Grzegorz Schetyna poruszył na krótko konstytucjonalistów. Twierdząc, iż Tusk jako prezydent mógłby równocześnie piastować funkcję szefa partii przysłużył się nauce. Kilku znanych konstytucjonalistów zarobiło kilka groszy na medialnych występach. Chwała mu za to!
Dyskusja mimo, iż wydawała się być jednoznaczną, wcale taką nie jest. Mówi się dużo o duchu Konstytucji RP i o zwyczaju. Ja w tym miejscu pytam: o czym? Akumulacja hipokryzji ma swe granice nawet w polskiej polityce. Jaruzelski, Wałęsa, Kwaśniewski, Kaczyński to byli prezydenci partyjni, choć trzeba zauważyć, iż Wałęsa najmniej. Kiedy Kwaśniewski lub Kaczyński rezygnowali z legitymacji partyjnych, miało to znaczenie wyłącznie dla kompletnie nieświadomej politycznie części społeczeństwa. Wszyscy wiedzieli, że Kwaśniewski to postkomunista, a Kaczyński narodowy socjalista. Partyjnictwo oczywiste.
Tym niemniej, hipotetyczne połączenie funkcji Prezydenta RP i szefa partii nie jest wcale jednoznacznie wykluczone.
Art. 132 Konstytucji RP stanowi, iż Prezydent Rzeczypospolitej nie może piastować żadnego innego urzędu ani pełnić żadnej funkcji publicznej, z wyjątkiem tych, które są związane ze sprawowanym urzędem.
Pojęcie „funkcja publiczna” w sposób oczywisty musi być łączona z pojęciem „funkcjonariusza publicznego. Zgodnie z brzmieniem przepisu zawartego w art. 115 § 13. kodeksu karnego funkcjonariuszem publicznym jest: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, poseł, senator, radny, poseł do Parlamentu Europejskiego; sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy; osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych; osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe; osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej; funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariusz Służby Więziennej; osoba pełniąca czynną służbę wojskową.
Pomocny jest również art. 103 Konstytucji RP Art., który stanowi, iż Mandatu posła nie można łączyć z funkcją Prezesa Narodowego Banku Polskiego, Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i ich zastępców, członka Rady Polityki Pieniężnej, członka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, ambasadora oraz z zatrudnieniem w Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej lub z zatrudnieniem w administracji rządowej. Zakaz ten nie dotyczy członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu w administracji rządowej. Sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej, żołnierz pozostający w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusz policji oraz funkcjonariusz służb ochrony państwa nie mogą sprawować mandatu poselskiego.
W tym najczystszym rozumieniu funkcja przewodniczącego partii nie mieści się w katalogu powyżej cytowanego przepisu. Innej definicji funkcjonariusza publicznego system prawa polskiego nie zawiera. Pamiętać należy, iż Konstytucję RP - jeżeli jest to możliwe – należy stosować wprost. W tym kontekście, nie istnieją realne przeszkody by jakikolwiek przyszły Prezydent RP mógł pozostać szefem macierzystej partii.
Podejmując próbę wskazania ogólnych cech, jakie będą przesądzały o tym, że określony podmiot sprawuje funkcję publiczną, można bez większego ryzyka błędu uznać, iż chodzi o takie stanowiska i funkcje, których sprawowanie jest równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających bezpośrednio na sytuację prawną innych osób lub łączy się co najmniej z przygotowywaniem decyzji dotyczących innych podmiotów. Spod zakresu funkcji publicznej wykluczone są zatem takie stanowiska, choćby pełnione w ramach organów władzy publicznej, które mają charakter usługowy lub techniczny Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r. – K 2/07, OTK-A 2007/5/48, Dz.U. z 15 maja 2007 r. Nr 85, poz. 571..
