9 obserwujących
105 notek
83k odsłony
222 odsłony

Prawica - lewica

Wykop Skomentuj32

Pojęcia te ukształtowały się w okresie Rewolucji Francuskiej, kiedy to w Zgromadzeniu Narodowym w 1789 roku po prawej stronie sali usiedli przedstawiciele szlachty, arystokracji i duchowieństwa, a po lewej politycy żądający przemian społecznych i politycznych. Tak powstał podział na lewicę i prawicę używany do dzisiaj.

Jej pierwotne znaczenie, tj. skojarzenie z monarchią, feudalizmem, arystokracją z czasem zatarło się, a nazwa prawicy przez następne lata przypisywana była różnym nurtom i doktrynom narodowym. W latach 30-tych XX wieku mianem prawicy określano faszyzm i nazizm. Celowali w tym przedstawiciele lewicy komunistycznej jak i niemarksistowskiej, zainteresowani taką dyskredytacją prawicy. I odwrotnie, potem uznawano za prawicowy każdy pogląd antykomunistyczny. Prymat świata anglosaskiego przesunął też akcenty w rozumieniu pojęcia „prawica” na zagadnienia gospodarcze.

Prawicowość ma jednak szersze znaczenie. Uważa przede wszystkim, że istnieją fundamentalne zasady niezmienne w czasie i oparty na nich obiektywny ład moralny. Lewica w to nie wierzy i chce „ruszyć z posad bryłę świata”. Prawica stawia prawo naturalne ponad prawem stanowionym. Kultywuje wiarę, tożsamość narodową, patriotyzm, tradycję, małżeństwo, rodzinę, własność. Opowiada się za silną władzą, ale jednocześnie „rządem ograniczonym”, nie ingerującym w sferę rodzinną, społeczną, ekonomiczną, duchową. Przywiązuje dużą wagę do autorytetu władzy i elit.

Jak pisze Erik von Kuehnelt Leddihn „Podstawowym prawem narodu jest być dobrze rządzonym! Być dobrze rządzonym – nie wolno o tym zapominać! – znaczy także być rządzonym inteligentnie, w sposób łagodny i zapewniający wolność. To z kolei oznacza, że rządzenie powinno się ograniczać do minimum, przy czym charakteryzować je powinna najwyższa jakość. Rządy najniższej jakości, ogarniające maksymalnie wiele obszarów ludzkiej egzystencji wprowadziła Rewolucja Francuska i jej epigoni”.

Ma niechętny stosunek do demokracji, akceptując ją w celu wyłonienia władzy, ale już nie przy ustalaniu prawdy poprzez głosowanie, bo prawda i racja są niezależne od woli większości. I jest to kardynalna zasada odróżniająca ją od lewicy.

Prawica jest też zróżnicowana wewnętrznie. Najbardziej to widać w podejściu do zagadnień ekonomicznych. Zasadnicza rozbieżność panuje między prawicą kierującą się nauczaniem społecznym Kościoła Katolickiego, zasadami pomocniczości i solidarności, a prawicą liberalną, wolnorynkową, uznającą funkcjonowanie państwa na zasadzie „nocnego stróża”.


Na temat lewicowości najlepiej niech się wypowie fachowiec od filozofii polityki, prof. Hartman:

„Będąc człowiekiem lewicy, możesz mieć poglądy bardzo odmienne od wielu innych lewicowców. Bo lewica jest bardzo zróżnicowana. Możesz być komunistą, socjalistą albo socjaldemokratą, a nawet liberałem o dużej wrażliwości na kwestie socjalne. Możesz chwalić wolny rynek, promować spółdzielczość i drobną przedsiębiorczość albo domagać się nacjonalizacji przemysłu i zwalczać potęgę międzynarodowych koncernów. Możesz popierać państwo narodowe bądź uważać je za przeżytek. (…) Możesz cenić Unię Europejską albo patrzeć na nią z dużym sceptycyzmem. Możesz cenić bardziej demokrację bezpośrednią i ordynacje większościowe bądź opowiadać się raczej za rozwiązaniami proporcjonalnymi i reprezentacyjnymi. Możesz być za lub przeciw obowiązkowej służbie wojskowej, prywatnym szkołom, 500+ i wielu innym rzeczom.


Ale musisz się zgadzać z następującymi poglądami:

- Sprawiedliwie urządzone społeczeństwo musi być demokratyczne i musi szanować wolność każdego człowieka, a także różnorodność kultur, tożsamości, stylów życia i przekonań.

 - Sprawiedliwe państwo musi rządzić się prawem, minimalizować stosowanie przemocy, respektować równość i wolność obywateli oraz dbać o dobro wszystkich grup społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem grup pod jakimiś względami słabszych od innych i mających mniejsze szanse życiowe.

 - Wzmocnienie podmiotowości jednostek i grup społecznych wymaga szeregu rozwiązań prawnych i instytucjonalnych w zakresie zasad zatrudniania i pracy, zrzeszania się obywateli w związki zawodowe i inne wolne stowarzyszenia, samorządności terytorialnej i zawodowej, prawa wyborczego.

 - Troska o równość i podmiotowość obywateli wymaga, aby państwo brało odpowiedzialność za dostęp całej młodzieży do edukacji, zapewniając bezpłatne szkolnictwo.

 - Troska o fundamentalne interesy życiowe obywateli wymaga, aby wszyscy obywatele mieli realny, a nie tylko formalny dostęp do świadczeń medycznych, pomocy policji i innych służb, do sądów, do transportu publicznego, a także szanse na urządzenie własnych gospodarstw domowych w samodzielnych mieszkaniach. Państwo musi dążyć do zapewnienia obywatelom tych dóbr i możliwości, nawet jeśli miałoby to nastąpić w dalekiej przyszłości.

Wykop Skomentuj32
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Polityka