Debata między prof. Adamem Wielomskim a dr. Jackiem Bartosiakiem, która odbyła się na kanale „Do Rzeczy”, dotyczyła kondycji polskiej polityki zagranicznej, zmieniającego się ładu światowego oraz roli mocarstw.
Poniżej przedstawiam streszczenie najważniejszych tez i osi sporu obu dyskutantów:
1. Ocena polskiej klasy politycznej (Punkt wspólny)
Obaj rozmówcy są niezwykle krytyczni wobec polskich elit.
Prof. Wielomski określa je jako „infantylno-agenturalne”. Uważa, że polscy politycy nie mają własnego pomysłu na państwo i jedynie kopiują narracje płynące z Waszyngtonu lub Brukseli.
Dr Bartosiak twierdzi, że państwo polskie jest dysfunkcyjne i nie potrafi egzekwować strategii. Uważa, że Polska zmarnowała ostatnią dekadę (w tym okres przed wojną na Ukrainie), nie budując podmiotowości.
2. Relacja z USA i rola Donalda Trumpa
Wielomski: Postrzega Trumpa jako kontynuatora polityki imperialnej (cezaryzmu). Twierdzi, że USA są w fazie schyłkowej i „kąsają” wszystkich dookoła, by zachować wpływy. Uważa, że polskie ślepe zaufanie do USA („amerykanizm”) jest niebezpieczne, bo gwarancje bezpieczeństwa mogą okazać się puste.
Bartosiak: Zauważa, że USA strukturalnie słabną i próbują utrzymać prymat dolara jako broni. Według niego Amerykanie będą coraz bardziej bezwzględni wobec sojuszników, wymuszając na nich lojalność w starciu z Chinami, nie dając nic w zamian.
3. Stosunek do Rosji i kwestia bezpieczeństwa
To jeden z głównych punktów sporu:
Bartosiak: Proponuje strategię „asymetrycznej eskalacji”. Polska powinna mieć zdolność do zadawania Rosji tak dotkliwych strat (np. poprzez szachowanie Obwodu Królewieckiego czy uderzenia głębokie), by Rosja musiała się z nami liczyć jako z podmiotem, a nie tylko pionkiem USA.
Wielomski: Jest sceptyczny wobec „wymachiwania szabelką”. Uważa, że Polska powinna otworzyć kanały dyplomatyczne z Moskwą i dążyć do resetu, wykorzystując fakt, że Rosja jest obecnie relatywnie słaba. Twierdzi, że geografia skazuje nas na jakiś rodzaj porozumienia z sąsiadem, jeśli nie chcemy być polem bitwy.
4. „Opcja Chińska” i Nowy Jedwabny Szlak
Wielomski: Uważa, że Chiny są dla Polski szansą. Jako mocarstwo handlowe, Chiny są zainteresowane spokojem w Europie (by móc sprzedawać towary). Polska jako „pomost” handlowy między Wschodem a Zachodem mogłaby na tym zyskać i uzyskać chińskie gwarancje bezpieczeństwa dla szlaków handlowych.
Bartosiak: Zgadza się, że Chiny organizujące Eurazję mogłyby być korzystną alternatywą dla rosyjskiej dominacji, ale zauważa, że USA zrobiły wszystko, by ten scenariusz zablokować (rozbicie formatu 16+1), a polskie elity na to przyzwoliły.
5. Spór o Ukrainę
Bartosiak: Uważa Ukrainę za „dziką kartę”. Twierdzi, że silna armia ukraińska i podmiotowy Kijów są w interesie Polski, bo rozbijają stary ład rosyjsko-niemiecki. Polska powinna grać na utrzymanie sprawczości Ukrainy, by nie stać się „skalpem” w negocjacjach USA-Rosja.
Wielomski: Prezentuje opcję „piastowską”. Obawia się powtórki błędu Unii Lubelskiej – wciągnięcia Polski w wielowiekowy konflikt z Moskwą o ziemie ruskie. Uważa, że Ukraina wojnę ostatecznie przegra demograficznie i materiałowo, a Polska nie powinna angażować się „za wszelką cenę” w ten konflikt.
6. Przyszłość Europy (Grenlandia jako symbol)
Bartosiak: Sugeruje, że presja USA na Europę (np. sprawa Grenlandii) doprowadzi do rozłamu. Uważa, że Europa powinna pójść w stronę własnej broni jądrowej i autonomii, by nie być przedmiotem targu mocarstw.
Wielomski: Przewiduje, że działania USA przyspieszą federalizację Unii Europejskiej pod wodzą Niemiec i Francji, co dla Polski może oznaczać utratę resztek państwowości, ale z drugiej strony – być jedyną próbą ratunku przed amerykańskim chaosem.
Podsumowanie:
Debata obnażyła dwa różne podejścia do realizmu: Bartosiak stawia na budowę twardej siły militarnej i nowoczesnych technologii (drony, robotyka), by Polska mogła „szantażować” silniejszych graczy swoją sprawczością. Wielomski stawia na klasyczną dyplomację, balansowanie między mocarstwami (w tym Chinami i Rosją) oraz unikanie ideologicznych krucjat w imię interesów USA. Obaj zgadzają się co do jednego: obecny stan polskiej polityki, oparty na pasywności i czekaniu na instrukcje z zewnątrz, prowadzi kraj do marginalizacji.
Komentarze
Pokaż komentarze (7)