dr inż. Grażyna Gajdek
1. Wstęp
Rośliny i zwierzęta wykorzystywane przez człowieka ulegały przez stulecia modyfikacjom. W wyniku selekcji powstawały odmiany charakteryzujące się cechami korzystnymi z punktu widzenia hodowców. Do niedawna organizmy użytkowane przez człowieka były modyfikowane na drodze selekcji, bądź ulegały zmianom w wyniku mutacji. Rola człowieka polegała na tworzeniu warunków sprzyjających powstawaniu zmienności i wyborze odpowiednich form. Sam proces powstawania tej zmienności i mechanizmy przekazywania informacji genetycznej pozostawały poza możliwościami ingerencji lub była ona możliwa tylko w znikomym stopniu. Dzięki poznaniu budowy DNA i sposobu kodowania informacji genetycznej stało się możliwe konstruowanie nowych zmienionych organizmów z pominięciem tradycyjnych procesów selekcji i mechanizmów rozmnażania.
Obecnie w warunkach laboratoryjnych część DNA jednego organizmu zostaje wprowadzona do DNA drugiego organizmu - transgeneza, a następnie przez tradycyjną hodowlę powstaje nowy organizm o zmienionych cechach. Ta część DNA, która jest wprowadzana ma na celu modyfikację - czyli poprawę pewnych cech gatunkowych.
Inżynieria genetyczna i tworzenie organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO) budzą entuzjazm naukowców, otwierają przed współczesnym światem nieznane dotąd perspektywy oraz ogromne nadzieje na rozwiązanie licznych problemów z wszechstronnych dziedzin, min medycyny, ochrony zdrowia, ochrony środowiska a także rolnictwa, technologii żywności i pośrednio ekonomii. Choć trudno kwestionować możliwe korzyści wynikające ze stosowania GMO, trzeba pamiętać, że ich szerokie wykorzystanie wywołuje również wiele wątpliwości. Największe obawy budzą potencjalne skutki uwolnienia GMO do środowiska naturalnego oraz zdrowotne konsekwencje konsumpcji żywności wytworzonej z organizmów zmodyfikowanych. Zastrzeżenia te są o tyle istotne, że kontrolowanie rozprzestrzeniania się raz uwolnionych organizmów transgenicznych w środowisku jest praktycznie niemożliwe. Nie ulega wątpliwości, że z inżynierią genetyczną wiążą się także obawy oraz zastrzeżenia, natury etycznej, wskazujące że życie nie powinno być traktowane jako swoisty produkt chemiczny.
W ostatnim ćwierćwieczu osiągnięcia w biotechnologii pozwoliły na bezpośrednie sterowanie zmianami w materiale genetycznym dzięki poznaniu samego DNA, możliwości jego izolacji, powielania (klonowania) i wprowadzania z powrotem do komórek. Szczególnie dynamiczny postęp w biotechnologii dokonuje się w dziedzinie inżynierii genetycznej, umożliwiającej zmianę materiału genetycznego dowolnego organizmu. W drodze modyfikacji genetycznych otrzymano rośliny uprawne odporne na herbicydy (soja, kukurydza, rzepak, bawełna, lucerna) i na szkodniki owadzie (kukurydza, bawełna, ziemniak z owadobójczym czynnikiem Bt). Prowadzone są prace nad uzyskaniem roślin transgenicznych o zmienionych walorach prozdrowotnych i smakowych, odpornych na choroby oraz na niekorzystne warunki środowiska (mróz, susza, zasolenie), pochłaniających zanieczyszczenia z gleby i wody.
Tekst pochodzi z portalu Geopolityka.net.
Komentarze
Pokaż komentarze (2)