W dniu 20 grudnia 2007 r. ukonstytuowała się Delegacja Sejmu RP do Zgromadzenia Poselskiego Sejmu RP i Sejmu Republiki Litewskiej. Znalazłem się w składzie Delegacji Sejmu RP liczącym 16 posłów. Byłem przy narodzinach tego quasiparlamentu obojga narodów w 1997 r. jako dziennikarz Polskiej Agencji Prasowej S.A. W obecnej kadencji Sejmu RP będę miał formalny mandat do tego, by wspierać Polonię na Litwie, także jako członek grupy bilateralnej – Polsko-Litewskiej Grupy Parlamentarnej. Nie będzie to mój debiut, jeśli chodzi o pracę na rzecz Polonii na wschodzie, bowiem od wielu lat jestem przewodniczącym Forum Patronackiego Fundacji Młodej Polonii, która wspiera dzieci i młodzież m.in. z dawnych kresów Rzeczypospolitej.
Zgromadzenie Poselskie powstało z inicjatywy ówczesnego Przewodniczącego Sejmu Republiki Litewskiej, obecnie eurodeputowanego konserwatysty Vytautasa Landsbergisa. 21 lutego 1997 r., podczas oficjalnej wizyty w Warszawie, wystąpił on w polskim Sejmie z propozycją powołania polsko-litewskiej instytucji parlamentarnej. Landsbergis argumentował, iż konieczne jest, aby oba kraje prowadziły wspólną politykę poprzez zinstytucjonalizowanie form współpracy.
Zgromadzenie Poselskie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu Republiki Litewskiej powołane zostało uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej 18 czerwca 1997 r. Marszałek Sejmu Józef Zych przedkładając w imieniu Prezydium Sejmu projekt uchwały w sprawie powołania Zgromadzenia, zwrócił uwagę na aktywne i wszechstronne kontakty między Polską a Litwą, wzbogacone o współpracę między obu parlamentami. Zostały określone główne cele działalności Zgromadzenia: wspieranie rozwoju współpracy dwustronnej, umacnianie interesów Polski i Litwy w ramach struktur europejskich i NATO poprzez rozpatrywanie spraw interesujących oba kraje i przyjmowanie wspólnych w tym zakresie stanowisk.
Stałe Delegacje obu Sejmów, zgodnie ze Statutem Zgromadzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu Republiki Litewskiej, posiadają 20 miejsc – w Zgromadzeniu zasiada tyluż posłów polskich i deputowanych litewskich, reprezentujących wszystkie kluby parlamentarne. Jednak tym razem strona polska obsadziła tylko 16 miejsc, gdyż chce uzyskać zgodę strony litewskiej na poszerzenie formuły Zgromadzenia przez możliwość włączenia do jego składu także naszych senatorów, dla których zostawiono cztery wolne miejsca w składzie polskiej delegacji.
Na czele każdej delegacji stoi Wicemarszałek Sejmu. Natomiast organami Zgromadzenia są: Prezydium, które składa się z czterech członków Zgromadzenia, po dwóch z każdej ze stron (przewodniczący i jego zastępca), a także komisje stałe i komisje tworzone ad hoc stosownie do potrzeb. Zostały powołane dwie komisje stałe: Komisja Kultury, Oświaty i Mniejszości Narodowych, a także Komisja Dwustronna, która monitoruje i przedstawia stan realizacji Traktatu o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy, zwłaszcza w sprawach mniejszości polskiej i litewskiej.
W dniu 2 lipca 1997 r. odbyło się w Wilnie inauguracyjne posiedzenie Zgromadzenia Poselskiego Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu Republiki Litewskiej. II sesja plenarna Zgromadzenia odbyła się w Warszawie w dniach 26-27 stycznia 1998 r. z udziałem Marszałków obu Sejmów - Vytautasa Landsbergisa i Macieja Płażyńskiego. Kolejne sesje plenarne, które są zwoływane co pół roku przemiennie na Litwie i w Polsce, potwierdziły, iż wspólne Zgromadzenie stało się znaczącym elementem współpracy w regionie państw basenu Morza Bałtyckiego i Europy Środkowo-Wschodniej.
Zgromadzenie wspierało współpracę kulturalną i gospodarczą obydwu narodów, przebudowę trasy Via Baltica i rozwój linii kolejowych łączących oba kraje oraz ułatwienia we wzajemnej wymianie handlowej. Ponadto wyraziło potrzebę połączenia między polskimi i litewskimi systemami elektroenergetycznymi.
