"Lista Pasażerów": „Trzeba podjąć dzieło. Nie wolno inaczej.”

Każdy, kto nagle utracił bliską osobę, odnajdzie w tym filmie siebie. Swój szok i niedowierzanie, że oto stało się „Nieuniknione”. Swój ból, dotkliwe poczucie braku, tęsknotę za osobą kochaną. Wspominanie wspólnych radosnych i wzruszających momentów. Rzeczy osobiste zmarłego, ubrania, książki, fotografie, nagle urosłe do rangi pamiątek, relikwii. Słowa, które wyryły się w sercu i których chwytamy się jak tonący brzytwy, kiedy nic prócz pamięci nie pozostaje. Pytanie: „ Dlaczego?”, przeczesywanie pamięci w poszukiwaniu znaków zwiastujących śmierć, nieodczytanych w porę lub zbagatelizowanych. Ostatnie chwile, w których widziało się ukochaną osobę, zdania wypowiedziane i usłyszane zanim wyruszyła w swoją ostatnią podróż. Słowem, wszystkie etapy żałoby, od „ To niemożliwe” aż po „Damy sobie radę.”

„ Lista pasażerów” to jednak dużo więcej niż portret rodzin w żałobie. To film szczególny ze względu na kontekst. To nie był autobus turystyczny wiozący przypadkową grupę turystów na wycieczkę. Ani zwyczajna katastrofa samolotu pasażerskiego z pasażerami „ od Sasa do lasa”. Dlatego są w filmie refleksje dotyczące śledztwa, przesłuchań po katastrofie, podziękowania dla tłumów ludzi żegnających tych wyjątkowych pasażerów. Dla Tych, którzy są „ z tego ducha(…) są dziećmi tych pomordowanych (w 1940 w Katyniu)”.

Film Ewy Stankiewicz i Jana Pospieszalskiego to również portret rodzin. Etiudy filmowe traktujące każdą postać indywidualnie tworzą portret konkretnego systemu wartości, relacji rodzinnych i społecznych.

Kiedyś, zadałam grupie ludzi pytanie:

„Jak chciałbyś, żeby mówiono o tobie po śmierci?”

Warto się czasem nad tym zastanowić, żeby żyć bardziej świadomie i skupić się na tym, co w życiu jest naprawdę ważne.

Nie byłabym sobą, gdybym nie zamieściła w swojej notce kilku cytatów z filmu. Oto one:

„ Gdybyśmy żyli w tamtych czasach, to bardzo prawdopodobne, że znaleźlibyśmy się w katyńskich dołach.”

"Uważam, że to, co się stało, jest tragedią narodową. Nie tragedią PIS- owską, nie tragedią prawicy, tylko poprostu tragedią narodową. I wola wyjaśnienia jest poniekąd naszym obowiązkiem."

„ Mam deja vu.”

„ Nie ma krwi, nie ma ojca.”

„ Zapytał mnie, na ile wyceniam śmierć brata.”

„ Zniknął strach przed śmiercią. On znowu w to nieznane i najtrudniejsze poszedł jako pierwszy.”

„ Nie wolno ich zasypać piaskiem niepamięci, albo tylko ich wspominać ale trzeba kontynuować dzieło. Bo jeżeli my uznamy, że oni byli niezastąpieni albo pogrążymy się tylko i wyłącznie w rozpaczy, to przegraliśmy. A trzeba podjąć dzieło. Nie wolno inaczej.”