Abstrakt
Historia piłki nożnej może być interpretowana jako historia stopniowego rozszerzania przedmiotu organizacji gry. Początkowo organizowano przede wszystkim ustawienie zawodników. Następnie rozwinięto organizację przestrzeni, czasu, relacji i faz przejściowych. W niniejszym artykule proponuje się kolejny etap tej ewolucji – modalną teorię organizacji, której przedmiotem staje się organizacja przestrzeni możliwości oraz procesu poznawczego drużyny. Artykuł nie stanowi oceny współczesnych trenerów, lecz próbę umiejscowienia ich koncepcji w szerszej ewolucji myślenia o organizacji gry.
Słowa kluczowe: Guardiola, Klopp, Simeone, Ancelotti, Cruyff, organizacja gry, przestrzeń możliwości.
1. Ewolucja przedmiotu organizacji
Taktyka piłkarska nie rozwijała się poprzez odrzucanie wcześniejszych rozwiązań.
Rozwijała się poprzez obejmowanie organizacją kolejnych elementów gry.
Najpierw organizowano ustawienie zawodników.
Później organizowano przestrzeń.
Następnie czas, relacje i fazy przejściowe.
Modalna teoria organizacji proponuje kolejny krok.
Przedmiotem organizacji staje się proces poznawczy oraz przestrzeń możliwości.
2. Guardiola – organizacja przestrzeni
Model Pepa Guardioli opiera się na świadomym organizowaniu przestrzeni.
Gra pozycyjna.
Tworzenie przewagi liczebnej.
Wykorzystywanie wolnego zawodnika.
Utrzymywanie odpowiednich odległości.
Wszystkie te elementy prowadzą do świadomego projektowania przestrzeni gry.
Modalna teoria organizacji traktuje ten etap jako jedno z najważniejszych osiągnięć współczesnej taktyki.
Jednocześnie proponuje rozszerzenie analizy.
Organizowana nie jest już wyłącznie przestrzeń.
Organizowany staje się zbiór możliwości, które z tej przestrzeni wynikają.
3. Klopp – organizacja czasu
Jürgen Klopp zwrócił uwagę na znaczenie momentów przejściowych.
Gegenpressing.
Natychmiastowy odbiór piłki.
Szybka reorganizacja.
Przewaga czasowa.
W tym modelu kluczową rolę odgrywa organizacja czasu.
Modalna teoria organizacji interpretuje pressing jako proces ograniczania przestrzeni możliwości przeciwnika poprzez skrócenie czasu dostępnego na podjęcie decyzji.
4. Simeone – organizacja ograniczeń
Diego Simeone stworzył model oparty na dyscyplinie organizacyjnej.
Zwarta obrona.
Minimalizacja wolnej przestrzeni.
Kontrola ryzyka.
Jego zespół nie tyle dąży do maksymalizacji własnych możliwości, ile przede wszystkim ogranicza możliwości przeciwnika.
Modalna teoria organizacji interpretuje ten model jako świadome zarządzanie granicami przestrzeni możliwości.
5. Ancelotti – organizacja autonomii
Carlo Ancelotti należy do trenerów, którzy potrafią pozostawić wybitnym zawodnikom znaczną swobodę działania.
Nie oznacza to braku organizacji.
Przeciwnie.
Organizacja polega na takim zaprojektowaniu systemu, aby autonomia poszczególnych zawodników zwiększała potencjał całej drużyny.
Modalna teoria organizacji rozwija tę intuicję.
Problemem nie jest autonomia.
Problemem jest architektura zdolna do integrowania autonomicznych decyzji.
6. Cruyff – organizacja ruchu
Johan Cruyff przesunął punkt ciężkości z ustawienia zawodników na organizację ruchu.
Pozycja przestała być miejscem.
Stała się funkcją.
Zawodnik miał nie tyle zajmować określone miejsce, ile tworzyć odpowiednią organizację przestrzeni.
Modalna teoria organizacji traktuje tę zmianę jako jeden z najważniejszych etapów rozwoju współczesnego futbolu.
7. Taktyka modalna – organizacja procesu poznawczego
Każdy z przedstawionych modeli organizuje określony aspekt gry.
Taktyka modalna proponuje bardziej ogólny poziom organizacji.
Przedmiotem organizacji staje się:
proces poznawczy,
przestrzeń możliwości,
synteza operacyjna,
integracja autonomii,
architektura zdarzeń boiskowych.
Taktyka nie jest już zbiorem schematów.
Nie jest nawet wyłącznie organizacją przestrzeni.
Jest procesem ciągłego przekształcania przestrzeni możliwości całego systemu.
8. Nie konkurencja, lecz synteza
Modalna teoria organizacji nie przeciwstawia się współczesnym modelom taktycznym.
Przeciwnie.
Traktuje je jako kolejne etapy rozwoju organizacji gry.
Gra pozycyjna Guardioli.
Gegenpressing Kloppa.
Kompaktowość Simeone.
Elastyczność Ancelottiego.
Organizacja ruchu Cruyffa.
Każda z tych koncepcji wnosi nowy element do rozumienia organizacji.
Taktyka modalna próbuje je zintegrować w jednym modelu opisującym proces poznawczy drużyny.
Zakończenie
Historia piłki nożnej może być odczytywana jako historia coraz bardziej świadomej organizacji gry.
Każda epoka obejmowała organizacją nowe elementy systemu.
Modalna teoria organizacji nie proponuje odrzucenia wcześniejszych osiągnięć.
Stanowi próbę ich uogólnienia.
Jeżeli Guardiola organizuje przestrzeń, Klopp organizuje czas, Simeone organizuje ograniczenia, Ancelotti organizuje autonomię, a Cruyff organizuje ruch, to modalna teoria organizacji stawia pytanie bardziej ogólne:
Jak organizować proces poznawczy całej drużyny, aby każda kolejna decyzja prowadziła do świadomego przekształcania przestrzeni możliwości?
W tym sensie taktyka modalna nie jest kolejnym systemem gry.
Jest próbą stworzenia ogólnej teorii organizacji, w której różne szkoły taktyczne stają się szczególnymi przypadkami bardziej uniwersalnej architektury organizacyjnej.
Komentarze
Pokaż komentarze