30 września, o świcie, bez wcześniejszego ostrzału artyleryjskiego, wykorzystując zaskoczenie, nieprzyjaciel obsadza duży blok spółdzielni „Zgoda” przy ul. Słowackiego na Żoliborzu. Po silnym przygotowaniu ogniowym rusza dalsze natarcie wroga na ulice Słowackiego i Gdańską oraz pl. Wilsona. Powstańcy nawiązują łączność z 1. Armią WP. W godzinach popołudniowych nastąpić ma ewakuacja pontonami oddziałów powstańczych na prawy brzeg Wisły. Na rozkaz dowódcy, ppłk. Mieczysława Niedzielskiego „Żywiciela”, oddziały AK rozpoczynają odwrót ku Wiśle. Z powodu złych warunków atmosferycznych przeprawa przez rzekę musi być odłożona. Akcja przebijania się Powstańców zostaje przerwana. Do popołudnia toczą się zacięte walki o poszczególne domy w dolnym odcinku ul. Mickiewicza i ul. Krasińskiego. Płk Karol Ziemski „Wachnowski” i por. Jerzy Kamiński „Ścibor” prowadzą z rozkazu gen. „Bora” pertraktacje z gen. Erichem von dem Bachem, a potem z dowódcą 19. dywizji pancernej gen. Kaellnerem, w sprawie zaprzestania dalszych działań bojowych na Żoliborzu. O godz. 17.00 do ppłk. „Żywiciela” przybywa z warunkami kapitulacji płk „Wachnowski”. Ok. godz. 18. Żoliborz kapituluje (cytat za: http://www.1944.pl).
431
BLOG
Dzień sześćdziesiąty pierwszy. Żoliborz padł!
30 września 1944 r. Zygmunt Zaremba publikuje w „Robotniku” artykuł „Upadek Mokotowa”. Fragmenty:
Mokotów padł osamotniony w walce[27 IX, oficjalnie prasa powstańcza doniosła o tym właśnie 30 X 1944 r. – Conso]. Tuż, o dwa kilometry za Wisłą, stoi potężna armia sowiecka, zasobna we wspaniałe artylerie, w osławione „organy Stalina”, w potężną awiację. A jednak w decydującej chwili Mokotów pozostał osamotniony. Tego nikt nie zrozumie! Wszystko się burzy w człowieku na myśl, że podobny fakt miał miejsce. A jednak byliśmy świadkami, jak „stukasy” niemieckie bezkarnie waliły w Mokotów, jak ani jedna armata sowiecka nie odezwała się przeciwko ziejącej huraganowym ogniem artylerii niemieckiej.
Nie potrafimy tego wytłumaczyć. Mamy jednak obowiązek w stosunku do ludności Warszawy dowiedzenia się, dlaczego tak się stało i jakie na przyszłość są zamiary dowództwa sowieckiego w stosunku do Warszawy. Tu w ciuciubabkę grać nie wolno! Po dwóch miesiącach walki powstańczej mamy prawo domagać się nie gołosłownych zapewnień o śpieszeniu z pomocą Warszawie, jakich nie szczędzi nam Moskwa i Lublin, ale konkretnego stwierdzenia, czy w najbliższym czasie armia sowiecka uderzy na Warszawę. Po tragicznym doświadczeniu z Mokotowem nie czas na owijanie prawdy w usypiające frazesy.
Polecam gazetkę salonową Powstanie Warszawskie, w której zamieszczane są notki blogerek i blogerów salonu24 (nie wypada nie wymienić artykułów Witka i wspomnień przytaczanych przez blogerkę Beret w akcji) nie tylko na temat tamtych dni, ale także ich oceny, interpretacje, nawiązania.
Wszystkie cytaty za: „Żeby chociaż świat wiedział. Obrona Warszawy 1939. Powstanie Sierpniowe 1944” (nakładem Bellony, Warszawa 2010). Chyba że zaznaczono inaczej.
Czytaj także:
Jutro następna relacja
Ósmy tydzień
Siódmy tydzień
Szósty tydzień
Piąty tydzień
Czwarty tydzień
Trzeci tydzień
Drugi tydzień
Pierwszy tydzień
Komentarze
Pokaż komentarze (22)