0 obserwujących
43 notki
64k odsłony
1176 odsłon

Pascha czy Wielkanoc?

Wykop Skomentuj

 

Zupełnie nieświadomie, a może podświadomie w moim domu przekazywano zwyczaje żydowskie, łącząc je z tradycjami rodzinnymi i zwyczajami nabytymi po drodze. To wszystko w mojej rodzinie ewoluowało – mówi w rozmowie „Bez CENZURYAlef Stern. W drugiej części wywiadu Fiatowiec rozmawia z pisarzem o zwyczajach wielkanocnych. 

Fiatowiec: Zbliżają się święta Zmartwychwstania Pańskiego. W polskiej tradycji to czas zadumy i refleksji. Mnie interesuje, jak Ty je spędzisz?

Alef Stern: Święta Wielkanocne, zwane tak są przez chrześcijan na pamiątkę zmartwychwstania Jezusa. Jednak tradycja tego święta jest o wiele starsza, bo Jezus też paschę obchodził, I nie przypadkowo w tym właśnie terminie zmartwychwstał… Święto to, zwane świętem przaśników, obchodzone jest na pamiątkę wyjścia Izraelitów z Egiptu. I tak jest nazywane z uwagi na to, że kiedy Żydzi z Egiptu wychodzili, nie zdążyli zrobić chleba z wyrośniętego zakwaszonego ciasta, zrobili więc ciasto z mąki rozczynionej wodą, czyli ciasto przaśne, czyli macę. Na święto Pesach robi się specjalną macę szmure, czyli przygotowaną z zachowaniem tradycji i procedur paschalnych. Ta maca jest zazwyczaj okrągła – przypomina chrześcijański opłatek. Na święto paschy pije się wino.

Przypomina mi to sakrament komunii świętej i każdą mszę świętą.

– Stąd właśnie wzięła się komunia święta pod postacią chleba i wina. A ostatnia wieczerza, którą wyprawił Jezus, to właśnie wieczerza sederowa. Co więcej, podczas niej istnieje obowiązek wypicia 4 kieliszków wina przez każdego uczestnika wieczerzy. Z mojego rodzinnego domu wyniosłem tradycje, które przetrwały przez kilka pokoleń i udało się je kultywować, mimo że rodzina nie wiedziała, skąd pochodzą.

Czy kultywujesz jakieś tradycje rodzinne paschalno-wielkanocne?

– Zatem będzie wieczerza sederowa. Ja paschę, Wielkanoc traktuję od lat jako święto wyjścia narodu wybranego z niewoli egipskiej. W wymiarze życiowym parę lat temu na paschę wyszedłem z niewoli własnego ja i był to dla mnie wielki przełom. W tradycji żydowskiej uważane jest także za czas stworzenia świata z tego powodu, że trwa 7 dni, oraz za święto narodzin narodu żydowskiego, jako pamiątka wyjścia z Egiptu, założenia narodu i państwa.

Powiedz jak zrodziła się tradycja obchodzenia tego święta, bo nie każdy zna jego pochodzenie, a widzę wiele podobieństw. Skąd się wzięła nazwa pascha?

– Wielkanoc, zwana przez Żydów i prawosławie Pesach, znaczy tyle co „przeszedł, ominął”. Święto to nazywane jest też Zman Cherutenu, czyli czasem naszej wolności lub też Hag HaMacot, Świętem Macy czyli chleba. Dzień poprzedzający święto paschy nazywany jest postem pierworodnych, kiedy to pierwsi synowie w rodzinie mają obowiązek powstrzymać się od jedzenia i picia od wschodu słońca do zachodu słońca.

W tradycji chrześcijańskiej też jest post w Wielki Piątek.

– Słuszna uwaga. W tym roku post pierworodnych przypada w piątek. Zatem Żydzi poszczą na pamiątkę wyjścia z Egiptu, kiedy nie było czasu na jedzenie i picie. Dopiero na pustyni, kilkadziesiąt kilometrów od Egiptu, zorganizowano wieczerzę sederową. Co ciekawe, w czasie święta Pesach obowiązują te same zasady, co w szabat, ale z wyłączeniem zakazu przenoszenia przedmiotów oraz zakazu gotowania.

Jak na pewno pamiętasz z lekcji religii czy z czytania Pisma Świętego, Żydzi wynieśli złoto i srebra egipskie, a po tym Egipt upadł… Zastanawiam się, kiedy wreszcie ludzie zrozumieją, że by system upadł, muszą go pozbawiać dopływu środków pieniężnych, materialnych. W przyszłości będzie to coraz trudniejsze, bo pieniądze dzisiaj stają się wirtualnym zapisem księgowym na koncie również wirtualnym.

Post w piątek to też żydowski zwyczaj. Co jeszcze z żydowskich zwyczajów obecne jest w chrześcijańskiej Wielkanocy?

– Sprzątanie domu. Przed wyjściem z Egiptu Żydzi wysprzątali swoje domy. Zostawili je puste, ogołocone i wysprzątane. Na pamiątkę tego, że w święto Paschy je się macę, obowiązuje nakaz pozbycia się hamecu czyli ciasta, pieczywa z wyrośniętej mąki, a nawet zakwasu. Należy zatem wysprzątać cały dom, przejrzeć garderobę, każdą kieszeń, każdy zakamarek izby, by pozbyć się nawet okruszków. Pamiętam jak jako dziecko z babcią robiłem porządki i wywracaliśmy każdą kieszeń na druga stronę, wysypując okruszki. To wspomnienie ma zawsze dla mnie wymiar bardzo symboliczny i realny zarazem. Bo kiedy robię te wiosenne porządki, zawsze w jakiejś garderobie, czy to spodniach, czy marynarce udaje mi się znaleźć jakieś monety a czasem i banknoty.

Mi to też się zdarza. Nakładam kurtkę wiosenną a w kieszeni stówa.

– No właśnie, warto więc przejrzeć zakamarki, bo zawsze przy sprzątaniu można coś znaleźć i ten wysiłek zostanie nagrodzony, czy to pieniędzmi, czy rzeczami, które nam się przez cały rok zapodziały. Jako dziecko znajdowałem monety lub banknoty, podejrzewam dziś, że wtedy babcia specjalnie je nam wkładała, by zachęcić nas do sprzątania. Tyle, że były to banknoty i monety przedwojenne. Wszystkie znalezione śmieci i okruszki trzeba spalić. I zawsze z babcią po porządkach wielkanocnych, myciu okien, paliliśmy ognisko. Dziś wiem, że istnieje zwyczaj palenia hamecu.

Wykop Skomentuj
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale