Kariera Wojciecha Fibaka dojrzewała w czasie, który nie sprzyjał indywidualnym ambicjom. Polska Ludowa nie ufała samotnym zwycięzcom. Wolała sport zbiorowy, policzalny w medalach, podporządkowany ideologii i zbiorowej narracji sukcesu. Tenis — dyscyplina elitarna, zachodnia, wymagająca prywatnej inicjatywy i pieniędzy — lokował się poza horyzontem państwowej wyobraźni. A jednak właśnie w tej szczelinie systemu Fibak wyrósł na postać wyjątkową: sportowca, który nie tyle skorzystał z warunków epoki, ile je przechytrzył.
Urodzony w Poznaniu w 1952 roku, od początku poruszał się pomiędzy światami. Z jednej strony — rygor PRL-owskiej codzienności, z drugiej — dom rodzinny, w którym nauka, ambicja i myślenie długofalowe były czymś naturalnym. Ojciec, chirurg i profesor Akademii Wychowania Fizycznego, dostrzegł w synu nie tylko talent, ale i możliwość przekroczenia granic, których inni nawet nie próbowali dotknąć. Tenis nie był tu kaprysem; był projektem. Wspólnie planowano turnieje, kalkulowano ryzyko, wybierano Zachód nie z fascynacji, lecz z konieczności.
Fibak szybko zrozumiał, że w realiach PRL państwo nie będzie jego mecenasem. Gdy więc w połowie lat siedemdziesiątych wyruszył na Zachód z symbolicznie skromnym kapitałem, był to gest nie tylko sportowy, lecz egzystencjalny. Wyjazd bez pełnej zgody struktur, zawieszenie przez związek, brak zaplecza — wszystko to składało się na akt cichego nieposłuszeństwa. Zwycięstwo nad Arthurem Ashe’em w Barcelonie było czymś więcej niż sensacją turniejową: stało się symbolicznym przejściem z peryferii do centrum. Od tej chwili Fibak grał już nie „mimo systemu”, lecz ponad nim.
Paradoks polegał na tym, że sukcesy, które w kraju były niemal ignorowane, za granicą otwierały wszystkie drzwi. Finał Masters, ćwierćfinały Wielkiego Szlema, triumfy deblowe — w tym Australian Open — budowały pozycję zawodnika, który nie tylko potrafił wygrywać, ale umiał poruszać się w świecie relacji. Jego siłą nie była wyłącznie technika, lecz inteligencja: taktyczna na korcie, towarzyska poza nim. W epoce żelaznej kurtyny networking bywał skuteczniejszy niż paszport dyplomatyczny.
Równolegle Fibak rozwijał to, co w sporcie zawodowym uchodzi za niebezpieczne: życie poza kortem. Interesował się sztuką, kolekcjonował obrazy, rozmawiał z artystami równie swobodnie jak z tenisistami. Tenis był dla niego środkiem, nie celem ostatecznym — narzędziem prowadzącym do niezależności, ciekawości świata, kulturowej obecności. Być może właśnie dlatego nie stał się postacią jednowymiarową. Po zakończeniu kariery nie zniknął; zmienił tylko scenę.
I tu pojawia się cień, który z perspektywy czasu pada na wielu ludzi epoki globalnych elit. Po latach nazwisko Fibaka pojawiło się w odtajnionych dokumentach dotyczących Jeffreya Epsteina — w kontekście korespondencji, planowanego spotkania, notatki o inwestycjach w sztukę. Fakty są skromne, niemal banalne: wymiana maili, możliwe spotkanie w Paryżu, środowiskowy kontakt nowojorski. Brak dowodów na cokolwiek więcej. A jednak współczesna wyobraźnia nie lubi pustki. Tam, gdzie dokument milczy, rodzi się podejrzenie.
Fibak — konsekwentnie i publicznie — opisuje tę znajomość jako przelotną, powierzchowną, typową dla świata kolekcjonerów sztuki i nowojorskich salonów. W tej narracji nie ma sensacji, jest raczej proza wielkiego miasta, w którym nazwiska krążą szybciej niż relacje się zacieśniają. Dokumenty nie przeczą tej wersji; raczej ją potwierdzają swoją fragmentarycznością. A jednak sam fakt pojawienia się nazwiska wystarczył, by uruchomić mechanizmy podejrzeń, charakterystyczne dla epoki postskandalu.
Esej o Wojciechu Fibaku nie może więc być jedynie opowieścią o zwycięstwach. Musi dotknąć napięcia między jednostką a systemem — najpierw komunistycznym, potem medialnym. W obu przypadkach stawką była autonomia: prawo do własnej drogi, własnych wyborów, własnej interpretacji faktów. Fibak przeszedł tę drogę, nie będąc ani bohaterem propagandy, ani jej ofiarą. Raczej kimś, kto potrafił znaleźć lukę w strukturze i przez nią przejść.
Jego historia pozostaje świadectwem tego, że w najbardziej niesprzyjających warunkach możliwa jest kariera oparta na talencie, ryzyku i samodzielności. A także przypomnieniem, że sukces — zwłaszcza międzynarodowy — nigdy nie jest wolny od późniejszych reinterpretacji. Kort był dla Fibaka miejscem jasnych reguł. Świat poza nim — znacznie bardziej niejednoznaczny.
Komentarze
Pokaż komentarze (1)