Monografia Chodakiewicza "Po Zagładzie. Stosunki polsko-żydowski

W księgarniach ukazała się monografia prof. Marka Jana Chodakiewicza “Po Zagładzie. Stosunki polsko-żydowskie 1944–1947”. Chodakiewicz (ur. 1962) jest profesorem historii i dziekanem w The Institute of World Politics w Waszyngtonie. Doktoryzował się w Columbia University w Nowym Jorku. Prezydent USA mianował go w 2005 roku członkiem Amerykańskiej Rady ds. Upamiętniania Holocaustu. Chodakiewicz jest też autorem wielu prac naukowych wydanych po polsku i angielsku.

Na stronach Instytutu Pamięci Narodowej zamieszczono informację o tej książce: “Monografia Marka Jana Chodakiewicza stanowi ważne uzupełnienie wiedzy o stosunkach polsko-żydowskich po drugiej wojnie światowej. W nowatorski, zniuansowany sposób przedstawia te skomplikowane kwestie, poruszone także w najnowszej publikacji Jana T. Grossa ‘Strach’. Książka Chodakiewicza była pierwszym głosem w naukowej dyskusji w Ameryce o powojennych stosunkach polsko-żydowskich. Autor, korzystając z rozmaitych, mało znanych źródeł, zbadał i opisał przypadki wrogości i konfliktów między Polakami a Żydami. Jego zasługą jest to, że umiał dokonać rzetelnej analizy tego trudnego okresu, odrzucając anachroniczne stereotypy.”

W swojej pracy prof. Chodakiewicz wykazał, jak tragiczna i skomplikowana była sytuacja w Polsce po II wojnie światowej. Sytuację tę określały przede wszystkim takie czynniki jak: zainstalowanie przez Stalina marionetkowego komunistycznego rządu i walka podziemia niepodległościowego z sowiecką władzą reprezentowaną przez PPR i UB oraz obecność sowieckich wojsk okupacyjnych dokonujących mordów i rabunków na ludności. Do tego dochodziły masowe przesiedlenia ludności* ze Wschodu i z Niemiec, a także zbrodnie wynikające z plagi przestępczości. Dlatego, w tej dramatycznej i niezwykle skomplikowanej sytuacji w Polsce sprawa konfliktu między Polakami a Żydami nie miała charakteru zasadniczego, lecz w istocie była czymś wtórnym. Przy tym, Chodakiewicz nie stara się usprawiedliwić przemocy wobec Żydów — lecz pisze o nie zawsze racjonalnych zachowaniach społecznych. Dzięki niezwykle rzetelnej od strony faktograficznej monografii prof. Chodakiewicza można teraz bez emocji podejmować dyskusję na temat stosunków polsko-żydowskich w tym okresie.

W rozmowie z Rzeczpospolitą prof. Chodakiewicz m.in. stwierdza: Gross, w przeciwieństwie do mnie, uważa, że szczegółowe badania i ustalenia oraz rozpatrywanie indywidualnych przypadków, żeby dopiero potem wysnuć z nich jakiś generalny obraz, nie ma sensu. On bowiem ma z góry gotową tezę – o powszechnym, krwiożerczym polskim antysemityzmie. To postmodernizm, który ja odrzucam. W jednej z recenzji mojej książki w USA zarzucono mi, że jestem „naiwnie empiryczny”, bo ciągle grzebię się w archiwach i szukam jakichś dokumentów, a ignoruję teorię.

Książka „Po Zagładzie” ukazała się w USA już w 2003 roku pod tytułem: „After the Holocaust: Polish-Jewish Conflict in the Wake of World War II”.

W Polsce ukazało się kilka książek Chodakiewicza: „Polacy i Żydzi 1918–1955 Współistnienie – zagłada – komunizm”, „Ejszyszki. Kulisy zajść w Ejszyszkach: Epilog stosunków polsko-żydowskich na Kresach 1944-45. Wspomnienia, dokumenty, publicystyka”, „Narodowe Siły Zbrojne »Ząb« przeciw dwóm wrogom” oraz „Zagrabiona pamięć: Wojna w Hiszpanii 1936–1939”.
_____
Marek Jan Chodakiewicz, Po Zagładzie. Stosunki polsko-żydowskie 1944–1947, Warszawa 2008, 252 s., cena 28,00 zł (seria „Monografie”, t. 38)
_____
* Repatriacja i przesiedlenia w latach 1944 - 1950 objęły łącznie ok. 4,4 mln osób (w tym z ZSRR 2,1 mln osób, z Niemiec 2,1 mln, a z innych państw 0,2 mln). Zob. Sławomir Łodziński, Informacja nr 586.
** Nagroda im. Józefa Mackiewicza w 2003 roku.
_____
Prof. Marek Jan Chodakiewicz prowadzi swój blog w Salon24.