Również w tym ujęciu funkcja przewodniczącego partii nie może być traktowana jako funkcja publiczna w sensie prawnym. Choć pojęcie funkcji publicznej można traktować szerzej od pojęcia funkcjonariusza publicznego należy pamiętać to, na co zwrócił uwagę M Filar: funkcję publiczną pełni […] ten, kto na mocy określonych uregulowań ustawowych władztwo to realizuje, choć nie musi on równocześnie być funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 115 §13 k.k. Władztwo realizuje bowiem każdy, […] od którego woli zależy wykreowanie określonego rozstrzygnięcia rodzącego skutki publicznoprawne, do którego to wykreowania dana osoba posiada określone umocowanie ustawowe (Marian Filar Palestra 2003/ 7-8/ 57).
Prezes partii jako byt samoistny nie wykonuje władztwa administracyjnoprawnego; nie wydaje decyzji administracyjnych, rozporządzeń, nie może nakładać kar publiczno prawnych. Dysponuje on swoistym władztwem partyjnym, organizacyjnym. W tym kontekście szef partii nie może być uznany za funkcję publiczną.
Pojawiający się argument o dysponowaniu i rozporządzaniu publicznymi środkami finansowymi przesądza, o tym, iż funkcję przewodniczącego partii należy uznać za funkcję publiczną w sensie prawnym. Z pomocą przybywa ponownie TK, zgodnie z orzeczeniem którego, w świetle powyższych rozważań nie może być wątpliwości, że kategoria osób pełniących funkcje publiczne nie może obejmować funkcji, stanowisk i zawodów, które nie mają żadnego związku z władztwem publicznym (imperium) ani z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (dominium). W szczególności nie pełnią funkcji publicznych w rozumieniu art. 61 Konstytucji:
- rektorzy i prorektorzy niepublicznych szkół wyższych oraz dyrektorzy szkół niepublicznych (art. 4 pkt 18 i 45 ustawy o ujawnianiu informacji);
- członkowie zarządów lub rad nadzorczych osób prawnych, które uzyskały koncesję na rozpowszechnianie programów radiowych lub telewizyjnych, oraz osoby fizyczne, które uzyskały taką koncesję (art. 4 pkt 20);
- członkowie zarządu lub rady nadzorczej wydawcy, wspólnika spółki osobowej będącej wydawcą lub osoby fizyczne będące wydawcami w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe; Dz. U. Nr 5, poz. 24, ze zm. (art. 4 pkt 21);
- członkowie organu zarządzającego, nadzorczego lub kontrolnego podmiotu podlegającego nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (art. 4 pkt 23);
- pracownicy naukowi, naukowo-dydaktyczni lub dydaktyczni zatrudnieni na stanowisku profesora zwyczajnego, profesora nadzwyczajnego, profesora wizytującego, docenta, adiunkta lub starszego wykładowcy (art. 4 pkt 44 lit. a);
- osoby zajmujące stanowiska kierownicze w niepublicznych szkołach wyższych, w szczególności dziekana albo prodziekana wydziału, dyrektora i wicedyrektora, kanclerza, kwestora, prezesa, wiceprezesa, sekretarza naukowego (art. 4 pkt 44 lit. b i c);
- biegli rewidenci (art. 4 pkt 49), doradcy podatkowi (art. 4 pkt 50);
- dziennikarze (art. 4 pkt 52);
- i wreszcie - członkowie organu zarządzającego, organu nadzoru lub organu kontroli wewnętrznej polskiego związku sportowego lub spółki kapitałowej zarządzającej ligą zawodową w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym; Dz. U. Nr 155, poz. 1298, ze zm. (art. 4 pkt 53).
Zatem dysponowanie i rozporządzanie majątkiem publicznym nie stanowi samoistnej przesłanki pozwalającej zakwalifikować funkcji szefa partii do funkcji publicznych. Gdyby tak miało być, to każdy przedsiębiorca, który otrzymał jakiekolwiek środki unijne, musiałby być uznany za osobę wykonującą funkcję publiczną.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, iż na gruncie obowiązującego prawa urzędujący Prezydent RP może być nie tylko członkiem partii ale takoż może pełnić funkcje zarządcze, nie wyłączając funkcji przewodniczącego.
Pozdrawiam.
Inne tematy w dziale Polityka
