Liberte Liberte
101
BLOG

T. Kłosiński: Szowinizm, kosmopolityzm i wolny rynek u Hellenów

Liberte Liberte Historia Obserwuj temat Obserwuj notkę 0

 Ludzi obcych, mówiących niezrozumiałym językiem, Grecy nazywali barbarzyńcami. Pierwotnie słowo o, jak się zdaje, takie tylko miało znaczenie. Młoda Grecja nie zawsze pogardzała obcymi, podziwiała ich także. Z biegiem lat coraz więcej jednak narastało uprzedzeń, nieufności, strachu, a wreszcie pogardy, gdy okazało się, że tych obcych można również pokonać, pojmać, uczynić z nich niewolników. Wyraźnie zarysował się podział świata na Hellenów i barbarzyńców.  Wprawdzie gdy sofiści – greccy burzyciele ustalonego porządku – zaczęli w V wieku przed Chrystusem bronić praw natury, jeden z nich Antifon, ośmielił się głosić, że wszyscy ludzie zarówno Grecy jak i barbarzyńcy, są równie sobie z natury i z urodzenia.

O prawdzie tej zapomniał jednak wiek następny. Zagłuszyły ją potężne głosy wielkich filozofów, Platona i Arystotelesa. Pierwszy z nich uważał barbarzyńców za naturalnych nieprzyjaciół, z którymi należy toczyć wojnę nieubłaganą,  by zamienić ich w niewolników lub nawet zupełnie wymordować. Arystoteles przyznawał mu rację, dodając od siebie, że wszystkim barbarzyńcom brak cech właściwych wolnym ludziom, bo są z natury niewolnikami, dlatego też rzeczą słuszną jest ich w ten sposób właśnie traktować. Takie były również przekonania Greków i Macedończyków, którzy szli na podbój państwa perskiego.

(…)

Już w V wieku Demokryt, który budował naturę z niepodzielnych atomów, powiedział kiedyś, że „mędrcowi wszystkie ziemie stoją otworem, bo dla człowieka prawego ojczyzną jest cały świat”.

(…)

Kojne cenili sobie wysoko kupcy, bo ułatwiała im znakomicie stosunki z partnerami nawet z bardzo odległych krain. Ożywiony handel łączył teraz ściśle wszystkie części ojkumene, zbliżał je, a w pewnej mierze także uzależniał od siebie. Człowiek interesu mógł wszędzie czuć się jak w domu: wszystkie monarchie hellenistyczne przeszły na gospodarkę pieniężną, zastępując nią przestarzały handel wymienny, wszyscy królowie bili podobne – mimo drobnych różnic – monety, we wszystkich miastach greccy bankierzy chętnie wymieniali obce pieniądze.

Kojne stała się również narzędziem i zarazem najwymowniejszym wyrazem jedności kulturalnej całego świata hellenistycznego. I właśnie ta jedność okazała się się najtrwalsza i najdonioślejsza. U stóp Akropolu w Atenach, nad jeziorem Moeris w Egipcie czy też w Suzjanie nad Eufratem Grecy zachowują te same zwyczaje i sposób życia, modlą się do jednych bogów (choć oczywiście nigdy nie odmawiają należnej czci także bóstwo miejscowym), obchodzą podobne święta, czytają podobne książki, oklaskują te same sztuki w teatrze, a przede wszystkim tak samo wychowują młodzież. Hellenem jest każdy, kto jest nim z ducha i kultury, kto otrzymał helleńskie wychowanie, bo o pochodzenie i krew nikt go pytać nie będzie.

– Anna Świderkówna, Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta

Liberte
O mnie Liberte

Nowy miesięcznik społeczno - polityczny zrzeszający zwolenników modernizacji i państwa otwartego. Pełna wersja magazynu dostępna jest pod adresem: www.liberte.pl Pełna lista autorów Henryka Bochniarz Witold Gadomski Szymon Gutkowski Jan Hartman Janusz Lewandowski Andrzej Olechowski Włodzimierz Andrzej Rostocki Wojciech Sadurski Tadeusz Syryjczyk Jerzy Szacki Adam Szostkiewicz Jan Winiecki Ireneusz Krzemiński

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze

Inne tematy w dziale Kultura