Koncepcja „zdrowotnych właściwości” błonnika w diecie stanowi jeden z filarów panującej obecnie w środowisku medyczno-żywieniowym hipotezy tłuszczowo-cholesterolowej. W zgodzie z tą teorią większość specjalistów od żywienia od ponad 30 lat zaleca wszystkim ludziom ograniczanie w diecie pokarmów (szczególnie tłuszczów) zwierzęcych na rzecz pokarmów roślinnych bogatych w błonnik, co ma sprzyjać lepszemu zdrowiu i chronić, między innymi, przed nowotworami i chorobami serca. Oglądając popularne media i słuchając ekspertów od zdrowego odżywiania, można odnieść wrażenie, że teoria o dobroczynnej roli błonnika to naukowo potwierdzony fakt, podczas gdy różne badania wykonywane od lat 90-tych wykazały, że większość jej założeń jest nieprawdziwa. Dopiero znajomość jej historii pozwala lepiej zrozumieć okoliczności, w których przekonanie o korzystnych właściwościach błonnika upowszechniło się i podtrzymywane jest wbrew niejednoznacznym dowodom naukowym. Analizując genezę „teorii błonnika” dostrzeżemy, że jest ona w dużym stopniu rezultatem dedukcji, jakiej nie powstydziłby się sam Sherlock Holmes
(...)
Teorię o prozdrowotnej roli błonnika wywiedziono z poglądów jednego brytyjskiego badacza, Denisa Burkitta , który przez wiele lat pracował jako chirurg w szpitalach misyjnych w Afryce. Na podstawie obserwacji wybranych plemion afrykańskich, które jedzą dużo błonnika i rzadko chorują na nowotwór jelita grubego, Burkitt sformułował pogląd, że niestrawny błonnik jest warunkiem utrzymania dobrego zdrowia. Swoją hipotezę przedstawił w książce Don’t Forget Fibre in your Diet (1979), która szybko stała się światowym bestsellerem. W przeciwieństwie do poglądów Johna Yudkina, teoria Burkitta okazała się zgodna nie tylko z poglądami Ancela Keysa, ale także z duchem czasów promującym odżywianie oparte o warzywa, rośliny strączkowe i zboża.
Swoją koncepcję Burkitt oparł na teorii innego brytyjskiego lekarza Thomasa Latimera „Petera” Cleave’a, który przez wiele lat służył jako chirurg w brytyjskiej marynarce wojennej. W 1966 roku Cleave, we współpracy z diabetologiem Georgem Campbellem, wydał książkę pt.Diabetes, Coronary Thrombosis and the Saccharine Disease. Obaj badacze dowodzili w niej, że niemal wszystkie choroby przewlekłe spotykane w świecie zachodnim, w tym choroby serca, otyłość, cukrzyca stanowią objaw jednego zaburzenia, które nazwali „chorobą przetworzonych węglowodanów” (ang. „refined-carbohydrate disease”). Jako że cukier odgrywał w teorii Cleave’a zasadniczą rolę, nazwał on tę chorobę „saccharine disease”.Teoria Burkitta odnośnie roli błonnika była kopią hipotezy Cleave’a, z tą różnicą, że Burkitt odwracał kierunek procesu przyczynowo-skutkowego.
(...)
Z czasem przybywało rezultatów badań sprzecznych z hipotezą o szkodliwości diety ubogiej w błonnik. Spełniła ona większość kryteriów błędnej hipotezy: im bardziej rygorystyczne i dokładne badania, tym więcej dowodów na jej nieprawdziwość. W latach 1994-2000 przeprowadzono kilka badań, w tym 6 badań randomizowanych i dwa badania obserwacyjne, jedno obejmujące 47 tys. mężczyzn i drugie obejmujące 89 tys. kobiet (Nurses Health Study), oba wykonane przez Szkołę Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Harvarda. Wszystkie one pokazały, że wysokie spożycie błonnika, w tym warzyw i owoców, nie ma związku z występowaniem nowotworu jelita grubego (...).
Przeczytaj cału artykuł o genezie oraz historii hipotezy o zdrowotnych właściwości błonnika w serwisie Nowa Dabata
Inne tematy w dziale Technologie
