Siedemnastego i kolejne dni

Naszej wschodniej granicy nikt nie przekracza.

Byłem na grobie dziadka mego - zginął, wiem w jaki sposób. Zaszczuty i opluty przez totalitaryzm. Nigdy go nie widziałem - znam go tylko z opowieści tych, którzy go przeżyli - jego dzieci i jego przyjaciół.

Był dzieckiem polskiego oficera, jego grobu nie ma, ale przecież nie muszę widzieć grobu by oddawać pradziadkowi hołd - grób to tylko miejsce gdzie można położyć kwiaty i popłakać.

Raz zabrali dziadka na przesłuchanie - nie wracał i nie wracał... I moja matka płakała i jej siostra płakała , i jej brat płakał.

Ale przestali płakać...

Pamieć bolała i mieli mu za złe, że ich opuścił...

Babcia uciekła z dziećmi z tego kraju.

Nie było tyfusu, nie było chorej śmierci.

Nie było głodu.

Nie było nędzy.

Nie było szykan i bicia - skończyło się.

Nie było strachu - ale były łzy.

***

Niesamowite jest to, że przeżyli, ale pozostali smutni. Wrócili do tego kraju i dalej płakali - ze szczęścia, ale później szczęście nie mogło zastąpić dziadka i wszystko zaczeło się rozsypywać nam w dłoniach po samobójczej śmierci siostry mojej mamy.

***

I znowu: I moja matka płakała i jej matka płakała , i jej brat płakał.

I znowu: mieli za złe, tej osobie która odeszła, że jej nie ma przy nich...

***

Nie rozumiem ludzi, którzy próbują wrzucić na piedestał śmierć i ją wysławiać. Jakby wszyscy ginęli za dobro tego kraju. Często ludzie giną z banalności zła i mogę powiedzieć, że komunizm i jego tragedia były banalne. Potrafię sobie wyobrazić tych, którzy paradują, w koszulkach Lenina - ponieważ całe zło bierze się z biedy i niesprawiedliwości.

***

Nie palmy świec w oknach - ważne jest by pamiętać i nie nadawać przeszłości patetycznego wymiaru. Ponieważ wszystko jest zwykłe i zło jest zwykłe, i śmierć jest zwykła. I niesprawiedliwość jest zwykła. I historia jest zwykła.

***

Siedemnastego - idź ulicą i pomyśl, że ona spływała krwią, albo, że po wojnie jej nie było, ale dzisiaj już jest. Pomyśl, że ta pani, którą właśnie mijasz żyje i ty żyjesz. Pomyśl, że "barbarzyńca" ciągle jest na twojej ulicy i to jest ta pani, którą mijasz - ponieważ każdy człowiek jest barbarzyńcą.

***

Ale nie zapominajmy - ponieważ historia buduje tożsamość i dziedzictwo naszych przodków buduje tożsamość. Nie zapominajmy - ale też pamiętajmy, że przeszłości się nie da zmienić i walka z przeszłością, nie ma najmniejszego sensu. I nie poddawajmy się słowom: "że pamięć, może uchronić nas przed tym, co nadchodzi" - to mrzonka, ponieważ nigdy nie wiemy co będzie następnego dnia - a możemy tylko wierzyć w dobro kolejnego poranka i ukojenie, które możliwe, że doznamy w następnych godzinach, dniach, miesiącach, latach.