niedawno, w skali historycznej, obalony. Dzisiaj zawarcie małżeństwa nie niesie skutków obywatelskich. Jest to przykład dobrego prawa. Wątpliwe jest natomiast uregulowanie ustawowe dotyczące obywatelstwa małoletniego do lat 16 będącego we władzy rodziców, którzy to rodzice zmienią obywatelstwo. Ustawa zakłada tutaj automatyzm i przejęcie decyzji rodziców z mocy prawa na dziecko. Powyżej lat 16 konieczna jest jego zgoda. Czy dziecko 15 letnie może mieć już wykształcone uczucia narodowe? Zgoda wydaje się zbyt nisko ustawiona. De lege ferenda powinno być tak, że małoletni, niezależnie od decyzji rodziców, ma prawo do wypowiedzi w tej kwestii w chwili osiągnięcia lat 18.

Ius sanguinis, ius soli

Ustawa stwierdza w art. 14, że małoletni nabędzie obywatelstwo polskie przez urodzenie, gdy co najmniej jeden z rodziców jest obywatelem polskim. Przypomnijmy, Konstytucja zakłada dwoje rodziców obywateli. Nazywa się to ius sanguinis, prawem krwi. Ogólnie, jest to dosyć ortodoksyjna formuła nabycia obywatelstwa, często w przeszłości w swojej najostrzejszej formie mająca wykluczyć z pobudek nacjonalistycznych czy też nawet rasistowskich osoby nie cieszące się uznaniem władzy publicznej. Ustawa zezwala także na nabycie obywatelstwa w przypadku urodzenia się na terytorium Republiki Polskiej, gdy małoletni urodził się tutaj, a jego rodzice są nieznani, są apatrydami czy też ich obywatelstwo jest nieokreślone. Takie rozwiązanie prawne nazywa się prawem ziemi, ius soli. W polskiej ustawie występuje ono oczy samo urodzenie się na terytorium danego państwa spowoduje nabycie jego obywatelstwa, i pochodzenie rodziców nie ma tutaj nic do rzeczy. Formułą niejako mieszaną jest przysposobienie małoletniego cudzoziemca. Taka osoba nabędzie automatycznie obywatelstwo polskie, jeżeli rodzic obywatel polski przysposobi ją przed ukończeniem przez nią 16 roku życia. Zakłada się fikcję prawną, żę obywatelstwo było w posiadaniu małoletniego od urodzenia. Przy tej formule wracają pytania co do uczuć narodowych małoletniego. Osoby, które nabyły w taki sposób obywatelstwo to, oczywiście w innych krajach i na innej podstawie prawnej, ale chodzi tutaj o samą ideę, Mario Balotelli - jego nie trzeba przedstawiać, oraz Philipp Rösler, wietnamski wicekanclerz niemiecki.

Lege

Ostatnią formułą nabycia obywatelstwa z mocy prawa jest nabycie zgodnie z przepisami ustawy o repatriacji z dnia 9 listopada 2000 roku. Ta ustawa ma na celu umożliwienie powrotu do Republiki Polskiej Polakom, którzy pozostali na Wschodzie, a zwłaszcza w azjatyckiej części byłego ZSRR i na skutek deportacji, zesłań i innych prześladowań narodowościowych lub politycznych nie mogli w Polsce nigdy się osiedlić. Kto to taki, Polak w rozumieniu ustawy o repatriacji? Obywatelstwo nabywa się w dniu przekroczenia granicy RP na podstawie wizy wjazdowej. Wizę wjazdową otrzymać może osoba, która przede wszystkim deklaruje narodowość polską i spełni dwa warunki. Abstrahując już od tego, co to znaczy deklarować narodowość polską, bo Konstytucja zakłada, że Naród Polski to wszyscy obywatele - mamy do czynienia z błędnym kołem w definicji, przejdźmy do warunków. Warunkami według ustawy o repatriacji jest to, po pierwsze, żeby co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej. Znowu pojawia się pytanie, co to znaczy, że byli narodowości polskiej. Drugim warunkiem jest wykazanie swojego związku z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Wykazanie swojego związku z polskością. Co to jest polskość? Ustawa mówi w pierwszej części drugiego warunku, że między innymi jest to znajomość języka polskiego. A co, jeżeli ktoś nie znał polskiego literackiego, a tylko dialekt mazurski? Albo posługiwał się gwarą podhalańską, czy dialektem śląskim? Nie jest celem tego eseju rozstrzyganie, czy mazurski, podhalański, śląski to gwary, dialekty, etnolekty, czy jakiekolwiek inne formy języka. Druga część tego drugiego warunku zakłada wykazanie znajomości polskich tradycji i zwyczajów. Nadzwyczaj interesujące jest, czy egzamin z polskości zdaliby i niektórzy obecni Polacy.

Za osobę o pochodzeniu polskim może też uchodzić osoba, która spełni warunek pierwszy przez to, że w przeszłości posiadało się obywatelstwo polskie, jedno z rodziców lub dziadków posiadało obywatelstwo polskie, albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie. Niezależnie od tego należy spełnić warunek drugi, czyli wykazać swój związek z polskością.Co gdy owe jedno z rodziców, dziadków lub dwoje pradziadków nie posiadało obywatelstwa polskiego? Ustawa przychodzi w sukurs i dozwala, by warunek pierwszy mógł być spełniony przez to, że owi rodzice, dziadkowe i pradziadkowie potwierdzili swoją przynależność do Narodu Polskiego, w szczególności przez pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów. Jakie to ma konsekwencje? Otóż osoba, która nauczy się języka i udowodni to, że nieznający polskiego rodzice, dziadkowie i pradziadkowie chodzili ze święconym i lali się woda w dyngus, może nabyć obywatelstwo polskie. Kto jest egzaminatorem w kwestii polskości? Konsul bada polskość. Jednoosobowo, całe szczęście, że jest odwołanie do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców. Satis est.