Ukraińcy - do domu

Ukraincy-do domu

Ukraińcy w Polsce – między solidarnością a narastającym konfliktem społecznym

—

Napływ obywateli Ukrainy do Polski po 2022 roku był wydarzeniem bez precedensu. Skala pomocy, jakiej udzielili Polacy – prywatnie i instytucjonalnie – zapisała się w historii jako akt ogromnej solidarności. Jednak wraz z upływem czasu emocje opadły, a miejsce spontanicznego współczucia zaczęły zajmować pytania, zmęczenie i narastające poczucie niesprawiedliwości. Coraz częściej mówi się dziś nie o samej pomocy, lecz o problemach, jakie pojawiły się wokół jej długotrwałego charakteru.

—

Jednym z głównych punktów zapalnych są roszczenia socjalne. W przestrzeni publicznej utrwaliło się przekonanie, że pomoc „tymczasowa” stała się czymś stałym, a oczekiwanie wsparcia – normą. Część Polaków odbiera to jako sytuację, w której państwo, borykające się z własnymi problemami: kryzysem ochrony zdrowia, niskimi emeryturami czy ubóstwem rodzin, wciąż znajduje środki na kolejne formy wsparcia dla przybyszy. Rodzi to pytanie: gdzie przebiega granica między humanitarną pomocą a systemowym uprzywilejowaniem jednej grupy kosztem innych?

—

Kolejnym drażliwym tematem jest widoczne zróżnicowanie majątkowe części Ukraińców przebywających w Polsce. Drogie samochody na ukraińskich rejestracjach, luksusowe zakupy czy życie na wysokim poziomie stoją w jaskrawym kontraście do narracji o uchodźstwie i skrajnej biedzie. Oczywiście nie można mierzyć całej społeczności jednym obrazem – wielu Ukraińców ciężko pracuje, płaci podatki i realnie wspiera polską gospodarkę. Problem polega jednak na tym, że te medialne i uliczne symbole bogactwa podważają społeczne poparcie dla dalszej pomocy i budują poczucie, że system bywa nadużywany.

—

Najbardziej kontrowersyjną kwestią pozostaje jednak pytanie: dlaczego tak wielu młodych Ukraińców w wieku poborowym przebywa poza krajem ogarniętym wojną? Dla wielu Polaków jest to trudne do zaakceptowania. Historia Polski nauczyła, że wojna oznaczała mobilizację całego społeczeństwa, a ucieczka młodych mężczyzn była traktowana jako moralnie wątpliwa. Tymczasem w Polsce widoczna jest liczna grupa młodych, zdrowych Ukraińców, którzy nie walczą, nie wracają i jednocześnie korzystają z bezpieczeństwa oraz wsparcia innego państwa. Nawet jeśli istnieją ku temu formalne czy osobiste powody, brak jasnej komunikacji ze strony władz Ukrainy i instytucji międzynarodowych pogłębia społeczną frustrację.

—

Wszystkie te napięcia mają wspólny mianownik: brak uczciwej debaty. Każda próba zadania trudnych pytań bywa zbyt łatwo nazywana brakiem empatii lub wrogością, co zamyka drogę do realnych rozwiązań. Tymczasem społeczeństwo ma prawo pytać, ile pomocy jest możliwej, jak długo powinna trwać i na jakich zasadach. Solidarność nie może oznaczać milczenia wobec problemów, bo to milczenie wcześniej czy później przeradza się w gniew.

—

Problem relacji polsko-ukraińskich w Polsce nie polega dziś na samej obecności Ukraińców, lecz na poczuciu braku równowagi: między dawaniem a odpowiedzialnością, między pomocą a wzajemnością, między emocją a rozsądkiem. Jeśli te kwestie nie zostaną nazwane i uporządkowane, narastające napięcia mogą trwale zniszczyć to, co na początku było autentycznym odruchem serca.

—

Karol Badziąg 

01.01.2026