Trwają intensywne prace nad nowelizacją ustawy o kredycie konsumenckim, która ma wdrożyć do polskiego prawa unijną dyrektywę CCD2. Ostateczny kształt przepisów nie jest jeszcze znany, jednak kierunek planowanych zmian wydaje się już dość wyraźny. W tym wpisie postaram się wyjaśnić prostym, codziennym językiem, co mogą one oznaczać dla przeciętnego człowieka – niezależnie od tego, czy planuje wziąć kredyt w banku, skorzystać z pożyczki pozabankowej czy kupić nową pralkę na raty lub zapłacić za zakupy później. Projektowane zmiany mają objąć praktycznie cały rynek kredytu konsumenckiego.
Obecne zasady a planowane zmiany
Już dziś banki i firmy pożyczkowe mają obowiązek oceny zdolności kredytowej klientów. W praktyce jednak w wielu przypadkach procedury są stosunkowo proste i szybkie. Często wystarcza oświadczenie o dochodach lub ograniczona weryfikacja, aby otrzymać decyzję kredytową.
Jeżeli nowe przepisy zostaną przyjęte w obecnym kierunku, może to oznaczać koniec wielu takich uproszczonych procedur. Banki, firmy pożyczkowe oraz operatorzy usług „kup teraz, zapłać później" (BNPL) będą prawdopodobnie zobowiązani do znacznie dokładniejszej oceny sytuacji finansowej klienta. Zamiast opierać decyzję głównie na deklaracjach, będą musieli dokładniej sprawdzać, czy nowe zobowiązanie rzeczywiście będzie możliwe do spłaty.
W praktyce może to oznaczać konieczność przedstawienia dodatkowych dokumentów lub – za zgodą klienta – wykorzystania narzędzi pozwalających potwierdzić wysokość dochodów i historię wpływów na rachunku bankowym.
Zmienić ma się również sposób prezentowania ofert. Informacje o kosztach kredytu, prowizjach czy całkowitej kwocie do spłaty powinny być przedstawiane w bardziej przejrzysty i zrozumiały sposób jeszcze przed podpisaniem umowy lub zaakceptowaniem oferty.
Dwie strony medalu
Z punktu widzenia konsumenta wiele z tych zmian wydaje się korzystnych. Celem dyrektywy jest zwiększenie ochrony osób korzystających z kredytów i pożyczek oraz ograniczenie ryzyka nadmiernego zadłużania się. Umowy i informacje o kosztach mają być bardziej zrozumiałe, a porównywanie ofert różnych instytucji – łatwiejsze niż obecnie.
Jeżeli kredytodawca pozytywnie oceni zdolność kredytową klienta, będzie to oznaczało, że według przeprowadzonej analizy nowe zobowiązanie powinno być możliwe do bezpiecznej spłaty. Oczywiście żadna analiza nie jest w stanie przewidzieć wszystkich życiowych sytuacji, ale celem nowych przepisów jest ograniczenie udzielania finansowania osobom, których sytuacja finansowa już na etapie składania wniosku wskazuje na wysokie ryzyko problemów ze spłatą.
Projekt przewiduje również większy nacisk na pomoc klientom mającym trudności ze spłatą zobowiązań. Zanim kredytodawca sięgnie po najbardziej dotkliwe środki dochodzenia należności, będzie musiał rozważyć działania, które mogą ułatwić spłatę zadłużenia, takie jak zmiana harmonogramu spłat czy inne rozwiązania dostosowane do sytuacji klienta.
Moje obawy – czy część osób zostanie wypchnięta poza legalny rynek?
Od 2007 roku obserwuję rynek kredytów i pożyczek. Dlatego mam również pewne obawy związane z planowanymi zmianami.
Jeżeli procedury oceny zdolności kredytowej zostaną znacząco zaostrzone, można spodziewać się większej liczby decyzji odmownych. To z kolei może sprawić, że część osób posiadających stałe dochody, ale jednocześnie mających problemy z wcześniejszymi zobowiązaniami, nie otrzyma finansowania w legalnych instytucjach.
Nie oznacza to jednak, że zniknie ich potrzeba zdobycia pieniędzy na pilne wydatki – naprawę samochodu, leczenie czy opłacenie zaległych rachunków. Obawiam się, że część takich osób może zacząć szukać pieniędzy poza nadzorowanym rynkiem finansowym.
Co mam na myśli?
Osoby lub podmioty oferujące nielegalne pożyczki na skrajnie niekorzystnych warunkach, często z ukrytymi kosztami lub zapisami, które trudno uznać za uczciwe;
oszustów obiecujących szybkie finansowanie w zamian za wcześniejszą opłatę lub przesłanie danych z dokumentów tożsamości. W praktyce pieniądze nigdy nie trafiają do klienta, a wyłudzone dane mogą zostać wykorzystane do kolejnych przestępstw.
Nie twierdzę, że taki będzie efekt nowych przepisów. Uważam jednak, że jest to ryzyko, o którym warto rozmawiać już dziś.
Podsumowanie
Planowane przepisy nie mają zakazać udzielania kredytów czy pożyczek. Ich głównym celem jest zwiększenie odpowiedzialności instytucji finansowych i lepsza ochrona konsumentów.
Dla osób posiadających stabilne dochody oraz dobrą historię spłat zmiany prawdopodobnie nie będą dużym problemem, a mogą wręcz zwiększyć bezpieczeństwo korzystania z finansowania.
Większą niewiadomą pozostaje sytuacja osób, które już dziś mają zaległości lub bardzo napięty budżet domowy. Jeżeli nowe przepisy zostaną wdrożone w obecnym kierunku, uzyskanie legalnego finansowania może okazać się trudniejsze niż obecnie. Mam nadzieję, że ustawodawca znajdzie równowagę pomiędzy skuteczną ochroną konsumentów a pozostawieniem dostępu do legalnych źródeł finansowania osobom, które rzeczywiście go potrzebują.
Więcej moich publikacji znajdziesz na blogu Pozyczki-24.pl
Autor: Roman Sommer (RomanS)
Komentarze
Pokaż komentarze