0 obserwujących
15 notek
8245 odsłon
283 odsłony

Głuszek: Anty- Katyń, głos w sprawie

Wykop Skomentuj1

Interesującym faktem związanym z obozem w Strzałkowie było zainteresowanie, jakie wykazywał sowieckimi jeńcami polski kontrwywiad wojskowy. Oddział II NDWP (Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego) prowadził w obozie działalność propagandową na dużą skalę. Czas naglił, gdyż w 1921 roku po podpisaniu pokoju w Rydze, zbliżał się moment wymiany jeńców. Oficerowie NDWP mieli wyłonić spośród jeńców w Strzałkowie agentów, którzy mogliby być wysłani do Rosji w ramach wymiany jeńców. Mieli tam podjąć działalność szpiegowską. Efektem działalności agentów Oddziału II NDWP było pozyskanie grupy jeńców do współpracy (najczęściej byli to dawni carscy oficerowie). Część z nich została później przerzucona do Rosji.

Jak wyglądała praca polskiego kontrwywiadu? Polscy agenci w liczbie około 20 prowadzili w obozie pogadanki z jeńcami i rozpowszechniali literaturę antybolszewicką (ulotki i plakaty). Pracę propagandowo-wywiadowczą łączono sprytnie z działalnością kulturalno-oświatową. Pieniądze na tą działalność pozyskiwano m.in. od organizacji charytatywnych z USA i Europy Zachodniej. W ramach tej działalności uruchomiono dwie szkoły dla analfabetów (prowadzone przez polskich agentów), herbaciarnię zaopatrzoną w książki i prasę, amatorski teatr i orkiestrę. W marcu 1921 roku zaczęto wydawać gazetę „Poslednije Nowosti”.

W wyniku podpisaniu pokoju w Rydze w 1921 roku między Polską i Rosją, obóz w Strzałkowie został przekształcony w miejsce dla osób internowanych. Jesienią 1921 roku większość jeńców sowieckich została w ramach wymiany jeńców wojennych wysłana do Rosji. Pierwszy transport czerwonoarmistów wyjechał ze Strzałkowa już w marcu. Na przełomie kwietnia i maja w obozie przebywała sowiecka delegacja nadzorująca ewakuację więźniów. Ostatni jeńcy opuścili obóz w Strzałkowie wiosną 1922 roku. W wyniku wymiany więźniów, z polskich obozów wyjechało w sumie około 65 tysięcy sowieckich jeńców. Tysiąc osób zadeklarowało chęć pozostania w Polsce. Tysiąc kolejnych zadeklarowało chęć wyjazdu do Niemiec, Austrii, na Węgry i Łotwę. Z Rosji do Polski powróciło tylko 26 tysięcy polskich jeńców wojennych (według dokumentów NKWD repatriowano 35 tysięcy Polaków).

Opuszczenie obozu w Strzałkowie na przełomie 1921 i 1922 roku przez ostatnich jeńców sowieckich, nie oznaczało jego likwidacji. Został on przekształcony w obóz dla internowanych. Trafiło tutaj kilka tysięcy Ukraińców. Po porażce armii Ukraińskiej Republiki Ludowej w 1920 roku i jej przejściu na terytorium Polski w październiku tegoż roku, w polskich obozach internowano około 20 tysięcy Ukraińców. W połowie 1921 roku internowanych Ukraińców z obozu w Łańcucie przeniesiono do obozu w Strzałkowie. Pod koniec tego roku w obozie przebywało prawie 4 tysiące osób.

Z Łańcuta do Strzałkowa przeniesiono m.in. Ukraiński Uniwersytet Narodowy, w którym studiowało kilkuset Ukraińców. Jesienią 1921 roku rozpoczęły się wykłady na 4 wydziałach: historyczno-filozoficznym, matematyczno-przyrodniczym, wojskowym i ekonomicznym. Uniwersytet miał swój oddzielny barak, w którym wykładów słuchało prawie 400 słuchaczy. Obok uniwersytetu, Ukraińcy mieli też możliwość uczyć się w gimnazjum i szkole elementarnej, które utworzono w strzałkowskim obozie. Istniały w nim również chóry, orkiestry i zespoły muzyczne, grupy teatralne, kino i stowarzyszenia sportowe. Prowadzano kursy pisania i czytania dla analfabetów. Organizowano wykłady z historii, geografii, języków obcych i przedmiotów wojskowych. Wydawano prasę: „Vijskovyj Vistnyk”, „Błocha”, „Sportsmen”, „Nowe Zyttia”. Działało też Bractwo Prawosławne.

Internowani mieli możliwość poruszania się po powiecie słupeckim i prawo do bezpłatnego zamieszkiwania w barakach obozowych. Posiadali też warsztaty rzemieślnicze (koszykarski, meblarski, szewski, krawiecki, szczotkarski, szycia bielizny itp.) Mieszkali tutaj, aż do likwidacji obozu w 1924 roku. Internowani żołnierze otrzymali wówczas status emigrantów politycznych (część z nich już wcześniej wyjechała do Czechosłowacji, Francji i Niemiec). W listopadzie 1921 roku władze sowieckie ogłosiły amnestię dla antysowieckich żołnierzy przebywających na emigracji. Wielu Ukraińców podjęło wówczas decyzję o powrocie, chociaż do końca nie mogli być pewni co ich czeka, gdy wrócą do Rosji. Od marca 1922 roku rozpoczęła się ewakuacja internowanych w Strzałkowie Ukraińców. Akcja trwała  do 31 sierpnia 1924 roku, kiedy to oficjalnie obóz zamknięto. Niektórzy z internowanych po likwidacji obozu pozostali na miejscu i związali swoje życie z najbliższą okolicą i mieszkańcami. Kilkaset osób osiedliło się w poniemieckich gospodarstwach m.in. w okolicach Murowanej Gośliny.

Wykop Skomentuj1
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura