Do:
Trybunał Konstytucyjny
Wnioskodawca: Księgarnia
Przedmiot kontroli:
art. 232, art. 233 § 1–2, art. 3 oraz art. 174 Kodeksu postępowania cywilnego
Wzorce kontroli:
art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 178 ust. 1 Konstytucji RP
I. Wniosek
Wnoszę o:
stwierdzenie niezgodności art. 232, art. 233 § 1–2, art. 3 oraz art. 174 KPC z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przepisy te dopuszczają wydanie wyroku bez konieczności ustalenia faktów w znaczeniu empirycznym, umożliwiając zastąpienie rzeczywistości konstrukcją proceduralną.
II. Problem konstytucyjny: moment, w którym procedura zastępuje rzeczywistość
Konstytucja ustanawia sąd jako miejsce rozstrzygania sporów dotyczących rzeczywistości.
Kodeks postępowania cywilnego ustanawia procedurę dochodzenia do tej rzeczywistości.
Jednakże zakwestionowane przepisy dopuszczają sytuację szczególną:
moment, w którym procedura przestaje być drogą do faktu,
a staje się jego substytutem.
W tym momencie dochodzi do przesunięcia:
z funkcji poznawczej
na funkcję stabilizacyjną.
Wyrok nie wynika z ustalenia faktu.
Fakt wynika z operacji proceduralnej.
III. Art. 232 KPC – ciężar dowodu jako mechanizm potencjalnej fikcji
Art. 232 KPC stanowi, że strony są obowiązane wskazywać dowody.
Jednak przepis ten nie zawiera mechanizmu konstytucyjnej gwarancji, że:
brak dowodu uniemożliwia wydanie wyroku.
W konsekwencji możliwe staje się przejście od:
dowodu rzeczywistości
do stabilizacji twierdzenia.
Ciężar dowodu przestaje być narzędziem poznania.
Staje się narzędziem selekcji.
IV. Art. 233 KPC – swobodna ocena dowodów jako przestrzeń autonomizacji
Art. 233 KPC przyznaje sądowi prawo swobodnej oceny dowodów.
Swoboda ta jest konstytucyjnie dopuszczalna.
Jednak brak granicy ontologicznej prowadzi do sytuacji, w której:
przedmiotem oceny przestaje być dowód,
a staje się konstrukcja znaczeniowa.
W ten sposób ocena dowodu może zostać zastąpiona przez stabilizację sensu.
V. Art. 3 KPC – prawda proceduralna zamiast rzeczywistej
Art. 3 KPC nakłada obowiązek działania zgodnie z dobrymi obyczajami i przedstawiania prawdy.
Jednakże przepis ten nie zawiera gwarancji, że:
prawda proceduralna
pozostaje związana z prawdą rzeczywistą.
Powstaje przestrzeń autonomizacji prawdy proceduralnej.
VI. Art. 174 KPC – zawieszenie jako moment utraty ciągłości rzeczywistości
Art. 174 KPC dopuszcza zawieszenie postępowania.
Zawieszenie to nie jest jedynie przerwą.
Jest momentem, w którym rzeczywistość empiryczna zostaje oddzielona od rzeczywistości proceduralnej.
Po podjęciu postępowania procedura nie wraca do rzeczywistości.
Wraca do własnego stanu.
VII. Naruszenie Konstytucji
W wyniku powyższych mechanizmów dochodzi do naruszenia:
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
ponieważ prawo do sądu oznacza prawo do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej rzeczywistości,
a nie wyłącznie dotyczącej procedury.
art. 2 Konstytucji RP
ponieważ zasada państwa prawnego zakłada związek prawa z rzeczywistością społeczną.
art. 7 Konstytucji RP
ponieważ organy władzy działają na podstawie prawa, a nie na podstawie autonomii proceduralnej.
VIII. Problem głębszy: konstytucja jako granica autopoiesis
Wnioskodawca dostrzega fundamentalny paradoks:
Konstytucja jest najwyższą normą systemu.
A zarazem jest częścią systemu.
Pojawia się pytanie:
czy system może ograniczyć samego siebie?
Pytanie to zostało po raz pierwszy postawione w teorii prawa przez Hans Kelsen, który wskazał, że ważność normy najwyższej nie może wynikać z normy wyższej.
Trybunał Konstytucyjny jest jedynym miejscem, w którym system może zobaczyć własną granicę.
IX. Istota wniosku
Wniosek niniejszy nie kwestionuje potrzeby procedury.
Kwestionuje możliwość jej autonomizacji.
Prawo może interpretować rzeczywistość.
Nie może jej zastępować.
X. Konkluzja
Wnoszę o stwierdzenie niezgodności wskazanych przepisów z Konstytucją RP w zakresie, w jakim umożliwiają powstanie sytuacji, w której:
wyrok nie jest rezultatem ustalenia rzeczywistości,
lecz rzeczywistość staje się rezultatem wyroku.
XI. Ostatnie zdanie wniosku
Konstytucja jest ostatnim miejscem, w którym prawo spotyka rzeczywistość.
Jeżeli to spotkanie stanie się niemożliwe,
pozostanie już tylko procedura.
Komentarze
Pokaż komentarze