Jednak do najważniejszych spraw poruszanych na forum Zgromadzenia należą problemy i sprawy mniejszości narodowych polskiej na Litwie i litewskiej w Polsce. Polska Delegacja zwracała uwagę na potrzebę rozwijania tożsamości kulturowej i religijnej polskiej mniejszości narodowej na Litwie, a także zajmowała się m.in. problemami związanymi z brakiem umowy o pisowni imion i nazwisk osób należących do naszej mniejszości na Litwie, możliwością używania języka polskiego przed urzędami litewskimi i pobierania przez osoby narodowości polskiej nauki w języku polskim w szkołach na Litwie. Zabiegano o to, by na terenach zamieszkałych przez mniejszość polską na Litwie szkoły polskie miały zapewnione takie same warunki jak szkoły litewskie, a polskie dzieci mogły na Litwie zdawać maturę w języku ojczystym.
Ponadto apelowano do rządu litewskiego o przyspieszenie zwrotu Polakom ziemi na Wileńszczyźnie (Litwa Wschodnia). Zwracano uwagę, że proces zwracania ziemi w okręgu wileńskim jest znacznie wolniejszy, niż w innych okręgach litewskich, a część ziemi, wobec której są polskie roszczenia, jest przekazywana Litwinom. W oświadczeniu Zgromadzenia Poselskiego z dnia 1 grudnia 2006 r. O realizacji Traktatu między Rzeczpospolitą Polską i Republiką Litewską napisano w tej kwestii: „Zgromadzenie zwraca uwagę na niezadowalające zaawansowanie zwrotu nieruchomości w Wilnie i okręgu wileńskim. Delegacja polska do Zgromadzenia Poselskiego Sejmu RP i Sejmu RL podkreśla, że dotyczy to głównie obywateli litewskich polskiego pochodzenia. Zgromadzenie oczekuje od Rządu Republiki Litewskiej i administracji terenowej pilnego podjęcia działań, skutecznie przywracających prawo własności osobom uprawnionym, pierwotnym właścicielom lub też przyznającym im stosowne, ekwiwalentne rekompensaty finansowe. Kwestie te muszą być aktywnie i konstruktywnie rozstrzygnięte.”
Ważnym elementem we wzajemnej współpracy jest kultywowanie wspólnych tradycji. W 2001 r. podczas VIII sesji Zgromadzenia, która odbyła się na Zamku Królewskim w Warszawie, uczczono 210 rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. W Apelu, jaki Zgromadzenie wówczas wystosowało, znalazła się rekomendacja „tego historycznego dokumentu obu naszym Sejmom jako część wspólnego dziedzictwa Obojga Narodów”, a także apel do Sejmu RP i Sejmu RL, aby dzień 3 maja każdego roku był uroczyście, wspólnie obchodzony w obu krajach. Natomiast podczas XIII sesji Zgromadzenia, którą zwołano w Wilnie w 2005 r., wydano wspólne oświadczenie, upamiętniające ofiary katyńskie. „Obecnie jest całkiem jasne – pisano w oświadczeniu – że wśród ofiar Katynia znajdowali się również byli mieszkańcy Wilna. Wileńszczyzny i Litwy. Znane jest już około 200 nazwisk”.
Dotychczasowy dorobek Zgromadzenia wyznacza główne kierunki jego działań. Zatem mam nadzieję współpracować z Polonią na Litwie, w tym w kwestiach oświatowych, ale też poprzez wspieranie polskich czasopism ukazujących się na Wileńszczyźnie. Wielu młodych Polaków z Litwy studiuje na polskich uczelniach wyższych. Chcę z nimi nawiązać bliski kontakt i współpracę, szczególnie z inicjatorami Fundacji „Wileńszczyzna”, która m.in. w grudniu prowadziła w Warszawie akcję zbierania środków finansowych dla blisko 130 dzieci polskich, wychowanków polskiego domu dziecka w Podgrodziu, by chociaż część z nich mogła spędzić ferie zimowe w Polsce. Uważam to za swój nie tylko poselski, ale wręcz obywatelski i ludzki obowiązek wspierać tych Polaków, których wydarzenia historyczne pozostawiły poza granicami Rzeczypospolitej. Mam nadzieję, że mandat formalny, który uzyskałem stając się członkiem Zgromadzenia Poselskiego Sejmu RP i Sejmu Republiki Litewskiej mi w tym pomoże.
Artur Górski
89
BLOG
Komentarze
Pokaż komentarze (11)