Bieda = głupota?

Czy zawsze tak było, że naród biedny postrzegany jest jako naród głupi? W tle tego pytania postawionego przez Orhana Pamuka czai się oczywiście konstatacja, że jeśli naród nie potrafił wypracować sobie zamożności, to świadczy to o nim najdobitniej i na nic tu żadne „zdobycze kultury narodowej”.

Nobliście Pamukowi jako Turkowi chodziło zapewne o Turków, ale jakże się tu nie zadumać nad tym spostrzeżeniem, które mimo wszystko pasuje i do Polski. Jak charty gonimy Europę, ale ona i tak się oddala i nasza dzisiejsza (wątpliwa, bo żyrowana kredytami konsumpcyjnymi) zamożność nie może się nawet porównać do zamożności krajów zachodniej Europy sprzed – powiedzmy bez pardonu - 50 lat.

Przesadzam?

Wcale.

Zamożność bowiem, to nie kiść banana na dzisiaj i kiść na jutro i na dodatek plazma na nidagipsowej ścianie salonu. To przede wszystkim pewność jutra. Z tej pewności właśnie wynika Kultura. To brak strachu o to, czy wystarczy na drogie leki i na dobrego lekarza. To brak obaw przed rysującą się i wcale już nie „potencjalną” niemożnością przeprowadzenia jakiegoś zabiegu w szpitalu bez założenia, że człowiek po drodze wykituje. O takich fanaberiach seniorów jak bezstresowy wypoczynek nad ciepłymi morzami raz w roku już nawet nie wspominam.

To dlatego w Polsce wszyscy są tacy nerwowi i chamscy (chamstwo jako przeciwieństwo kultury) od dziesiątek lat. To dlatego rozpalają się umysły, które wcale nie poszukują drogi wyjścia, ale po prostu reagują mechanizmem obronnym: bezpardonowym miotaniem się, wgryzaniem się w polityczne duperele, mentalnym deptaniem gardła tego, z kim akurat się „rozmawia”. Ale: to również czekanie na cud.

Cud jako cel narodów biednych. 

Czy zawsze tak było, że naród biedny postrzegany jest jako naród głupi? Czy tak było zawsze? Czy istnieje syndrom w depresję strącającego i w uległość: „węchu biedaka”?

Że artysta (twórca kultury) powinien być biedny? Może i tak, ale na pewno nie powinien być skazany na biedę!

Przy okazji: na naszym kontynencie kultura narodów biednych to kultura „etniczna”, a bogatych to kultura „europejska”.