MacLawye®.24
O Adwokaturze Polskiej i wykonywaniu zawodu adwokata. O prawnych aspektach wydarzeń politycznych i politycznych uwarunkowaniach przekształceń prawa.
4 obserwujących
81 notek
58k odsłon
  607   0

Czy polski Kodeks wyborczy jest zgodny z Konstytucją ?

Konstytucja Rzeczypospolitej w art. 99 przyznaje każdemu obywatelowi polskiemu bierne prawo wyborcze, stanowiąc w ust. 1-ym, że bierne prawo wyborcze do Sejmu przysługuje każdemu obywatelowi, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat. Przepis art. 100 ust. 3 Konstytucji, zawiera w sobie normę kompetencyjną,  upoważniającą do  określenia zasad i trybu przeprowadzania wyborów w drodze ustawy zwykłej. Zasady i tryb przeprowadzania wyborów określa ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy.

Bierne prawo wyborcze jest prawem konstytucyjnym. Kodeks wyborczy, określając zasady i tryb przeprowadzania wyborów, może ograniczać to prawo zgodnie z zasadą proporcjonalności i istotności, wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji, który stanowi, że ograniczenia praw konstytucyjnych dopuszczane są tylko i wyłącznie, gdy są konieczne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób, przy czym nie mogą naruszać istoty tych praw.

Kodeks wyborczy w art. 11 § 1 ust. 1 precyzuje przysługujące każdemu obywatelowi bierne prawo wyborcze, stanowiąc, że posiada je każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lata a jednocześnie korzysta w pełni z czynnego prawa wyborczego. Tak skonstruowany przepis z jednej strony powtarza normę konstytucyjną, z drugiej zaś ogranicza prawo wybieralności przyznając je tym tylko obywatelom, którym w dniu wyborów przysługuje czynne prawo wyborcze. Ograniczenie – w relacji do przepisów konstytucyjnych – sprowadza się do ścisłego określenia, że nie przysługuje bierne prawo wyborcze obywatelom, którzy: (1) zostali pozbawienie praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu, (2) zostali pozbawienie praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu, (3) zostali ubezwłasnowolnieni (art. 11 § 1 ust. 1 w zw. z art. 10 § 2 Konstytucji). Ponadto Kodeks wyborczy w art. 11 § 2 ściśle określa jakie osoby pozbawione są biernego prawa wyborczego, stanowiąc, że prawa wybieralności pozbawione są osoby skazane prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz osoby pozbawione prawa wybieralności w trybie ustawy lustracyjnej.

Przewidziane w art. 11 Kodeksu wyborczego ograniczenia biernego prawa wyborczego kontrowersji nie budzą i są generalnie zgodne z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Natomiast poważne wątpliwości natury konstytucyjnej rodzą się przy analizie przepisów Kodeksu wyborczego określających sposób realizacji przez obywateli ich biernego prawa wyborczego.

Czy polski Kodeks wyborczy jest zgodny z Konstytucją ?

W art. 84 Kodeksu wyborczego stanowi, że prawo zgłaszania kandydatów w wyborach przysługuje komitetom wyborczym, które mogą być tworzone przez (1) partie polityczne, (2) koalicje partii politycznych, (3) wyborców. Z zapisu tego wynika, że obywatel może realizować swoje bierne prawo wyborcze bądź to przez członkostwo w partii politycznej, bądź też poprzez zgłoszenie jego kandydatury przez utworzony w tym celu komitet wyborczy. Taka konstrukcja, wydawać by się mogło, gwarantuje obywatelom nie będącym członkami partii politycznej, realizację ich prawa wybieralności do Sejmu. Tyle tylko, że diabeł tkwi w szczegółach. Komitet wyborczy wyborców może być założony przez 15 osób a jego powołanie w celu zarejestrowania przez Państwową Komisję Wyborczą musi być poparte 1000 podpisów wyborców (Art. 89 § 1 i art. 204 § 6 Kodeksu wyborczego). Już w tym miejscu dostrzec można nierówne traktowanie obywateli będących członkami partii politycznej i obywateli członkami partii politycznej nie będących. Jest tak dlatego, że komitety wyborcze partii i koalicji partyjnych nie muszą, w celu przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu, dającego prawo zgłaszania kandydatów, przedstawiać 1000 podpisów popierających utworzenie komitetu. Wydaje się, że wymóg przedstawienia przez komitet wyborczy wyborców 1000 podpisów popierających utworzenie komitetu przyjęty został w Kodeksie wyborczym poprzez analogię do art. 11 ust. 3 punkt 2 ustawy o partiach politycznych, który przewiduje 1000 podpisów obywateli zgłaszających partię polityczną do ewidencji partii prowadzonej przez sąd. Pozornie wydawać by się mogło, że identyczna liczba wymaganych podpisów dla zgłoszenia do ewidencji partii politycznej i dla zgłoszenia komitetu wyborczego wyborców realizuje zasadę równości obywateli (członków partii politycznej i bezpartyjnych) wobec prawa. Tak jednak nie jest. O Ile bowiem przy tworzeniu partii politycznej zbieranie podpisów osób popierających utworzenie partii (potencjalnych członków partii) jest nieograniczone w czasie, to zebranie 1000 podpisów koniecznych do przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego wyborców – zgodnie z art. 85 § 1 Kodksu wyborczego – musi nastąpić w okresie od dnia ogłoszenia aktu o zarządzeniu wyborów do dnia przyjęcia przez właściwy organ zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego, który w art. 204 § 6 Kodeksu wyborczego zakreślony został na 50 dzień przed wyborami. Tak więc zasady rejestrowania komitetów wyborczych partii i koalicji (które zazwyczaj posiadają swoje struktury) w relacji do komitetów wyborczych wyborców, nie są równe i tym samym naruszają wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę, stwierdzającą że wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Okazuje się bowiem, że członkowie partii politycznej mają realniejsze możliwości realizowania swojego biernego prawa wyborczego niż obywatele członkami partii politycznej nie będący. Czyli – jak to się dawniej mówiło – członkowie partii politycznych są jednak „równiejsi” od innych obywateli.

Lubię to! Skomentuj7 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale