Tragedia Gułagu - pamięć, czy zatracenie?

 Czytając książkę Dariusza Tołczyka – „Gułag w Oczach Zachodu” po raz kolejny, tak jak zawsze kiedy sięgam po lektury związane z Terrorem Stalinowskim – nie potrafię przejść do porządku dziennego bez głębszej refleksji.

Na samym początku książki autor wspomina postać Antona Czechowa – rosyjskiego nowelistę i dramatopisarza, który będąc chory na gruźlicę, wybiera się w morderczą podróż by zebrać materiały do książki o zesłanych tam łagrownikach. Czechow w liście do swojego wydawcy pisze: „Zamęczyliśmy w więźniach miliony ludzi, zamęczyli za nic, bezmyślnie, po barbarzyńsku; gnaliśmy po mrozie zakutych w kajdany ludzi dziesiątki tysięcy wiorst, zarażaliśmy ich syfilisem, deprawowali, mnożyli przestępców – i to wszystko szło na karb zapijaczonych strażników więziennych. Teraz cała kulturalna Europa wie, że to nie strażnicy są winni, tylko my wszyscy, ale to nas nie obchodzi, to nie ciekawe”.

Czy w dzisiejszej Europie los tych niewinnych, zamęczonych i zagłodzonych w sposób nieludzki więźniów jeszcze kogoś obchodzi? Czy nie jest tak, że Czechow pisząc te słowa już w roku 1980 nie oddaje w dużej mierze dzisiejszej sytuacji historyczno-kulturalnej? Czy próby i starania o odnalezienie dokumentów, które jeszcze zalegają w różnych instytucjach państwowych byłego ZSRR nie zawężają się już tylko do wąskiego grona naukowców i historyków, którzy robią to z ciekawości, pasji, a może dlatego, że zginęli tam ich bliscy?

Wierzyć się nie chce, że Europa nie jest dziś już mocno zainteresowana wyjaśnieniem tej sprawy, a przecież sama na stalinowskich eksperymentach ucierpiała najbardziej. Powstaje pytanie czy tą „Prawdę” należy ujawniać, walczyć i zabiegać o nią, czy dla wygody i dla wielkiej rzeszy ludzi mających do tego stosunek obojętny zostawić i zapomnieć? Zapomnieć o tych głodujących? Zapomnieć o dwunastoletnich dzieciach, na których rozstrzeliwanie pozwolił tajnym protokołem Józef Stalin? Zapomnieć o tragedii Kołymy, Syberii, Wielkiego Głodu na Ukrainie, operacjom NKWD? Zbrodni Katyńskiej?

My Polacy – naród przez wiele lat tak mocno uciskany przez ten zbrodniczy system nie powinniśmy i nie możemy nie pamiętać. Powinniśmy naszą przyszłość budować jak najlepiej, aby przyszłym pokoleniom żyło się godniej. Ale budując tą przyszłość, musimy pamiętać o przeszłości. Musimy wiedzieć o tym, że gdyby pokolenie tamtego okresu nie myślało o lepszej przyszłości dla swoich dzieci – poddałoby się. Zatem my z szacunku dla tych ofiar nie możemy się poddać i musimy o prawdę zabiegać, gdyż tylko prawda może nas w całości wyzwolić i ocalić. 

Dziś nie musimy walczyć trzymając bagnety i karabiny, nie musimy walczyć o przetrwanie pracując w temperaturze poniżej -70 stopni celsjusza, nie musimy narażać tego co jest najcenniejsze – nasze życie. Dlatego żyjmy i postępujmy tak, jak chcieliby nasi przodkowie. Oni też mieli marzenia…