Jest nowy miękiszon

Szanowni Państwo,

Wczoraj pan Prezydent Nawrocki w pewnym sensie „abdykował” z roli Zwierzchnika Sił Zbrojnych. Sprzeciwił się polskiej armii, wetując ustawę o wdrożeniu SAFE. Największym skandalem były jednak opowieści o rzekomej utracie przez Polskę suwerenności oraz o straszliwym długu, który będą spłacać nasze dzieci i wnuki.

Twierdzenie, że SAFE jest groźny, bo „Bruksela będzie kontrolować polskie wydatki”, jest po prostu naciągane. Unia od lat kontroluje legalność i prawidłowość wydawania swoich pieniędzy — tak samo w rolnictwie, funduszach spójności czy innych instrumentach finansowych. OLAF bada nadużycia dotyczące całości wydatków UE, a w rolnictwie Komisja wprost opisuje rozbudowany system kontroli i audytu. Nie jest to więc żaden nadzwyczajny mechanizm wymierzony w Polskę, lecz standard.

Drugim chwytem propagandowym ze strony opozycji jest straszenie „gigantycznym zadłużeniem”. Tymczasem SAFE nie działa w ten sposób, że Polska od razu bierze całą pulę, a od całej kwoty od pierwszego dnia naliczane są odsetki. Oficjalne materiały UE wskazują, że środki są wypłacane na żądanie, a rozporządzenie przewiduje co najwyżej prefinansowanie do 15% oraz dalsze wypłaty w transzach. Narracja, jakoby Polska miała od razu zostać obciążona kosztem pełnych 43,7 mld euro, jest więc co najmniej myląca.

Co więcej, obóz, który dziś krzyczy o długu, przez lata nie miał podobnych oporów wobec kredytowania zakupów zbrojeniowych z innych źródeł. Przykładem są zakupy w USA o wartości około 200 mld zł, obejmujące między innymi F-35 i Himarsy. Trudno więc udawać, że sam mechanizm finansowania długiem nagle stał się skandalem dopiero wtedy, gdy chodzi o SAFE.

W SAFE istnieją określone warunki i nadzór, ale nie oznacza to żadnego „oddania polskiej armii pod kontrolę Brukseli”. To zwykłe zabezpieczenia antykorupcyjne i rozliczeniowe oraz reguły programu — dokładnie takie, jakie spotyka się przy innych środkach unijnych i przy normalnych kredytach. Spór może dotyczyć polityki, ale opowieść o utracie suwerenności jest wyraźnie przesadzona, a przy tym po prostu nieprawdziwa.

Ktoś może się zastanowić i zapytać: dlaczego pisowcy i prezydent Nawrocki przyjęli taką postawę? Odpowiedź jest złożona. Być może wynika to z jakiegoś silnego lobbingu, a być może ze strachu opozycji przed tym, że SAFE doda rządzącym skrzydeł i pozwoli im pokazać sprawczość. Ludzie mogliby zobaczyć, że polski przemysł zbrojeniowy rzeczywiście stał się jednym z filarów polskiej gospodarki, a dziesiątki tysięcy osób znalazły pracę w rozbudowywanych zakładach zbrojeniowych. Do wyborów pozostało już tylko około 20 miesięcy. Być może właśnie obawa przed takim scenariuszem wpłynęła na wymuszenie na panu Prezydencie tego haniebnego weta. A więc człowiek wysportowany, silny, a jednocześnie miękiszon — jak pan Ziobro określił pana premiera Morawieckiego.