Komisja Europejska proponuje stopniowe obejmowanie spalarni odpadów komunalnych systemem ETS od 2031 roku. Operatorzy musieliby kupować uprawnienia do emisji, co znacznie zwiększyłoby koszty ich działalności. Trudno oczekiwać, że pokryją je z własnych środków. Wzrosną ceny usług świadczonych samorządom i przedsiębiorstwom, a wraz z nimi opłaty ponoszone przez mieszkańców. Firmy zapłacą więcej za zagospodarowanie odpadów, co podniesie koszty produkcji. Część przedsiębiorców będzie zmuszona zwiększyć ceny swoich towarów i usług. Unijna regulacja może więc obciążyć konsumentów dwukrotnie: wyższymi opłatami komunalnymi i droższymi zakupami. Rzeczywista skala podwyżek będzie zależała od ostatecznego kształtu przepisów.
1,5 mld zł rocznie: opłaty za odpady mogą wzrosnąć o połowę
Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Ochrony Środowiska 17 listopada przedstawiono wyliczenia, nad którymi trudno przejść obojętnie. Według ekspertów objęcie polskich instalacji przetwarzania odpadów systemem ETS mogłoby kosztować około 1,5 mld zł rocznie. Joanna Malanowska z Arup oceniła, że opłaty za gospodarowanie odpadami mogłyby wówczas wzrosnąć nawet o połowę. To wstępne szacunki, zależne między innymi od przyszłych cen uprawnień do emisji, ale pokazują dobrze, jak poważne mogą być konsekwencje nowych regulacji.
Samorządy już dziś mają trudności z finansowaniem gospodarki odpadami. Kolejne podwyżki kosztów przetwarzania oznaczałyby wyższe opłaty dla mieszkańców. Przedsiębiorcy również mają niewielkie możliwości ich uniknięcia, szczególnie w branżach zużywających dużo energii. Polskie firmy konkurują przecież z producentami spoza Unii Europejskiej, którzy nie ponoszą takich samych kosztów polityki klimatycznej. Każdy dodatkowy wydatek pogarsza ich pozycję.
Wciąż za mało ITPO
Tymczasem Polska wciąż ma za mało instalacji termicznego przekształcania odpadów. Obecnie działa ich 11, o łącznej przepustowości niespełna 2 mln ton rocznie. Nawet po zakończeniu przygotowywanych inwestycji zabraknie możliwości zagospodarowania kolejnych 1-2 mln ton rocznie. Do 2035 roku musimy ponadto ograniczyć składowanie odpadów komunalnych do najwyżej 10 proc. Rozbudowa infrastruktury jest więc konieczna, a nowe obciążenia mogą zniechęcać do inwestowania.
Odpady, których nie można już poddać ponownemu przetworzeniu, mogą służyć do produkcji energii oraz ogrzewania mieszkań i zakładów przemysłowych. Pozwala to ograniczać zużycie węgla i importowanego gazu. Polska dysponuje jedną z największych sieci ciepłowniczych w Europie, dlatego odzysk energii z odpadów może przynieść oszczędności wielu miastom. Nakładanie dodatkowych kosztów na takie instalacje budzi więc uzasadnione wątpliwości.
Wyższe koszty dla rodzin i przedsiębiorstw. Rząd musi działać w Brukseli
Trzeba docenić poseł Urszulę Pasławską, przewodniczącą sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, za zwołanie posiedzenia poświęconego energii z odpadów. Pokazało ono, że mimo politycznych różnic można w Sejmie rzeczowo rozmawiać o ważnych sprawach gospodarczych. Były konkretne dane, argumenty i propozycje rozwiązań. Szkoda, że coraz mniej tematów udaje się omawiać w takiej atmosferze.
Podczas posiedzenia wiceminister energii Konrad Wojnarowski poinformował o trwających konsultacjach przepisów dotyczących ciepła odpadowego. Projekt powinien zostać przyjęty przez rząd do końca 2026 roku, a Sejm może uchwalić go na początku przyszłego roku. Uznanie ciepła odzyskiwanego podczas termicznego przekształcania odpadów za ciepło odpadowe ułatwiłoby rozwój instalacji i wykorzystanie odzyskiwanej energii w miejskich sieciach. To potrzebna zmiana.
Pozostaje jednak kwestia ETS. Polska powinna zabiegać o wyłączenie z niego spalarni, przedstawiając w Brukseli wyliczenia dotyczące przewidywanych kosztów oraz potrzeb inwestycyjnych. Komisja Europejska dopuszcza możliwość czasowego wyłączenia instalacji w państwach spełniających określone warunki. Rząd powinien jednak dążyć do rozwiązania trwałego, które pozwoli samorządom i przedsiębiorcom planować działalność na wiele lat.
Ograniczanie emisji gazów cieplarnianych jest potrzebne, ale proponowane przepisy budzą poważne zastrzeżenia. Trudno uzasadnić dodatkowe obciążenia, jeżeli ich skutkiem będzie przede wszystkim wzrost kosztów zagospodarowania odpadów, a korzyści dla środowiska pozostaną niepewne. Zwłaszcza w Polsce, gdzie trzeba jeszcze budować nowe instalacje i unowocześniać ciepłownictwo.
Rząd ma czas (coraz krótszy), aby przekonać unijnych partnerów do zmiany proponowanych rozwiązań. Powinien go dobrze wykorzystać. Jeśli spalarnie zostaną objęte ETS, konsekwencje odczują nie tylko ich operatorzy, lecz także mieszkańcy i przedsiębiorcy. Wyższe opłaty komunalne i koszty działalności przełożą się na codzienne wydatki milionów Polaków i choćby z tego tylko powodu warto już dziś zadbać, by za unijną politykę klimatyczną nie przyszło im płacić kolejnego, wyjątkowo wysokiego rachunku.


Komentarze
Pokaż komentarze (2)