AORTA

AORTA

Dwa najbardziej miarodajne źródła ZSRR o Niemczech w końcu lat 30. to Sorge i Rudolf von Scheliha, I sekretarz ambasady niemieckiej w Warszawie. Ich motywacje to dwa bieguny szpiegostwa: Sorge wierzył w komunizm, Scheliha szpiegował z powodów finansowych, miał styl życia przekraczający pensję dyplomaty.  

Co naprawdę przekazali i dlaczego to jest bomba

Scheliha - Warszawa. Urzędnik ambasady od 1932 do 1939 roku, zwerbowany już w 1934 roku właśnie przez problemy finansowe. Sprzedał NKWD dokumenty wskazujące, że Niemcy planowały od końca 1938 roku zamienić Polskę w państwo satelickie, a konkretnie zimą 1938-1939 Auswärtiges Amt próbowało zredukować Polskę do roli satelity, ale Polacy odmówili.  

Mechanika była paranoiczna sama w sobie: nie szedł bezpośrednio do Sowietów. Raporty szły przez Rudolfa Herrnstadta, komunistę, a potem przez łączniczkę Ilse Stöbe, która do września 1939 przekazywała je do ambasady sowieckiej w Warszawie.  

Sorge - Tokio. Oficjalnie korespondent Frankfurter Zeitung w Japonii, nieoficjalnie topowy sowiecki szpieg w Japonii. Donosił, że próba przekształcenia Paktu Antykominternowskiego w sojusz wojskowy nie udała się Hitlerowi, bo Japończycy chcieli sojuszu skierowanego przeciwko ZSRR, a Niemcy przeciwko Wielkiej Brytanii.  

Razem dają pełny obraz: Scheliha mówi CO Hitler zrobi z Polską, Sorge mówi DLACZEGO Hitler będzie musiał dogadać się ze Stalinem, żeby to zrobić. Bo skoro Tokio nie chce iść na Londyn, Berlin potrzebuje zabezpieczyć wschód.

Architektura paranoi

To nie jest historia o braku informacji. To historia o nadmiarze informacji, której nikt nie może uwierzyć.

1. W Centrum panuje Wielki Terror. W 1938-39 NKWD rozstrzelało prawie wszystkich oficerów prowadzących siatkę Sorgego i Schelihy. Berzin, twórca siatki Sorgego, już nie żyje. Każdy raport jest czytany przez pryzmat: czy to nie prowokacja brytyjska, która chce nas wciągnąć w wojnę z Niemcami? Idealista-komunista w Tokio i sprzedajny arystokrata w Warszawie mówią nagle tę samą prawdę. Dla paranoika to jest zbyt idealne, więc musi być fałszywe. 2. Dwóch ludzi, którzy nie powinni się spotkać. Sorge ryzykuje życie z ideologii, Scheliha z chciwości i hazardu. Obaj skończą tak samo. Scheliha zostanie aresztowany 29 października 1942 roku, dopisany na siłę do siatki Czerwonej Orkiestry, do której nie należał, zmuszony do przyznania się i stracony w Plötzensee 22 grudnia 1942 roku. Sorge zawiśnie w Tokio w 1944. Przez chwilę w 1939 roku są jedynymi ludźmi, którzy rozumieją, co się naprawdę wydarzy. 3. Warszawa jako ślepa plamka. Niemiecka ambasada przy dzisiejszej ul. Pięknej. Polskie MSZ przy Wierzbowej, które nie wierzy ani w Scheliha, ani własnemu wywiadowi. Sowiecka ambasada na Poznańskiej, która dostaje oryginały notatek Ribbentropa, ale boi się wysłać je na Kreml bez odpowiedniego komentarza ideologicznego.  

Tytuł roboczy: AORTA - tak Niemcy nazywali w dokumentach korytarz eksterytorialny przez Pomorze.

Bohaterką jest Ilse Stöbe. Niemiecka dziennikarka, sekretarka Berliner Tageblatt, komunistka, kobieta w świecie mężczyzn w garniturach. Ona fizycznie nosi dokumenty Schelihy. Ona jest jedyną osobą, która widzi oba wątki.

Akt I - Zima 1938. Scheliha przynosi jej teczkę z protokołem rozmowy Ribbentrop-Lipski o Gdańsku jako o "powrocie do Rzeszy". Mówi: "To nie negocjacje, to ultimatum z odroczoną datą".

Akt II - Wiosna 1939. W Tokio Sorge siedzi pijany z ambasadorem Ottem i słyszy: "Japończycy nas wystawili". Wysyła szyfrogram: sojusz wojskowy martwy. W Moskwie młody analityk z INO składa dwie depesze na biurku: "Polska odmówiła bycia satelitą" i "Japonia odmówiła bycia sojusznikiem przeciw Anglii". Wyciąga jedyny logiczny wniosek: pakt niemiecko-sowiecki. I właśnie za ten wniosek zostanie oskarżony o defetyzm.

Akt III - Wrzesień 1939. Ilse patrzy jak Scheliha pakuje archiwum ambasady. Ostatnie dokumenty już nie idą do Sowietów, bo ambasady sowieckiej nie ma. Idą do szuflady. Prawda, którą zdradził za pieniądze, właśnie staje się bezcenna i bezużyteczna.