Case Study II jako dowód empiryczny zasady nieoznaczoności normatywnej

Abstrakt

Artykuł przedstawia Case Study II jako empiryczny dowód istnienia zasady nieoznaczoności normatywnej, zgodnie z którą znaczenie normy prawnej nie jest w pełni określone przed operacją procesową, lecz ulega stabilizacji dopiero w jej wyniku. Analizowany przypadek ujawnia, że zarówno zakres obowiązku konserwacji urządzenia, jak i kwalifikacja rodzaju najmu zostały ustalone nie poprzez odniesienie do tekstu umowy ani rzeczywistości empirycznej, lecz poprzez operacje procesowe. Studium wskazuje, że w warunkach ius operativum norma istnieje w stanie potencjalności, a postępowanie pełni funkcję operatora redukującego nieoznaczoność.

I. Wprowadzenie: problem określoności normy

Klasyczna teoria prawa zakłada, że norma prawna posiada znaczenie możliwe do ustalenia poprzez wykładnię tekstu i odniesienie do faktów. Jednak rozwój proceduralizacji prawa doprowadził do sytuacji, w której znaczenie normy nie jest w pełni określone przed jej zastosowaniem.

Zjawisko to można opisać jako nieoznaczoność normatywną, analogiczną strukturalnie do zasady nieoznaczoności sformułowanej przez Werner Heisenberg.

II. Definicja zasady nieoznaczoności normatywnej

Zasada nieoznaczoności normatywnej:

Nie jest możliwe jednoczesne określenie znaczenia normy prawnej oraz jej skutku prawnego przed dokonaniem operacji procesowej, ponieważ operacja ta współtworzy znaczenie normy.

Formalnie:

znaczenie normy = funkcja (tekst, operacja, stabilizacja)

Nie:

znaczenie normy = funkcja (tekst)

III. Struktura normy w Case Study II

Norma umowna:

„Najemca dokonuje bieżących napraw wynikających z użytkowania”

Norma ta zawiera dwa operatory ograniczające:

„bieżące”

„wynikające z użytkowania”

Jednak norma nie zawierała odniesienia do:

konserwacji,

natury urządzenia,

kwalifikacji najmu jako lokatorskiego.

Norma znajdowała się w stanie niepełnej określoności operacyjnej.

IV. Moment nieoznaczoności: pojawienie się sprzecznych trajektorii interpretacyjnych

W toku postępowania pojawiły się dwie operacje:

Trajektoria A – interpretacja tekstowa

konserwacja ∉ bieżące naprawy wynikające z użytkowania

Trajektoria B – interpretacja operacyjna

konserwacja ∈ obowiązki najemcy

oraz:

najem komercyjny → najem lokatorski

Norma znalazła się w stanie superpozycji znaczeń.

V. Operacja procesowa jako operator redukcji

Postępowanie sądowe nie odkryło jednego z istniejących znaczeń.

Postępowanie dokonało redukcji poprzez przyjęcie określonego założenia.

Operacja procesowa pełni funkcję analogiczną do pomiaru w fizyce kwantowej:

nieoznaczoność → operacja → stabilizacja znaczenia

To jest moment powstania faktu prawnego.

VI. Dowód empiryczny: znaczenie powstało w trakcie procesu

Najważniejszym elementem Case Study II jest fakt, że:

obowiązek konserwacji nie wynikał z tekstu,

kwalifikacja najmu nie wynikała z umowy,

a mimo to oba elementy zostały przyjęte jako założenie postępowania sądowego.

Oznacza to, że znaczenie normy zostało ustalone operacyjnie.

Nie tekstowo.

Nie empirycznie.

Operacyjnie.

VII. Konsekwencja epistemologiczna: rozdzielenie prawdy tekstowej i prawdy operacyjnej

Case Study II ujawnia istnienie dwóch poziomów prawdy:

Prawda tekstowa

wynikająca z treści normy

Prawda operacyjna

wynikająca z operacji procesowej

W modelu ius operativum prawda operacyjna posiada pierwszeństwo stabilizacyjne.

VIII. Autopoiesis normy

Proces nie tylko zastosował normę.

Proces wytworzył normę w jej konkretnej postaci.

Zjawisko to odpowiada koncepcji autopoiesis prawa sformułowanej przez Niklas Luhmann, zgodnie z którą system prawa reprodukuje własne operacje.

Case Study II pokazuje, że system prawa reprodukuje również znaczenie normy.

IX. Formalny dowód zasady nieoznaczoności normatywnej

Warunki dowodu:

Norma nie zawierała obowiązku konserwacji explicite

Obowiązek konserwacji został przyjęty operacyjnie

Znaczenie normy przed operacją było nieokreślone

Znaczenie normy po operacji zostało ustalone

Wniosek:

Znaczenie normy nie było określone przed operacją.

Zasada nieoznaczoności normatywnej została empirycznie potwierdzona.

X. Konkluzja: ontologiczny status normy w ius operativum

Case Study II dowodzi, że norma prawna nie posiada w pełni określonego znaczenia przed jej zastosowaniem.

Znaczenie normy istnieje jako potencjalność.

Operacja procesowa przekształca potencjalność w rzeczywistość normatywną.

Teza końcowa

Case Study II stanowi empiryczny dowód, że w modelu ius operativum norma prawna podlega zasadzie nieoznaczoności normatywnej, a jej znaczenie powstaje poprzez operację procesową, która redukuje pole możliwych znaczeń do jednego stabilizowanego wyniku.