Logika serca kontra matematyka zysku. Czego uczy nas historia czwartego mędrca?

„Kto ratuje jedno życie, jakby cały świat ratował – ale kto zatrzymuje się w pół kroku, aby otrzeć cudzą łzę, ten odnajduje wieczność, której inni szukają w pośpiechu”.

 Współczesne społeczeństwo zbudowane jest na fundamencie przewidywalności. W socjologii nazywamy to „mcdonaldyzacją” życia – wszystko musi być policzalne, sprawne i przewidywalne. Jednak podczas  spotkania w Ruptawie, Mirosław Kulec rzucił rękawicę tej technokratycznej wizji świata, przywołując koncepcję paradoksu jako klucza do zrozumienia kondycji ludzkiej.

Spóźnienie, które stało się zbawieniem: O paradoksach, które burzą nasz porządek świata

 Zacznijmy od faktów, które Kulec poddaje weryfikacji: tradycja mówi o trzech mędrcach, ale tekst biblijny milczy o ich liczbie. To punkt wyjścia do opowieści o „czwartym mędrcu” – postaci tragicznej w oczach logiki efektywności, a heroicznej w wymiarze etycznym. Ten człowiek nie dotarł do Betlejem na czas. Dlaczego? Bo po drodze spotykał ludzi, których system spisał na straty: chorych, trędowatych, wykluczonych. Z perspektywy teorii gier, podjął decyzję „nieracjonalną” – poświęcił cel ostateczny dla doraźnej pomocy. A jednak, to właśnie w tym „rozmińnięciu się” z celem odnalazł istotę sacrum.

 Kaznodzieja Kulec, odwołując się do własnych doświadczeń z wojennej Gruzji lat 90., nie teoretyzuje. Należy podkreślić wiarygodność tej relacji: budowa szpitali polowych w środku chaosu to nie akt pobożności, to twardy imperatyw moralny, który współbrzmi z wartościami socjaldemokratycznej solidarności. To tam, w cieniu karabinów, matematyka świata (2+2=4) przestała wystarczać. W sytuacjach granicznych, co potwierdza psychologia społeczna, to nie siła fizyczna, ale paradoksalna „moc płynąca ze słabości” pozwala przetrwać wspólnotom.

 Współczesny kryzys psychiczny młodzieży, o którym wspomina mówca, nie bierze się z braku dóbr, lecz z braku akceptacji dla paradoksu. Młodzi ludzie, wtłoczeni w ramy bezlitosnej rywalizacji, nie znajdują miejsca na „nieadekwatność”, którą czuł czwarty mędrzec. Tymczasem biblijna „ekonomia daru” sugeruje coś zgoła innego: odpowiedzialność za drugiego człowieka jest ważniejsza niż osobisty sukces religijny czy zawodowy. To potężny aksjomat, który wykracza poza konfesyjność – to fundament etyki globalnej.

 Decyzja o oddaniu kontroli, o której mówi Kulec, w ujęciu psychologicznym jest mechanizmem redukcji lęku egzystencjalnego. To nie jest kapitulacja, lecz strategiczne przesunięcie środka ciężkości z „ja” na „my”. W tym kontekście miłość nie jest emocją, lecz – jak słusznie zauważa mówca – decyzją o działaniu mimo niesprzyjających okoliczności.

 Czy zatem spóźnienie mędrca było błędem? Jeśli zaktualizujemy nasze przekonania o nowe dane (stosując intuicyjne wnioskowanie oparte na doświadczeniu cierpienia), zrozumiemy, że to właśnie te „przeszkody” na drodze były właściwym celem podróży.

Dziennikarska rzetelność nakazuje patrzeć na takie wystąpienia nie tylko przez pryzmat wiary, ale przede wszystkim przez pryzmat skutków społecznych. Przesłanie z Ruptawy to ważny głos w dyskusji o odpowiedzialności. Sugeruje ono, że w świecie pełnym „ciemności” i depresji, lekarstwem nie jest kolejna aplikacja do produktywności, lecz powrót do radykalnej, czasem nielogicznej empatii. Prawdziwa wielkość rodzi się tam, gdzie statystyka mówi „stop”, a serce mówi „zostań jeszcze chwilę z tym, który potrzebuje pomocy”.

_{| etyka | psychologia społeczna | paradoks | odpowiedzialność | sens życia | solidarność |}

_{Oprac. 21/2/2026,
redaktor Gniadek}

_{Fot. ilust. akademianauki.pl - Czego dziecko uczy się na matematyce w pierwszej klasie?}

_{<!> Nota: Materiał opracowano ze starannością przy użyciu językowego narzędzia generatywnego modelu w celach rozrywkowych w oparciu o dostarczone dane, choć może zawierać niezamierzone błędy np. językowe, graficzne.}