Prezydent będzie mógł nadawać polskie obywatelstwo wszystkim cudzoziemcom - bez względu na to, czy i jak długo przebywają w naszym kraju.

Tak wynika z ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. 2012 poz. 161), która weszła w życie 15 sierpnia br. Od tego samego dnia obowiązuje także kilka aktów wykonawczych do ustawy.

Nadawać obywatelstwo będzie, tak jak wcześniej, Prezydent, na wniosek cudzoziemca przekazany za pośrednictwem wojewody lub konsula (osobiście lub korespondencyjnie z podpisem urzędowo poświadczonym). Cudzoziemiec nabędzie obywatelstwo polskie w dniu wydania przez Prezydenta postanowienia w tej sprawie.

Kiedy wojewoda uzna obcokrajowca za Polaka

Akt wprowadza także szeroki katalog przypadków uznania przez wojewodę cudzoziemców za obywateli polskich. Możliwość taka będzie dotyczyć obcokrajowców:

- przebywających w Polsce nieprzerwanie co najmniej od trzech lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub na podstawie prawa stałego pobytu, posiadających stabilne i regularne źródło dochodu oraz tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego;

- przebywających w Polsce nieprzerwanie co najmniej od dwóch lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub prawa stałego pobytu, którzy co najmniej od trzech lat są w związku małżeńskim z obywatelem polskim lub nie posiadają żadnego obywatelstwa;

- przebywających w Polsce nieprzerwanie co najmniej od dwóch lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, które uzyskali w związku z posiadaniem nadanego w Polsce statusu uchodźcy;

- małoletnich, których jedno z rodziców jest obywatelem polskim, przebywającym w naszym kraju na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub prawa stałego pobytu, jeśli drugie z rodziców (nieposiadające obywatelstwa polskiego) wyraziło zgodę na to uznanie;

- małoletnich, których co najmniej jednemu z rodziców zostało przywrócone obywatelstwo polskie, jeżeli małoletni przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub prawa stałego pobytu, a drugie z rodziców (nieposiadające obywatelstwa polskiego) wyraziło zgodę na to uznanie;

- przebywających w Polsce nieprzerwanie i legalnie co najmniej od 10 lat, którzy posiadają zezwolenie na osiedlenie się, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE (lub prawo stałego pobytu) oraz posiadają w Polsce stabilne i regularne źródło dochodu, a także tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego;

- przebywających w Polsce nieprzerwanie co najmniej od dwóch lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, które uzyskali w związku z polskim pochodzeniem.

Decyzję w sprawie uznania cudzoziemca za obywatela polskiego będzie wydawał wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy.

Inne nowości

Ustawa stanowi, że poza uznaniem i nadaniem obywatelstwo polskie nabywa się z mocy prawa oraz przez przywrócenie obywatelstwa polskiego. Obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Polski takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie. Osoba - obywatel dwóch krajów, nie może wobec władz polskich powoływać się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo innego państwa i na wynikające z niego prawa i obowiązki.

Zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa małoletniego, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się małoletniego. Nadanie obywatelstwa polskiego rodzicom, uznanie ich za obywateli polskich oraz wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa obejmuje małoletniego pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Do nadania obywatelstwa polskiego małoletniemu, który ukończył szesnasty rok życia, uznania go za obywatela polskiego oraz utraty obywatelstwa wskutek wyrażenia zgody na zrzeczenie się go przez jego rodziców, wymagane jest oświadczenie o wyrażeniu zgody złożone przez małoletniego. Wszelkie oświadczenia w sprawach związanych z nabyciem lub utratą obywatelstwa polskiego będzie przyjmował odpowiednio wojewoda lub konsul.

Dziecko nabędzie obywatelstwo polskie przez urodzenie jeśli co najmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim; urodziło się na terytorium Polski, a jego rodzice są nieznani, nie posiadają żadnego obywatelstwa lub ich obywatelstwo jest nieokreślone; gdy zostało znalezione na terytorium naszego kraju, a jego rodzice są nieznani. Małoletni cudzoziemiec, przysposobiony przez osobę lub osoby posiadające obywatelstwo polskie, nabywa obywatelstwo polskie, jeżeli przysposobienie pełne nastąpiło przed ukończeniem przez niego 16 lat. Przyjmuje się, że małoletni cudzoziemiec nabył obywatelstwo polskie z dniem urodzenia.

Na zrzeczenie się obywatelstwa będzie, tak jak obecnie, potrzebna zgoda Prezydenta. Wniosek o wyrażenie tej zgody będzie można złożyć osobiście lub korespondencyjnie z podpisem urzędowo poświadczonym, za pośrednictwem wojewody lub konsula. Na mocy ustawy każdy będzie mógł wystąpić o potwierdzenie, iż posiada lub utracił obywatelstwo polskie. Minister właściwy do spraw wewnętrznych stworzy i poprowadzi w systemie teleinformatycznym centralny rejestr danych o nabyciu i utracie obywatelstwa naszego kraju.

Długa droga od uchwalenia

Po uchwaleniu ustawy o obywatelstwie polskim w 2009 r. Prezydent zaskarżył ją do TK. W wyroku z 18 stycznia 2012 r. (M. P. 2012 poz. 39) Trybunał uznał określone w akcie zasady uznawania za obywatela polskiego są zgodne z Konstytucją. Trybunał stwierdził, że art. 30 ustawy w zakresie, w jakim rozszerza przesłanki uznania za obywatela polskiego jest zgodny z art. 137 Konstytucji (Kp 5/2009). Sześciu sędziów zgłosiło zdania odrębne. Więcej o wyroku czytaj w Aktualnościachz 19 stycznia br. W konsekwencji orzeczenia Prezydent był zobowiązany podpisać akt.

Rozporządzenia

15 sierpnia br. weszło w życie też kilka rozporządzeń do nowej ustawy o obywatelstwie polskim. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 lipca 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dokumentów paszportowych (Dz. U. 2012 poz. 878) dokument potwierdzający posiadanie obywatelstwa polskiego, przedkładany organowi paszportowemu, będzie musiał zostać wydany na podstawie ww. ustawy. Wzór formularza wniosku o uznanie za obywatela polskiego oraz wymogi dotyczące fotografii dołączanej do tego wniosku określa rozporządzenie Ministra SW z dnia 3 sierpnia 2012 r. (Dz. U. 2012 poz. 916).

Ponadto od 15 sierpnia br. obowiązują:

- rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego (Dz. U. 2012 poz. 925);

- rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego, wymogów dotyczących fotografii dołączanej do wniosku oraz wzorów aktu nadania obywatelstwa polskiego i zawiadomienia o odmowie nadania obywatelstwa polskiego (Dz. U. 2012 poz. 927);

- rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego, wymogów dotyczących fotografii dołączanej do wniosku oraz wzoru zawiadomienia o treści postanowienia w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego (Dz. U. 2012 poz. 928).

Źródło: Aktualności LexPolonica