Czym jest państwo?

W swoich przemyśleniach zawszę lubię wracać do starożytnych filozofów. Spędzali oni cały swój czas myśląc o istocie życia. Elementem życia człowieka jest istnienie w wspólnocie, jaką jest państwo. Arystoteles napisał „człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie”. Państwo zatem jest nieodłącznym elementem życia.

Państwo jest usankcjonowane w prawie, zarówno krajowym w konstytucji, jak i międzynarodowym w konwencjach i traktach. Państwu przyznaje się podmiotowość. Jednak to znaczenie państwa jest dalsze od obywatela i nie będę się skupiał na nim, mimo że również znaczenie to jest doniosłe.

Arystoteles wywodził, że podstawową jednostką życia człowieka jest rodzina. Przedłużeniem rodziny jest gmina. A przedłużeniem gminy jest państwo. Jest to coś z czym się całkowicie zgadzam. Zgodne jest to również z socjologicznym punktem widzenia, gdzie człowiek żyje we różnych wspólnotach. We współczesnym świecie często wspólnoty, w których człowiek żyje są wewnętrznie kontradyktoryjne. Porządek opisany przez Arystotelesa jest logiczny i niejako naturalny.

Każdy człowiek pragnie normalności i możliwości realizowania swoich celów, pragnień i marzeń. To tutaj człowiek ma największą styczność z państwem. Państwo wyznacza granice, w których człowiek egzystuje. Z tego faktu wypływa kilka wniosków, a swoją zasadność znajduje postulat sprawnego państwa. Sprawne państwo wg mnie to takie, które zapewnia ochronę podstawowych aspektów życia (bezpieczeństwo, służba zdrowia, edukacja do pewnego stopnia) oraz jednocześnie nie wyręcza człowieka. Zasadniczą sprawą jest żeby państwo nie szkodziło człowiekowi (primum non nocere). Nie możemy powiedzieć, że Polska jest sprawnym państwem. Aparat państwowy jest nadęty, skomplikowany i szkodzący. Możliwości obywatela do samorealizacji są ograniczone urzędniczą władzą. Chodzi tutaj głównie o władzę dyskrecjonalną urzędników. Z władzą dyskrecjonalną mamy do czynienia kiedy urzędnik może podejmować decyzję, która nie jest skrępowana przepisami prawa. Jest to aspekt generalnie pozytywny. Jednak w Polsce władza dyskrecjonalna działa na niekorzyść obywatela.

Jest to sytuacja patologiczna, a swoje uzasadnienie znajduje w mentalności, edukacji i podstawowych założeniach państwa. Płacimy podatki, nasze podatki z definicji są świadczeniem pieniężnym bezzwrotnym. Co oznacza, że wnosimy daniny na państwo, ale nie mamy prawa oczekiwać jakiegokolwiek świadczenia w zamian. Zdaję sobie sprawę oczywiście, że jest to definicja prawnicza, ale jeśli zapytamy przeciętnego obywatela czy w zamian za płacone podatki powinien od państwa uzyskiwać pomoc, chociażby przejawiającą się fachową obsługą urzędnika, to  powie, że oczywiście i słusznie!

Urzędnicy w Polsce nie zdają sobie sprawy, że pracują dla obywateli, że ich mrówcza praca ma istotne znaczenie na to jak funkcjonuje obywatel w społeczeństwie. Dlatego rzeczą kluczową jest, aby w administracji zatrudniać ludzi wykształconych, zdając sobie sprawę ze znaczenia pełnionych przez nich funkcji i odpowiednio ich wynagradzać. Wynagrodzenie jest bardzo ważne, ludzi Ci muszą wiedzieć, że robią kawał dobrej roboty potrzebnej dla wszystkich.

Polak ma prawo być dumny. Historia naszego kraju pokazuje, że potrafimy się organizować w chwilach zagrożenia, że potrafimy razem przeżywać trudne okresy i cieszyć się z sukcesów. Jeśli jednak przychodzą czasy, w których nie ma nadzwyczajnego zagrożenia to zaczynamy istnieć jako jednostki. Zgodnie z liberalnym duchem indywidua dbające tylko o własny interes. Tutaj popełniamy błąd. Człowiek poza społeczeństwem nie istnieje. Niech ktoś mi spróbuje udowodnić, że nawet największy liberał nie ma potrzeby przynależności do społeczeństwa, że jest coś bardziej budującego niż praca na rzecz czegoś większego. W końcu nasze życie przeminie, a to co zostanie może być „trwalsze niż pomnik ze spiżu” cytując za Horacym. Dzisiaj każdy może być bohaterem, bohaterem patriotą, który buduje Polskę - państwo, w którym chce się żyć!