Nie tylko Kazachstan
Blog jest pokłosiem moich zainteresowań związanych z Kazachstanem i Azją Środkową oraz zagadnieniami migracyjnymi, ze szczególnym uwzględnieniem repatriacji.
3 obserwujących
32 notki
21k odsłon
529 odsłon

Teorie o migracjach

Wykop Skomentuj4

Jako że niniejszy blog poruszać czasem będzie problematykę migracyjną, warto nieco miejsca poświęcić zjawisku migracji. Bez wchodzenia w ideologiczno-światopoglądowe dywagacje, tym razem zajmijmy się choćby wycinkowemu przyjrzeniu się migracjom od strony czysto teoretycznej...

image
Wyspy Zielonego Przylądka/fot. D. Olejniczak

Migracja [łac. migratio - przesiedlenie] jako zjawisko towarzyszące ludzkości od jej początków doczekała się wielu definicji i szkół starających się ją wyjaśnić. Należy właściwie mówić o migracjach, ponieważ przyczyn, okresów, terytoriów i populacji, których to zjawisko dotyczy jest tak wiele, że z pewnością o jednolitej szerokiej definicji nie może być mowy. Badacze starają się uchwycić elementy wspólne, czy też najczęściej występujące w procesach migracyjnych, które opisywałyby owe procesy szerzej, niż najbardziej podstawowe encyklopedyczne twierdzenie mówiące, że migracja to przemieszczenia terytorialne związane ze względnie trwałą zmianą miejsca zamieszkania1

Migracje dzieli się na wewnętrzne (np. w obrębie państwa) i zewnętrzne (np. między państwami) oraz na czasowe, wahadłowe i trwałe. Migracje mogą mieć charakter dobrowolny lub przymusowy. Mogą być podyktowane oddolnymi decyzjami indywidualnymi czy grupowymi, a także odgórnymi decyzjami administracyjnymi (np. zorganizowana z inicjatywy i przy wsparciu państwa repatriacja)2. A to tylko część typologii opisującej migracje.

Różne ujęcia problemu poszerzają wiedzę o migracjach. Korzystając z nich przy opisach procesów migracyjnych oraz ich skutków warto pamiętać o tym, że teorii migracji jest co najmniej kilka i żadna nie ma „patentu” na bycie tą najważniejszą czy jedynie słuszną. Warto też dostrzec, że złożoność problematyki wymusza interdyscyplinarność badań nad migracjami, choć może właściwsze byłoby mówienie w tym wypadku o zainteresowaniu wielu dyscyplin migracjami zgodnie ze specyfiką tych dyscyplin.

Migracjami zajmują się socjologowie, ale także demografowie, historycy, ekonomiści, kulturoznawcy, politolodzy itd., a za początki badań nad migracjami, czy też w ogóle dostrzeżenie przez naukę tego zjawiska, można wiązać z postacią dziewiętnastowiecznego niemieckiego geografa Ernsta Georga Ravensteina, emigranta osiadłego w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii. Sformułował on zestaw praw o migracji, wśród których znalazły się między innymi następujące: większość migracji odbywa się na krótkich dystansach, mieszkańcy wsi częściej migrują niż mieszkańcy miast, migranci długodystansowi udają się do największych ośrodków handlowych i przemysłowych a główną przyczyna migracji są czynniki ekonomiczne3,4.

Ekonomiczne teorie migracji

Ekonomia jest nauką, która odegrała istotną rolę w badaniach nad migracjami. Klasyczna teoria migracji mówi, że jest ona środkiem do uzyskania przestrzennej równowagi ekonomicznej, migrant jest natomiast czynnikiem równoważącym rynki pracy. To założenie idealistyczne, w którym migrant dąży do maksymalizacji dochodów, posiada pełną wiedzę o możliwych do osiągnięcia korzyściach, pracownicy mają jednakowe kwalifikacje i potrzeby, a barier dla migracji nie ma[5]. W zreformowanej formie teoria ta przekształciła się w teorię neoklasyczną, opartą na założeniach ekonomii neoklasycznej. Zakłada ona, że migracja jest wynikiem różnic w popycie i podaży pracy na różnych obszarach, co skutkuje zróżnicowaniem wysokości płac, a migracja jest procesem kompensującym te różnice. Teoria ta odnosi się do sytuacji pełnego zatrudnienia i wyłączności wpływu rynków pracy na migracje, co odbiega od rzeczywistości, która jest bardziej złożona. Teoria neoklasyczna na poziomie mikroekonomicznym zakłada, że decyzje jednostek o podjęciu migracji wynikają z indywidualnych kalkulacji wynikających ze zmiany miejsca zamieszkania i pracy6.

Jak twierdzą Castles i Miller, analiza konkretnych procesów migracyjnych rodzi wątpliwości co do zasadności teorii neoklasycznej. Ludzie najbiedniejsi, z krajów najmniej rozwiniętych, rzadko przemieszczają się do państw najbogatszych. Migrantami stają się częściej osoby o średnim statusie społecznych, z obszarów przechodzących transformację gospodarczą i społeczną7.

Teoria neoklasyczna jest teorią wypychania i przyciągania (push/pull), w której nacisk położony jest na tendencje do przemieszczania się ludzi z terenów (krajów) gęsto zaludnionych, do obszarów (krajów) o mniejszym zaludnieniu oraz z obszarów ubogich, do obszarów bogatych. Migracja może mieć przyczyny ekonomiczne, demograficzne, polityczne, kulturowe i środowiskowe (ekologiczne).

Oto kilka przykładów czynników branych pod uwagę jako czynniki push: niewystarczająca liczba miejsc pracy w kraju wypychającym, prymitywne warunki socjalne, głód, susza, strach przed prześladowaniem, katastrofa naturalna itp. Z kolei czynniki pull: większe szanse na znalezienie zatrudnienia, wyższy poziom życia, lepsze zarobki, dobre warunki socjalne, należyta opieka medyczna, brak prześladowań, stabilizacja polityczna kraju, wysoki poziom edukacji, łączenie rodzin itp.8.

Wykop Skomentuj4
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Społeczeństwo