OPERACJA ŚNIEG

OPERACJA ŚNIEG

Logline

Waszyngton, 1941. Genialny, lewicowy ekonomista z Departamentu Skarbu wierzy, że ratuje świat przed faszyzmem, przekazując Sowietom drobne informacje. Sowiecki wywiad postanawia użyć go do jednej, wielkiej rzeczy - zmusić Japonię do ataku na Amerykę, żeby uratować Moskwę przed wojną na dwa fronty.

 Duszne gabinety, papierosy, kalka maszynowa, podsłuchy FBI na taśmach szpulowych. Wszyscy kłamią w dobrej wierze. Najstraszniejsze decyzje zapadają w formie przypisu w memo.

Główni gracze

HARRY DEXTER WHITE (49) - syn żydowskich imigrantów z Bostonu, weteran I wojny, ekonomista z Harvardu. Idealista. Uważa, że kapitalizm musi się zreformować, inaczej wygra faszyzm. Przekonany, że interesy USA i ZSRR się pokrywają. Nie bierze pieniędzy. To go zgubi, bo myśli że jest nie do kupienia, więc jest niewinny.

VITALIJ PAWŁOW (28) - młody, nerwowy oficer NKWD pod przykrywką dyplomatyczną. Jego pierwsze zadanie w terenie. Ma rozkaz, którego sam do końca nie rozumie: "Spraw, żeby Amerykanie byli twardsi". Wierzy, że od niego zależy los Związku Radzieckiego.

HENRY MORGENTHAU JR. - Sekretarz Skarbu, jedyny Żyd w gabinecie Roosevelta, przyjaciel prezydenta od 30 lat. Kocha White'a jak syna, bo White mówi mu to, co Morgenthau chce usłyszeć: że można być twardym wobec zła.

WHITTAKER CHAMBERS - były kurier siatki sowieckiej, teraz załamany, tyjący redaktor Time. Jedyne co ma to pudełko po dyni z mikrofilmami ukryte na farmie. Wie, że White jest w siatce i boi się, że nikt mu nie uwierzy.

AKT I - KONKURENCJA IDEI (Wiosna 1941)

Waszyngton prowadzi dwie polityki wobec Japonii jednocześnie. Departament Stanu - Cordell Hull prowadzi tajne negocjacje pokojowe z ambasadorem Japonii Nomurą. Opcja kompromisu: Japonia częściowo wycofuje się z Chin, USA luzuje embargo na ropę.

W tym samym czasie White pisze własne memo. W restauracji Old Ebbitt Grill spotyka Pawłowa. Pawłow nie wydaje rozkazu. Zadaje tylko pytanie: "Czy Ameryka rozumie japońskie zagrożenie i czy jest gotowa działać?"

White wraca do biura i pisze najostrzejszy dokument w karierze. 10 punktów. Pełne wycofanie z Chin, z Indochin, zerwanie z Mandżukuo. Dołącza list przewodni do Morgenthau: "Cokolwiek mniej to dalekowschodni Monachium. Przygasimy blask amerykańskiego przywództwa".

White jest przekonany, że pisze to, żeby Japonia się opamiętała. Pawłow raportuje do Moskwy: "Agent zgodził się sprowokować wojnę między USA a Japonią".

AKT II - NOTA (Lato - Jesień 1941)

22 czerwca - Niemcy atakują ZSRR. Teraz operacja Śnieg nabiera śmiertelnego znaczenia. Stalin potrzebuje, żeby Japonia uderzyła na południe, nie na Syberię.

White manewruje. Jego memo trafia z Treasury do State Department. Hull go nie lubi, uważa za nierealistyczne, ale Morgenthau forsuje je u Roosevelta. W tle trwa walka biurokratyczna. Wszyscy chcą być twardzi, żeby nie wyjść na appeaserów.

Paranoja narasta. White zaczyna widzieć, że jest śledzony. FBI zakłada mu podsłuch, bo Chambers zaczął sypać. White nie wie czy śledzi go FBI, czy Sowieci.

Kulminacja - 26 listopada 1941. Hull wręcza Japończykom notę. W filmie pokazujemy to z dwóch perspektyw. W Waszyngtonie - urzędnicy idą na lunch, myślą że to kolejny dokument negocjacyjny. W Tokio - gabinet wojenny odczytuje to jako ultimatum i de facto wypowiedzenie wojny. Decyzja: uderzamy.

Ostatnia scena aktu: White w swoim biurze słyszy przez radio przemówienie Roosevelta. Dowiaduje się, że flota japońska była już w drodze od 24 godzin, kiedy Hull wręczał notę. Czyli on niczego nie wywołał? A może wywołał wszystko, tylko wcześniej?

AKT III - RACHUNEK (1944-1948)

Wojna trwa. White jest u szczytu - tworzy Bretton Woods, MFW, Bank Światowy. Jest bohaterem liberalnego kapitalizmu. Jednocześnie, na rozkaz z Moskwy, przekazuje Sowietom matryce do druku marek okupacyjnych w Niemczech. W jednej scenie sowiecki żołnierz kupuje zegarek za amerykańskie pieniądze wydrukowane w Moskwie. White patrzy na to i po raz pierwszy rozumie, że został użyty.

Epilog - 1948, przesłuchanie przed Komisją ds. Działalności Antyamerykańskiej HUAC. Chory, spocony White zaprzecza. Trzy dni później umiera na zawał. Wersja oficjalna - zawał. Wersja dla widza - na stoliku nocnym fiolka z lekiem nasercowym, pusta. Samobójstwo? A może ktoś pomógł?

Ostatni kadr: lata 90., odtajnione depesze Venona. Na ekranie przewijają się kryptonimy White'a: JURIST, LAWYER, RICHARD. 18 depesz. Kamera oddala się od archiwum. Nigdy nie dowiemy się, czy był zdrajcą, idealistą, czy tylko pionkiem.

W tym filmie nie ma czarnych charakterów. White nie chce zabić 2403 ludzi w Pearl Harbor. Chce powstrzymać faszyzm. Pawłow nie chce zabić Amerykanów. Chce uratować matkę w Moskwie przed Wehrmachtem. Hull i Roosevelt nie chcą wojny. Chcą pokoju przez siłę.

A jednak system sprawia, że ich dobre intencje składają się w katastrofę. To jest sedno thrillera paranoicznego - nie ma jednego spisku, jest zderzenie trzech biurokracji, które nawzajem się nakręcają.